خبرگزاری راسک: مقامهای گروه طالبان اعلام کردهاند که بیش از ۲.۸ میلیون مهاجر افغانستانی در سال ۲۰۲۵ از کشورهای همسایه به افغانستان بازگردانده شدهاند؛ بازگشتی گسترده که، بهگفته ناظران، بیش از آنکه نشانه «ساماندهی»، بازتاب فشارهای منطقهای و ناتوانی ساختاری حاکمیت طالبان در مدیریت پیامدهای انسانی آن است.
بر اساس گزارشی از خبرگزاری آناتولی، حمدالله فطرت، معاون سخنگوی گروه طالبان، در همایشی در کابل ادعا کرده است که خانوادههای بازگشتی از «خدمات اولیه» و «سرپناه موقت» برخوردار شدهاند. این در حالی است که نهادهای مستقل بارها هشدار دادهاند طالبان فاقد زیرساخت، بودجه شفاف و ظرفیت نهادی لازم برای پاسخگویی پایدار به چنین موجی از بازگشت اجباری هستند.
فطرت گفته است که «حدود ۲.۸ میلیون افغانستانی در سال گذشته (۲۰۲۵) بهصورت اجباری از کشورهای همسایه بازگردانده شدهاند». این اعتراف تلویحی به اجباریبودن بازگشتها، بار دیگر مسئولیت طالبان را در قبال پیامدهای حقوقبشری و اقتصادی این روند برجسته میکند؛ مسئولیتی که، به باور منتقدان، با سیاستهای محدودکننده طالبان در حوزه کار، آموزش و آزادیهای مدنی عملاً نقض میشود.
بهگزارش خبرگزاری آناتولی، مقام طالبان همچنین از آغاز برنامههایی برای توزیع زمین و قطعات مسکونی خبر داده و مدعی شده است که بیش از سه هزار قطعه زمین میان بازگشتکنندگان توزیع شده است. با این حال، شفافیت این برنامهها، معیارهای تخصیص و تضمین مالکیت حقوقی در ساختار اداری طالبان همچنان محل تردید جدی است؛ تردیدی که تجربه مصادرهها و نبود نظام قضایی مستقل آن را تشدید میکند.
این در حالی است که سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM) وابسته به سازمان ملل متحد، ماه گذشته هشدار داد که بازگشت گسترده مهاجران افغانستانی، چالشهای عمیقی برای ادغام دوباره، تابآوری بلندمدت و ثبات اجتماعی ایجاد کرده است. نهادهای بینالمللی تأکید دارند که بدون دسترسی برابر به آموزش، اشتغال و خدمات بهویژه برای زنان و دختران بازگشتها میتواند به چرخه فقر و بیثباتی دامن بزند؛ وضعیتی که مستقیماً با سیاستهای حذفی طالبان پیوند دارد.
افغانستان تحت حاکمیت طالبان، در حالی با موج بازگشت مهاجران روبهرو است که اقتصاد کشور در رکود، نظام اداری منزوی و تعاملات بینالمللی بهشدت محدود شده است. منتقدان میگویند روایتهای رسمی طالبان از «خدماترسانی» نمیتواند جایگزین پاسخگویی نهادی، شفافیت و رعایت حقوق بنیادین شهروندان شود.
