خبرگزاری راسک: به نقل از رویترز، زمانیکه رئیس ستاد دفاع ملی هند در ماه می، تنها چند روز پس از پایان جنگ کوتاه اما پرتنش میان هند و پاکستان در یک کنفرانس امنیتی در سنگاپور حضور یافت، پیامش ساده و هشداردهنده بود: هر دو کشور انتظار تکرار این درگیری را دارند. درگیری اخیر میان هند و پاکستان، که اکنون در افکار عمومی به عنوان «جنگ چهارروزه» شناخته میشود، از نظر نظامی یکی از نگرانکنندهترین برخوردها میان دو کشور مجهز به سلاح هستهای در دهههای اخیر به شمار میرود. منابع هر دو کشور تأیید کردهاند که این جنگ، که عمدتاً از طریق تبادل راکتها و حملات پهپادی صورت گرفت، در آستانهٔ تشدید بود؛ تا زمانی که مداخلهٔ مستقیم مارکو روبیو، وزیر امور خارجهٔ ایالات متحده، تبادل آتش را متوقف کرد.
با اینحال، جنرال آنیل چوهان، فرمانده ارتش هند، در گفتوگو با خبرنگار رویترز تأکید کرد که هیچکدام از دو کشور به مرز هستهای نزدیک نشدهاند و اشاره کرد که تبادل پیامهای پشتپرده میان دو طرف فعالانه جریان داشته است. او گفت: «فضای تازهای برای عملیاتهای متعارف ایجاد شده است و این، به باور من، اکنون به قاعدهی نوینی بدل شده است.» در حالیکه این فضای «نوین» در ظاهر باثبات مینماید، اما حوادث دو ماه گذشته نشان دادهاند که جهان در آستانهٔ سلسلهای از درگیریهایی قرار دارد که از کنترل خارجشدن آنها بهراحتی ممکن است. افزون بر جنگ کوتاه هند و پاکستان، تنشهای تازه میان ایران و اسرائیل نیز به شکل نگرانکنندهای تشدید یافتهاند. در هفتههای اخیر، جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل وارد یک درگیری مستقیم شدند که اکنون به نام «جنگ دوازدهروزه» شناخته میشود. این جنگ زمانی به آتشبس رسید که ایالات متحده، با حملات سنگین هوایی علیه تأسیسات زیرزمینی هستهای ایران، عملاً وارد معرکه شد و مسیر درگیری را تغییر داد. این نخستینبار بود که اسرائیل و ایران در سطحی مستقیم و رسمی به یکدیگر حمله میکردند؛ تحولی که پیشتر حتی در اوج تنشهای منطقهای نیز بیسابقه بود.
پیشتر، درگیریهای میان قدرتهای بزرگ، بهویژه در دوران جنگ سرد، همواره با این پیشفرض دنبال میشد که هر رویارویی جدی میتواند به جنگ هستهای منجر شود. اما اکنون، وضعیت به شکلی خطرناکتر تغییر یافته است. استفاده گسترده از پهپادها و تسلیحات دقیق دوربرد، زمینهٔ وقوع جنگهای محدود ولی با پیامدهای استراتژیک گسترده را فراهم کرده است. در ماه جاری، اوکراین با طراحی مجموعهای از حملات پهپادی بر پایگاههای بمبافکنهای استراتژیک در خاک روسیه، سطحی نو از عملیاتهای تهاجمی را به نمایش گذاشت؛ حملاتی که حتا پرندههایی را نابود ساخت که حامل نقش بازدارندگی هستهای مسکو بودند. اسرائیل نیز از تاکتیک مشابهی در برابر ایران استفاده کرد؛ با پهپادهایی که از داخل خاک ایران به پرواز درآمدند و شماری از فرماندهان بلندپایهٔ نظامی را در خانههایشان هدف قرار دادند.
در پس این درگیریها، مهمترین و خطرناکترین تنش جهان همچنان در حال شکلگیری است: بحران در تنگه تایوان. مقامهای امریکایی میگویند چین به ارتش خود دستور داده تا تا سال ۲۰۲۷ برای حملهٔ احتمالی به تایوان آمادگی کامل داشته باشد؛ حملهای که اگر رخ دهد، میتواند سرآغاز یک جنگ منطقهای گسترده یا حتی جهانی باشد. در همین هفته، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، پس از بمباران ایران، برای نشست سالانهٔ ناتو راهی اروپا شد و مقامهای دولت او بار دیگر بر «بازگشت بازدارندگی امریکایی» تأکید کردند. وزیر دفاع ایالات متحده، پیت هگست، در یک نشست خبری گفت: «حملات ما به ایران پیام واضحی به قدرتهای متخاصم بود که امریکا به صحنه بازگشته است.» با این حال، واکنش ایران نیز هدفمند و کنترلشده به نظر رسید. تهران با حملهٔ محدود پهپادی به پایگاه امریکایی در قطر، کوشید توازن قوا را حفظ کند بدون آنکه وارد دور تازهای از تشدید درگیری شود.
در چین، تحلیلگران رسانهای از دو نگاه متفاوت به این وضعیت پرداختند. یکی از مفسران ملیگرای چینی هشدار داد که: «اگر روزی مجبور به جنگ شویم، باید با قدرت کامل وارد عمل شویم.» دیگران، عملکرد اخیر امریکا را نشانهٔ ضعف راهبردی و عقبنشینی تلقی کردند. از نظر تحلیلگران نظامی غرب، نمایش قدرت ایالات متحده با استفاده از بمبافکنهای B-2 و B-21 در حمله به تاسیسات بسیار عمیق و تقویتشدهٔ ایران، پیامی واضح برای مسکو و پکن بود. چنین حملاتی، به باور ناظران، تاکنون در توان هیچ کشور دیگری نبوده است. روسیه و چین با وجود توسعه جنگندههای نسل پنجمی، هنوز توان اجرای حملهای دوربرد و دقیق علیه اهداف مستحکم را ندارند و تنها گزینهٔ آنها موشکهای قابل شناسایی است که پیش از برخورد، قابل رهگیری هستند.
در تحلیل نهایی، نباید فراموش کرد که جنگ چهارروزهٔ هند و پاکستان، بر اساس یافتههای مؤسسهٔ مطالعاتی استیمسون، نزدیک بود به آستانهٔ استفادهٔ هشداردهنده از سلاح هستهای برسد. گزارشهایی از آمادگی پاکستان برای بهکارگیری زرادخانهٔ هستهای منتشر شد؛ اقدامی که با هدف جلب مداخلهٔ امریکا صورت گرفت تا دهلینو را به توقف حملات وادارد.
اگرچه اکنون نیروهای دو کشور از خطوط مرزی عقبنشینی کردهاند، اما نشانههایی وجود دارد که نشان میدهد هند در پی بهرهبرداری راهبردی از بحران آب و برنامهریزی برای سدسازی بر رود سند است تصمیمی که مقامهای پاکستانی آن را بالقوه زمینهساز یک جنگ دیگر عنوان کردهاند. در پسزمینه، مقامهای ناتو، در نشست سالانهشان در لاهه، بهطور جدی در حال بررسی تأثیرات گستردهٔ عملیاتهای پهپادی هستند و نگرانیها دربارهٔ آسیبپذیری در برابر این حملات افزایش یافته است. چین نیز بهگفتهٔ رسانههای رسمیاش، اکنون در حال تسریع برنامههای دفاعی در برابر سناریوهای مشابه است. جهان به سوی آیندهای میرود که در آن «بازدارندگی» دیگر تنها بهمعنای جنگ هستهای نیست، بلکه به رقابتی خطرناک در فناوری، تاکتیک، و اراده برای استفاده از ابزارهای نوین بدل شده است و در چنین فضایی، هر اشتباه راهبردی، میتواند به آتشی بدل شود که مهار آن ممکن نباشد.
سندیگال خبرنگار پیشکسوت و نویسنده کتاب «ناپلئون افغانستان»درگذشت
جمعیت اسلامی افغانستان خواستار بازنگری در سیاستهای اخراج مهاجرین از ایران و پاکستان شد
آنگلا مرکل: آلمان در قبال افغانستانیهایی که وعده پذیرش دریافت کردهاند، مکلف است
افزایش نگرانکننده موارد خودکشی در قندهار؛ یک جوان دیگر جان باخت
جنگ اسرائیل با ایران، طالبان را تا مرز فروپاشی کشانده است
مردم امریکا از جنگ ترامپ علیه ایران پشتیبانی نمیکنند
