خبرگزاری راسک: به نقل از سایت خبری دیپلماتیک اینسایت، گزارش تازه ارائهشده به شورای امنیت سازمان ملل متحد، ادعای مکرر طالبان مبنی بر اینکه هیچ گروه شبهنظامی از خاک افغانستان فعالیت نمیکند را «فاقد اعتبار» توصیف کرده و هشدار داده است که افغانستانِ تحت حاکمیت طالبان، بهطور فزایندهای از سوی کشورهای همسایه بهعنوان کانون بیثباتی منطقهای تلقی میشود.
این یافتهها در شانزدهمین گزارش «تیم نظارت تحلیلی و تحریمها»ی سازمان ملل متحد آمده است؛ گزارشی که بیش از چهار سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، بار دیگر ناکامی این گروه در ایفای تعهدات امنیتی بینالمللی را برجسته میسازد و روایت رسمی طالبان از «کنترل کامل امنیت» را بهطور جدی زیر سوال میبرد.
بر اساس این گزارش، رهبران طالبان همچنان بر انکار حضور و فعالیت سازمانهای تروریستی در خاک افغانستان پافشاری میکنند؛ موضعی که به گفته ناظران سازمان ملل، با اطلاعات ارائهشده از سوی شماری از کشورهای عضو همخوانی ندارد. این شکاف آشکار میان واقعیتهای میدانی و ادعاهای طالبان، نشاندهنده سیاست انکار سیستماتیک و تلاش این گروه برای فرار از مسئولیتهای بینالمللی است.
گزارش تصریح میکند که اگرچه طالبان عملیاتهایی علیه شاخه خراسان داعش (داعش-خراسان) انجام دادهاند، اما رویکرد آنان در قبال سایر گروههای مسلح بهشدت گزینشی و مصلحتمحور بوده است. این رفتار دوگانه، نگرانیهای جدی درباره پایبندی طالبان به تعهداتشان در توافقنامه دوحه سال ۲۰۲۰ ایجاد کرده است؛ توافقی که صراحتاً طالبان را موظف میساخت مانع استفاده از خاک افغانستان علیه دیگر کشورها شوند.
به گفته تیم نظارتی سازمان ملل، کشورهای عضو بهطور مستمر از حضور و فعالیت گروههای متعددی در افغانستان گزارش دادهاند؛ از جمله داعش-خراسان، تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی)، القاعده، جنبش اسلامی ترکستان شرقی (حزب اسلامی ترکستان)، جماعت انصارالله و اتحاد المجاهدین پاکستان. بر اساس این ارزیابی، شماری از این گروهها از خاک افغانستان برای طراحی و آمادهسازی حملات فرامرزی استفاده کردهاند؛ موضوعی که عملاً افغانستانِ تحت حاکمیت طالبان را به پناهگاه امن تروریسم منطقهای بدل کرده است.
در این میان، القاعده همچنان بهعنوان یکی از نزدیکترین متحدان تاریخی طالبان معرفی شده است. گزارش میافزاید که هرچند این شبکه چهره علنی خود را پنهان نگه داشته، اما در چندین استان افغانستان حضور فعال دارد و از فضای تسهیلگرانهای بهره میبرد که امکان تجدید قوا، آموزش و سازماندهی را برایش فراهم کرده است؛ فضایی که بدون چشمپوشی یا همکاری ضمنی طالبان قابل تصور نیست.
در مقابل، داعش-خراسان بهعنوان تهدید اصلی امنیت داخلی طالبان شناخته میشود. اگرچه عملیاتهای طالبان توانسته بخشی از کنترل سرزمینی این گروه را تضعیف کند، اما گزارش هشدار میدهد که داعش-خراسان همچنان قادر به اجرای حملات مرگبار در داخل افغانستان و حتی خارج از آن است؛ امری که ادعای طالبان مبنی بر «برقراری امنیت پایدار» را بیاعتبار میسازد.
گزارش سازمان ملل، تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) را «جدیترین تهدید فوری برای امنیت منطقهای»، بهویژه برای پاکستان، معرفی میکند. بر اساس این ارزیابی، این گروه از پناهگاههایی در داخل افغانستان فعالیت میکند و از سطوح مختلفی از حمایت در میان بخشهایی از طالبان برخوردار است؛ حمایتی که ریشه در پیوندهای ایدئولوژیک و تاریخی میان دو طرف دارد.
در گزارش آمده است که مقامهای طالبان همچنان مسئولیت مهار تیتیپی را انکار کرده و تلاش میکنند این موضوع را به حاشیه برانند. با این حال، ناظران سازمان ملل تأکید کردهاند که همدلی و وفاداری به تیتیپی در میان جناحهای مختلف طالبان وجود دارد. هرچند برخی چهرههای ارشد طالبان این گروه را عاملی مزاحم در روابط با پاکستان میدانند، اما بخشهایی دیگر همچنان از آن حمایت میکنند.
این گزارش نتیجه میگیرد که با توجه به پیوندهای عمیق میان طالبان و تیتیپی، بعید به نظر میرسد که طالبان حتی تحت فشار شدید اسلامآباد اقدام قاطع و مؤثری علیه این گروه انجام دهند. افزون بر این، گزارش هشدار میدهد که حتی در صورت وجود اراده سیاسی، طالبان ممکن است از ظرفیت عملی لازم برای مهار کامل تیتیپی برخوردار نباشند؛ ضعفی ساختاری که پیامدهای آن فراتر از مرزهای افغانستان گسترش یافته است.
بر پایه این ارزیابی، تیتیپی در سال ۲۰۲۵ دهها حمله بزرگ و هماهنگ را از خاک افغانستان علیه اهدافی در پاکستان سازماندهی کرده است. شمار این حملات بنا بر برخی برآوردها به بیش از ۶۰۰ مورد در یک سال رسیده؛ حملاتی که اغلب با استفاده از تاکتیکهای پیچیده، از جمله موترهای بمبگذاریشده و تیمهای انتحاری، انجام شدهاند.گزارش همچنین میافزاید که بخش قابل توجهی از عاملان این حملات، شهروندان افغانستانی بودهاند.
در مجموع، گزارش تیم نظارتی شورای امنیت سازمان ملل، تصویر روشنی از شکاف عمیق میان ادعاهای طالبان و واقعیتهای امنیتی افغانستان ارائه میدهد؛ شکافی که نهتنها اعتبار بینالمللی طالبان را تضعیف کرده، بلکه افغانستان را بار دیگر به کانون تهدیدات فرامرزی و بیثباتی منطقهای تبدیل کرده است و این همه، نتیجه سیاستهای انحصارطلبانه، انکاری و غیرمسئولانه طالبان در قبال تروریسم است.
گزارش سازمان ملل: ادعای طالبان درباره نبود پناهگاههای تروریستی «قابل باور نیست»


