خبرگزاری راسک: روز، یکشنبه ۱۱ عقرب، همزمان با روز جهانی پایان دادن به مصونیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران، جهان بار دیگر به یاد کسانی میافتد که برای گفتن حقیقت جان باختهاند یا در بند سکوت گرفتارند.
انتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، به مناسبت این روز از کشورها خواسته است تا برای دفاع از آزادی رسانهها و امنیت خبرنگاران گامهای عملی بردارند. او در بیانیهای هشدار داده است: «وقتی خبرنگاران ساکت میشوند، همه ما صدای خود را از دست میدهیم.»
گوترش، مصونیت از مجازات را بیعدالتی آشکار و حمله به آزادی مطبوعات توصیف کرده و گفته است که در سطح جهانی از هر ده مورد قتل خبرنگاران، نه مورد بدون پیگیری و عدالت باقی میماند. او از دولتها خواسته تا از خبرنگارانی که «حقیقت را به قدرت میگویند» حمایت کنند تا بتوانند بدون ترس کارشان را انجام دهند.
اما در افغانستان، این فراخوان جهانی در میان دیوارهای خاموشی طنین چندانی ندارد.
در چهار سال حاکمیت طالبان، براساس آمار سازمان حمایت از خبرنگاران افغانستان، ۵۳۹ مورد خشونت علیه خبرنگاران ثبت شده است؛ از ضربوشتم و تهدید گرفته تا بازداشت و ارعاب در زندان از مواردی است که خبرنگاران افغانستان با این خشونتها دستو پنجه نرم میکنند.
در حال حاضر نیز دستکم هفت خبرنگار در زندانهای طالبان به سر میبرند؛ شماری از آنها به اتهام همکاری با رسانههای خارجی یا «نقض قواعد طالبان» بازداشت شدهاند. ویدیوهایی که بهعنوان «اعترافات» از آنها پخش شده، به گفته نهادهای مدافع رسانه، اجباری و تحت فشار ضبط شده است.
یوناما، هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان، در گزارش اخیر خود نسبت به افزایش محدودیت بر دسترسی مردم به اطلاعات هشدار داده و گفته است که فقدان شفافیت، گفتوگوهای عمومی درباره مسائل اجتماعی و سیاسی را از میان برده است.
یوناما همچنان از ماده هفدهم قانون امر به معروف طالبان که «پخش تصویر جانداران را ممنوع» میکند بهعنوان ابزاری برای سانسور گسترده رسانهها یاد کرده است.
گزارشگران بدون مرز در ارزیابی سال ۲۰۲۴ میلادی، افغانستان را در میان ۱۸۰ کشور، در جایگاه ۱۷۸ام از نظر آزادی رسانهها قرار داده است. طبق همین گزارش، تنها در یک سال گذشته ۱۲ رسانه در کشور بسته شدهاند.
در حالی که دبیرکل سازمان ملل از جهان میخواهد برای آزادی مطبوعات «با هم بایستند»، خبرنگاران افغانستان در سایهی تهدید، سانسور و بازداشت، هر روز با خطر خاموشی اجباری روبهرو هستند خاموشیای که نهتنها صدای آنها، بلکه صدای جامعهای را خاموش میکند که دیگر مجالی برای گفتن ندارد.
