خبرگزاری راسک: خبرگزاری نیوعرب در گزارشی از افزایش تنشهای سیاسی و امنیتی در شمالغرب پاکستان پس از ترور «شیخ محمد ادریس»، روحانی بانفوذ و میانجی مذهبی میان طالبان افغانستانی و اسلامآباد، نوشت که این رویداد بار دیگر شکنندگی معادلات امنیتی در امتداد مرز افغانستان و پاکستان را آشکار ساخته است؛ منطقهای که طی سالهای اخیر، در سایۀ سلطۀ طالبان بر افغانستان، با بازتولید افراطگرایی، تشدید رقابتهای ژئوپلیتیک و فرسایش نظم امنیتی مواجه بوده است.
براساس این گزارش، شیخ محمد ادریس روز سهشنبه، پنجم می، در نزدیکی منزلش در شهر چارسده، واقع در حومۀ پیشاور، هدف حملۀ افراد مسلح قرار گرفت. مهاجمان از چندین جهت بر کاروان او آتش گشودند که در نتیجه، وی در دم کشته شد و دو مأمور پلیس همراهش نیز زخمی شدند؛ یکی از آنان در وضعیت وخیم قرار دارد. گروه داعش مسئولیت این حمله را برعهده گرفته است؛ حملهای که در فضایی مملو از بیثباتی و رقابتهای امنیتی رخ میدهد؛ فضایی که بسیاری از ناظران، طالبان را بهعنوان یکی از عوامل اصلی تداوم آن ارزیابی میکنند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، در گفتوگو با نیوعرب، داعش را مسئول اینگونه حملات علیه شخصیتهای مذهبی و سیاسی دانست و مدعی شد: «همه میدانند چه کسانی داعش را تمویل میکنند.» او بدون ارائۀ سند، بار دیگر انگشت اتهام را بهسوی نهادهای امنیتی پاکستان نشانه رفت. با این حال، منتقدان طالبان تأکید دارند که حاکمیت این گروه، بهرغم ادعاهای مکرر دربارۀ تأمین امنیت، نتوانسته است افغانستان را از تبدیل شدن به بستر فعالیت شبکههای فراملی افراطگرا بازدارد. گزارشهای متعدد سازمان ملل متحد نیز نشان میدهد که شاخههای مختلف داعش، القاعده و سایر گروههای تندرو همچنان در قلمرو افغانستان فعالاند و از خلأهای ساختاری سلطه طالبان بهره میبرند.
شیخ محمد ادریس از چهرههای برجستۀ مذهبی در ایالت خیبرپختونخوا بهشمار میرفت و در مدرسۀ دینی «دارالعلوم حقانیه» تدریس میکرد؛ نهادی که طی دهههای گذشته به یکی از مهمترین مراکز فکری و ایدئولوژیک طالبان تبدیل شده و شماری از رهبران ارشد این گروه در آن آموزش دیدهاند. او علاوه بر جایگاه مذهبی، نفوذ سیاسی گستردهای نیز داشت و در سال ۲۰۰۲ به عضویت پارلمان ایالتی پاکستان درآمد. ادریس همچنین از اعضای ارشد شورای مرکزی حزب «جمعیت علمای اسلام» به رهبری مولانا فضلالرحمن بود.
گزارش نیوعرب میافزاید که ادریس روابط نزدیکی با ساختار حاکم طالبان در افغانستان داشت و بسیاری از مقامهای کنونی این گروه از شاگردان او محسوب میشدند. او در جنوری ۲۰۲۵، همراه با مولانا فضلالرحمن، با هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، دیدار کرده بود تا برای کاهش تنشهای فزاینده میان طالبان و اسلامآباد راهحلی سیاسی بیابد. با این حال، تحلیلگران منطقهای معتقدند که طالبان، بهرغم وعدههای مکرر، نهتنها در مهار گروههای مسلح ناکام ماندهاند، بلکه با رویکرد انحصارگرایانه و ایدئولوژیک خود، فضای بیاعتمادی را در مناسبات منطقهای عمیقتر ساختهاند.
براساس این گزارش، شیخ محمد ادریس اخیراً کمیتهای مشترک از علمای دینی پاکستان و افغانستان تشکیل داده بود که شامل ده روحانی از هر دو کشور میشد و مأموریت آن، تلاش برای حل اختلافات میان دو همسایه عنوان شده بود. ریاست این کمیته را مولوی معتصم آغا جان، وزیر مالیۀ حکومت نخست طالبان در دهۀ ۱۹۹۰، برعهده داشت. این ابتکار تنها چند روز پیش از ترور ادریس اعلام شده بود و هنوز فعالیت رسمی خود را آغاز نکرده بود. بسیاری از ناظران معتقدند که نفوذ تاریخی طالبان در شبکههای مذهبی و امنیتی منطقه، هرگونه تلاش برای ایجاد سازوکار پایدار صلح را با پیچیدگیهای جدی روبهرو میسازد.
پس از انتشار خبر ترور، موجی از خشم و سوگواری بخشهای مختلف شمال و جنوبغرب پاکستان را فراگرفت. کاروانهایی از مناطق قبایلی و شهرهای مختلف بهسوی چارسده حرکت کردند تا در مراسم تشییع و خاکسپاری این روحانی شرکت کنند. همزمان، دانشجویان مدارس دینی برخی شاهراههای اصلی را مسدود کردند و اتحادیههای تجاری نیز از تعطیلی بازارها خبر دادند. حزب جمعیت علمای اسلام با اعلام اعتراضات گسترده، هشدار داد در صورت بازداشت نشدن عاملان این حمله، شهرهای شمالغرب پاکستان بهطور کامل فلج خواهد شد.
آصف علی زرداری، رئیسجمهور پاکستان، و شهباز شریف، نخستوزیر این کشور، ترور شیخ محمد ادریس را محکوم کرده و آن را ضایعهای بزرگ توصیف کردند. سلطه طالبان نیز در بیانیهای این ترور را محکوم و آن را «ضربهای به جهان اسلام» عنوان کرد.
با این وجود، منتقدان طالبان یادآور میشوند که این گروه، با استمرار سیاستهای سرکوبگرانه، حذف ساختارهای مدنی، محدودسازی آزادیها و ناتوانی در ایجاد نظام سیاسی فراگیر، خود به یکی از کانونهای تولید بیثباتی مزمن در منطقه تبدیل شده است.
ذبیحالله مجاهد در بیانیهای کوتاه، ترور ادریس را تلاشی برای نابودی روندهای صلح در منطقه توصیف کرد. اما تحلیلگران بر این باورند که تا زمانی که طالبان بهجای دولتسازی مدرن، بر الگوی ایدئولوژیک و امنیتی متکی بر انحصار قدرت پافشاری کنند، چشمانداز ثبات پایدار در افغانستان و پیرامون آن همچنان دور از دسترس خواهد ماند.
نیوعرب در ادامه مینویسد که شیخ محمد ادریس اخیراً از نقش ارتش پاکستان در میانجیگری میان ایالات متحده و ایران تمجید کرده و از عاصم منیر، فرماندۀ ارتش پاکستان، بهعنوان شخصیتی اثرگذار در دیپلماسی منطقهای نام برده بود. او در یکی از خطبههای جمعه گفته بود که نزدیکی اسلامآباد و واشنگتن میتواند جایگاه پاکستان را در معادلات جهانی ارتقا دهد. این سخنان در برخی محافل مذهبی و قومی واکنشهایی برانگیخت، هرچند ادریس همچنان در میان جامعۀ پشتون از احترام و نفوذ قابل توجهی برخوردار بود.
ناآرامی در پاکستان پس از ترور روحانی میانجی میان طالبان و اسلامآباد
ما را دنبال کنید
مطالب مرتبط
- تبلیغات -
