خبرگزاری راسک: تنشها میان پاکستان و افغانستانِ تحت حاکمیت طالبان پس از حملات هوایی فرامرزی و تبادل آتش در امتداد خط دیورند بهطور چشمگیری تشدید شده است. در پی این درگیریها، شبکههای اجتماعی مملو از ادعاهایی شد مبنی بر اینکه ممکن است پاکستان در جریان این حملات تلاش کرده باشد رهبر طالبان را هدف قرار دهد.
این گمانهزنیها عمدتاً بر گزارشهایی درباره پرواز جنگندهها بر فراز قندهار متمرکز است؛ شهری که بهطور گسترده پایگاه عملیاتی هسته رهبری طالبان تلقی میشود. با این حال، آیا شواهد معتبری برای تأیید چنین ادعایی وجود دارد؟
ادعای وایرالشده حاکی از آن است که عملیات هوایی اخیر پاکستان با هدف حذف رهبر طالبان انجام شده است. اما تا این لحظه، هیچ تأیید رسمی از سوی اسلامآباد یا طالبان مبنی بر اجرای حملهای هدفمند علیه رهبری طالبان منتشر نشده است.
پاکستان انجام عملیات نظامی را پذیرفته، اما آن را در چارچوب «اقدامات ضدتروریستی» علیه زیرساختهای گروههای مسلح توصیف کرده است، نه حمله به رهبری طالبان. در مقابل، گروه طالبان حملات را نقض حاکمیت افغانستان خوانده، اما مدعی نشده است که رهبر عالی این گروه هدف قرار گرفته باشد.
در نتیجه، این ادعا همچنان تأییدنشده باقی مانده است.
هبتالله آخندزاده از سال ۲۰۱۶ و پس از کشتهشدن ملا اختر منصور، رهبری طالبان را بر عهده دارد. او عالیترین مرجع مذهبی و سیاسی این گروه محسوب میشود و نقش تعیینکنندهای در جهتدهی به سیاستهای آن ایفا میکند.
برخلاف بسیاری از مقامهای طالبان که در کابل فعالیت میکنند، باور عمومی بر این است که آخندزاده در قندهار مستقر است. او بهندرت در انظار عمومی ظاهر میشود و سطح بسیار پایینی از حضور رسانهای دارد؛ وضعیتی که در شرایط بحرانهای امنیتی، زمینهساز شایعات گسترده میشود.
گزارشها درباره حضور او در قندهار یکی از دلایلی بود که پرواز جنگندهها بر فراز این شهر را به گمانهزنی درباره احتمال سوءقصد پیوند زد.
پاکستان تأیید کرده است که حملات فرامرزی را علیه آنچه «مخفیگاههای مرتبط با تحریک طالبان پاکستان» خوانده، انجام داده است. اسلامآباد این عملیات را اقدامی دفاعی در برابر تهدیدهای ناشی از خاک افغانستان توصیف کرده است.
تحریک طالبان پاکستان(تیتیپی) سالهاست در تنشهای امنیتی میان دو کشور نقش محوری داشته است. در مقابل، کروه طالبان هرگونه استفاده از خاک افغانستان علیه پاکستان را رد کرده و حملات اخیر را تجاوزکارانه دانسته است.
گزارشهای خبرنگاران در افغانستان از فعالیت جنگندهها، شنیدهشدن انفجارهای شدید و تیراندازیهای پراکنده در برخی مناطق در دوره اوج تنشها حکایت دارد. با این حال، هیچ تأیید مستقل و معتبری مبنی بر هدفگیری مستقیم رهبری ارشد طالبان منتشر نشده است.
به نظر میرسد تبادلهای نظامی اخیر بیشتر بر نگرانیهای مرزی متمرکز بوده تا اهداف سطح رهبری.
موارد تأییدشده:
پاکستان حملات نظامی فرامرزی انجام داده است.
گروه طالبان این حملات را نقض حاکمیت افغانستان دانسته است.
گزارشهایی از پرواز جنگندهها و وقوع انفجارها توسط خبرنگاران میدانی ثبت شده است.
موارد تأییدنشده:
هرگونه تلاش برای ترور هبتالله آخندزاده.
واردآمدن خسارت به مجتمعهای مرتبط با رهبری طالبان.
تلفات در میان مقامهای ارشد طالبان.
هم پاکستان و طالبان تاکنون از اشاره به هرگونه عملیات هدفمند علیه رهبری طالبان خودداری کردهاند.
تنشهای اخیر بخشی از الگوی گستردهتری از بیثباتی در امتداد خط دیورند است؛ مرزی مورد مناقشه که سالهاست محل درگیریهای متناوب بوده است. پاکستان بارها افغانستان را به میزبانی از شبهنظامیان تیتیپی متهم کرده است. طالبان این اتهام را رد و در مقابل، پاکستان را به اقدامات تهاجمی متهم کردهاند.
گذرگاههایی چون تورخم و اسپینبولدک پیشتر نیز شاهد درگیری، انسداد مرزی و استقرار نیروهای بیشتر بودهاند. فعالیتهای هوایی اخیر را میتوان ادامه همین اصطکاک امنیتی مزمن دانست.
نقطه آغاز موج شایعات، گزارشها درباره پرواز جنگندهها بر فراز قندهار بود. از آنجا که آخندزاده بهطور گسترده در این شهر مستقر دانسته میشود، روایتهای آنلاین بهسرعت این دو موضوع را به هم پیوند زدند.
با این حال، صرف فعالیت نظامی هوایی در یک منطقه، بدون شواهد تکمیلی، دلالت بر هدفگیری رهبری سیاسی یا مذهبی ندارد. تاکنون هیچ تصویر ماهوارهای، بیانیه رسمی یا گزارش تحقیقی معتبر که نشان دهد رهبر طالبان هدف مستقیم بوده، منتشر نشده است.
بر اساس شواهد موجود، هیچ مدرکی دال بر اینکه پاکستان در جریان حملات هوایی اخیر، هبتالله آخندزاده را هدف قرار داده باشد، وجود ندارد. هرچند حملات فرامرزی و فعالیت جنگندهها تأیید شده است، اما هیچ بیانیه رسمی، راستیآزمایی مستقل یا گزارش معتبر حاکی از تلاش برای ترور رهبر طالبان منتشر نشده است.
در شرایطی که تنشها در امتداد خط دیورند ادامه دارد، گمانهزنیهای تأییدنشده میتواند بر پیچیدگیهای سیاسی و امنیتی بیفزاید. تا زمان ارائه شواهد مستند، ادعای هدفگیری رهبر طالبان در حد یک شایعه باقی میماند.
