خبرگزاری راسک: سرور دانش، معاون دوم رئیسجمهور فراری افغانستان و از مدافعان فدرالیسم، در دومین کنفرانس «مجمع فدرالخواهان» در شهر هانور آلمان بخش دوم سخنرانی خود را به تشریح اصول بنیادین طرح قانون اساسی جمهوری فدرال افغانستان اختصاص داد. او در این بخش، اصول محوری طرح را فهرستوار و با تحلیل کوتاه برای شرکتکنندگان تشریح کرد.
سرور دانش در آغاز ماده نخست طرح را کلیدیترین بخش قانون اساسی خواند و گفت این ماده هویت کشور و نیز شالوده نظام سیاسی پیشنهادی را مشخص میکند. بنا بر ماده اول، «افغانستان کشوری اسلامی، متحد، مستقل و دارای حاکمیت است و نظام سیاسی آن جمهوری پارلمانی فدرال و مبتنی بر اراده مردم خواهد بود.»
او چهار ضلع اصلیِ هویت و نظام سیاسی را چنین تشریح کرد:
• افغانستان بهعنوان یک کشور اسلامی، متحد، مستقل و دارای حاکمیت شناخته میشود.
• نظام سیاسی پیشنهادی جمهوری و پارلمانی است؛ یعنی مبتنی بر انتخاب مردم و پارلمان.
• ساختار فدرالی توزیع عمودی قدرت را تضمین میکند (مرکز — ایالت — محلی).
• دموکراسی پارلمانی همراه با فدرالیسم، تنها راه تضمین مشارکت همهجانبه و جلوگیری از تمرکز قدرت در کشورهای چندقومی است.
سرور دانش تأکید کرد فدرالیسم با دین و شریعت ناهمساز نیست و در طرح آمده که دین اکثریت مردم اسلام است و هیچ قانونی که با اصول اسلام تعارض داشته باشد، مجاز نخواهد بود. در عین حال، فدرالیسم حقوق مذهبی و آئینی اقوام غیر پشتون را در سازوکارهای ملی و ایالتی تضمین میکند.
طرح پیشنهادی زبانهای فارسی، پشتو و ازبکی را زبانهای رسمی کشور معرفی میکند و فارسی را بهعنوان زبان میانقومی مشترک برمیشمارد؛ اما همه زبانهای رایج در کشور «ملی» قلمداد شده و ایالات میتوانند زبانهای محلی خود را نیز رسمیت بخشند. برای نظارت بر این حوزه، «کمیسیون ملی زبانها و فرهنگستان زبانها» پیشبینی شده است.
در قانون اساسی پیشنهادی، نمادهای ملی (بیرق، سرود، نشان و شعار) باید همپوشانی همگانی داشته باشند و از هر نوع مضمونی که به تبعیض یا تجزیهطلبی دامن بزند، دور باشند. واحد پول کشور «روپیه» تعیین شده و طراحی آن باید بازتابدهنده تنوع ملی باشد.
طرح فدرال، افغانستان را به دوازده ایالت تقسیم میکند و برای محافظت از حقوق اقوام غیر پشتون در سطح ملی و ایالتی سازوکارهایی از جمله کمیسیون حفاظت از حقوق اقلیتها پیشبینی شده است. در عین حال، پس از ایجاد نظام فدرال، تا پایان نخستین دوره تقنینیه تغییری در مرزها مشروط نخواهد شد تا ثبات اولیه حفظ شود.
سرور دانش توضیح داد که قاعده کلی در توزیع صلاحیتها «واگذاریِ بیشتر اختیارات به ایالتها» است، مگر آنچه در فهرست صلاحیتهای اختصاصی مرکز یا مشترک آورده شود. او بر حضور متناسب اقوام و ایالات در ادارات مرکزی، نیروهای مسلح و نهادهای امنیتی و قضایی تاکید کرد و سازوکارهای قانونی برای تضمین این توازن را تشریح کرد.
نظام پیشنهادی پارلمانی است؛ رئیسجمهور و معاونان از سوی «مجمع ملی فدرال» انتخاب میشوند و نخستوزیر از سوی اکثریت مجلس نمایندگان تشکیل کابینه میدهد. در ترکیب قوای سهگانه و نهادهای عالی توازن قومی و جنسیتی الزامی است و یکسوم از کرسیهای مجلس نمایندگان به زنان اختصاص مییابد.
برای حل اختلاف میان مرکز و ایالات، دادگاه عالی قانون اساسی با ترکیب مستقل پیشبینی شده است. همچنین مجلس سنا بهعنوان حافظ منافع ایالات مجهز به سازوکار «حق وتو» برای مواردی است که منافع یک یا چند ایالت به طور ویژه متاثر میشود؛ سازوکاری که به گفته طراحان، تضمینی برای جلوگیری از هژمونی و تحمیل اراده اکثریت است.
سرور دانش تصریح کرد هدف اصلی این طرح، تأمین صلح، عدالت و ثبات از راه «تمرکززدایی» و مشارکت فراگیر است. او تاکید کرد مجمع فدرالخواهان راهکارهایی خشونتمحور یا تجویز جنگ را رد میکند و تصویب نهایی قانون اساسی را منوط به کار یک مجلس مؤسسان ملی و شیوههای کاملاً دموکراتیک دانست.
در پایان، سرور دانش افزود که تدوین طرح قانون اساسی صرفاً گامِ نظری نیست، بلکه برای «فردایی که زمینه تغییر ایجاد شود» یک چارچوب آماده خواهد بود تا در گفتوگویی سراسری و با حضور همه جریانها و نمایندگان مردم به اجرا درآید.
سرور دانش: فدرالیسم تنها راه پایان تمرکز قدرت و بیعدالتی در افغانستان
ما را دنبال کنید
مطالب مرتبط
- تبلیغات -
