خبرگزاری راسک: بیش از چهار سال پس از خروج نیروهای ایالات متحده و بازگشت طالبان به قدرت، آنچه در افغانستان شکل گرفته نه «ثبات»، بلکه بازتولید سازمانیافتهی ناامنی است؛ ناامنیای که اکنون مرزهای این کشور را درنوردیده و به تهدیدی مستقیم برای همسایگان و حتی فراتر از منطقه تبدیل شده است. گزارش تحلیلی منتشرشده در اوراسیا ریویو تصریح میکند که طالبان، بهجای ایفای نقش دولت مسئول، افغانستان را به بستر امن شبکههای تروریستی فرامرزی بدل کردهاند.
بهگزارش اوراسیا ریویو، حملات فرامرزی، نفوذ مسلحانه و درگیریهای مرزی از پاکستان و ایران تا جمهوریهای آسیای مرکزی به روندی تکرارشونده بدل شده است. این وضعیت، نتیجهی مستقیم سیاستهای طالبان است که بهجای کنترل گروههای مسلح، عملاً به آنها فضا، زمان و مصونیت دادهاند. طالبان نهتنها نتوانستهاند امنیت را در داخل افغانستان تأمین کنند، بلکه کشور را به سکوی پرتاب بحران به بیرون از مرزها تبدیل کردهاند.
مرز افغانستان و تاجیکستان به یکی از روشنترین نشانههای فروپاشی امنیت در سایهی طالبان بدل شده است. پس از تکرار حوادث خشونتبار، سازمان پیمان امنیت جمعی به رهبری روسیه ناچار شد تدابیر دفاعی تاجیکستان را تقویت کند. این اقدام، اعترافی ضمنی به این واقعیت است که طالبان نه دولت ثباتساز، بلکه تولیدکنندهی بحران منطقهای هستند.
در ۲۶ نوامبر ۲۰۲۵، یک پهپاد که از استان بدخشان افغانستان پرتاب شد، یک تأسیسات مرتبط با چین در تاجیکستان را هدف قرار داد و سه شهروند چینی کشته شدند. چهار روز بعد، حملهی مشابهی دو کارگر دیگر شرکت چینی را به کام مرگ کشاند. این حوادث، نشان داد که افغانستانِ طالبان به پایگاه عملیاتی گروههایی بدل شده که اکنون نهتنها همسایگان، بلکه منافع بینالمللی را نیز هدف قرار میدهند.
در جنوری ۲۰۲۶ نیز نیروهای تاجیکستان چندین گروه مسلح نفوذی از خاک افغانستان را متوقف کردند. مقادیر زیادی سلاح، تجهیزات ارتباطی و مواد مخدر ضبط شد. این رخدادها نشان میدهد که طالبان نهتنها در مهار گروههای مسلح ناکام بودهاند، بلکه عملاً به ایجاد مسیرهای امن برای تروریسم و جرایم سازمانیافته کمک کردهاند.
بهگزارش تیم نظارت تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل که در گزارش اوراسیا ریویو نقل شده، بیش از ۲۰ گروه تروریستی منطقهای و فرامنطقهای در افغانستان تحت حاکمیت طالبان فعالاند؛ از جمله:
تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی)
داعش شاخه خراسان
القاعده
جنبش اسلامی ازبکستان
جنبش اسلامی ترکستان شرقی
همچنین حدود ۱۳ هزار جنگجوی خارجی در افغانستان حضور دارند؛ آماری که بهروشنی نشان میدهد طالبان نه حاکمیت، بلکه مدیریت یک زیستبوم تروریستی را برعهده گرفتهاند.
طالبان بهجای بازسازی کشور، بر تحکیم ایدئولوژی افراطی تمرکز کردهاند. گسترش گستردهی مدارس مذهبی، ممنوعیت آموزش دختران و حذف زنان از زندگی عمومی، جامعه را بهسوی فقر، انزوا و رادیکالیزهشدن سوق داده است. این سیاستها، بهگزارش اوراسیا ریویو، بستر اجتماعی لازم برای جذب نیرو به گروههای افراطی را فراهم میکند.
پاکستان با نفوذ شورشیان، ایران با قاچاق و بیثباتی مرزی، و آسیای مرکزی با تهدید مستمر امنیتی روبهرو است. مسیرهای تجاری، پروژههای انرژی و طرحهای اتصال منطقهای، همگی بهدلیل سیاستهای طالبان در معرض خطر قرار گرفتهاند.
گزارش هشدار میدهد که هرگونه عادیسازی روابط با طالبان بدون سازوکارهای الزامآور، بهمعنای اعطای مشروعیت به رژیمی است که نه شبکههای تروریستی را برچیده و نه ارادهای برای مقابله با افراطگرایی دارد. تعامل با طالبان باید مشروط، قابل راستیآزمایی و متکی بر توقف واقعی خشونت فرامرزی باشد.
بهنوشتهی سایما افضل در اوراسیا ریویو، افغانستانِ طالبان دیگر یک بحران داخلی نیست؛ بلکه به چالش امنیتی منطقهای با پیامدهای جهانی تبدیل شده است. تا زمانی که ساختارهای تولیدکنندهی تروریسم در این کشور برچیده نشود، ناامنی صادرشده از کابل، دیر یا زود دامان جهان را خواهد گرفت.
