خبرگزاری راسک: همزمان با تنشهای دیپلماتیک میان حکومت طالبان در افغانستان و پاکستان، مسیرهای تجاری حیاتی بین دو کشور برای بیش از دو ماه بسته شده و هزاران کامیون تجاری در مرز گرفتار شدهاند. این جنگ تجاری پیامدهای گستردهای برای بازرگانان، کشاورزان و کارگران دو طرف مرز داشته و بازارهای شهرهایی همچون پشاور را به سکوت کشانده است.
سید ولی، راننده جوان افغانستانی، حدود دو ماه است که در گذرگاه خیبر گرفتار شده است و نمیتواند کامیون ده چرخ خود و محموله آن را رها کند، زیرا خطر سرقت و غارت وجود دارد. او محمولهای از واردات افغانستان را از بندر کراچی پاکستان به طول ۱۸۰۰ کیلومتر تا کابل منتقل میکرد، اما اختلافات سیاسی مسیر را متوقف کرد.
تنشهای میان حکومت طالبان و اسلامآباد پس از حملات هوایی پاکستان در اوایل اکتبر شدت گرفت. پاکستان کابل را به حمایت از گروه طالبان پاکستان (تیتیپی) متهم کرد که حملات آن در سپتامبر باعث کشته شدن دهها سرباز پاکستانی شده بود. در واکنش، اسلامآباد شش گذرگاه اصلی و فرعی مرزی را بست و طالبان نیز مسیرهای خود را به روی پاکستان مسدود کردند.
در حال حاضر حدود ۸ هزار راننده کامیون در دو گذرگاه اصلی طول ۲۶۴۰ کیلومتری خط دیورند گرفتار شدهاند. بسیاری از رانندگان از وضعیت بحرانی و سرمای طاقتفرسا شکایت دارند و خواستار حل فوری بحران هستند. سید ولی به رادیو مشعل RFE/RL گفت: «دو ماه است از خانوادههایمان دور ماندهایم و تحمل این وضعیت غیرممکن است.»
حکومت طالبان برای کاهش فشار ناشی از بسته شدن مرزها تلاش کرده مسیرهای جدید تجارت با ایران، آسیای مرکزی و هند باز کند و از سرمایهگذاران افغانستانی خواسته است شرکای تجاری خود را فراتر از پاکستان جستوجو کنند. با این حال، تحلیلگران هشدار میدهند که پروژههای بزرگ اقتصادی افغانستان همچنان به همکاری با پاکستان وابسته است.
طبق گزارش مرکز تحقیقات و مطالعات امنیتی اسلامآباد، این بسته شدن مرز «یکی از ویرانگرترین و غمانگیزترین اختلالها در تجارت دو کشور» بوده و به دهها هزار نفر از کارگران، کشاورزان، بازرگانان و رانندگان آسیب زده است.
پیش از بحران، تجارت دو جانبه میان کابل و اسلامآباد سالانه بین ۲ تا ۳ میلیارد دالر بود که بخش اعظم آن به صادرات پاکستان شامل کالاهای صنعتی، دارویی، سیمان و مواد غذایی اختصاص داشت. افغانستان نیز میوههای تازه و خشک خود را به پاکستان صادر میکرد و مسیرهای پاکستان نقش مهمی در ترانزیت واردات افغانستان داشت.
به گفته کارشناسان، ادامه بسته بودن مرز، علاوه بر افزایش قیمت کالاها و توقف بازارها، میتواند فرصتهای اقتصادی و پروژههای منطقهای مانند خط لوله گاز تاپی و اتصال شبکه برق آسیای مرکزی به پاکستان را نیز به تأخیر بیندازد. گِرِیم اسمیت، تحلیلگر منطقهای، تأکید میکند که برای پروژههای بزرگ اقتصادی و تبدیل کابل به هاب تجاری و انرژی منطقهای، همکاری با پاکستان اجتنابناپذیر است.
بازرسان و منابع رادیو اروپای آزاد هشدار دادهاند که بحران تجاری جاری، پیامدهای انسانی و اقتصادی عمیقی بر جوامع مرزی و اقتصاد افغانستان و پاکستان برجای گذاشته است و تا زمان حل سیاسی و بازگشایی مسیرها ادامه خواهد داشت.
