خبرگزاری راسک: پژوهش تازهای در ایران فاش کرده است که در جریان جنگ ۱۲روزه میان ایران و اسرائیل، موجی گسترده از تبلیغات و محتوای ضدمهاجران افغانستانی در فضای مجازی و رسانههای فارسیزبان منتشر شده است. طبق این گزارش، حدود ۳۰۰ هزار پست، ویدیو و خبر با مضامین ضدمهاجر در شبکههای اجتماعی منتشر شده که در مجموع بیش از ۱۳۰ میلیون بار بازدید داشتهاند.
این یافتهها در نشست تخصصی «وضعیتشناسی مهاجران افغانستانی در ایران» که روز دوشنبه، ۲۸ میزان، از سوی انجمن راحل در خانه اندیشهورزان تهران برگزار شد، ارائه گردید.
در این نشست، پژوهشگران رسانه و جامعهشناسان از جمله محمدجواد قاسمیان از پژوهشکده مطالعات حکمرانی فرهنگی-اجتماعی و محمد لسانی، مدرس رسانه، درباره منشأ این موج مهاجرستیزانه گفتوگو کردند.
قاسمیان در سخنان خود تأکید کرد که همزمانی این موج با درگیریهای نظامی، تصادفی نبوده است. به گفتهی او، حجم بالای محتوای ضد مهاجران افغانستانی در بازهی زمانی کوتاه نشان میدهد که «با یک عملیات سازمانیافته رسانهای برای برانگیختن احساسات عمومی علیه مهاجران مواجه بودیم.»
با وجود انتشار این حجم از اطلاعات و شایعات، شورای امنیت ملی ایران اعلام کرده است که در میان افراد بازداشتشده به اتهام جاسوسی، حتی ی«ک شهروند افغانستانی حضور نداشته است.» با این حال، روایتهای رسانهای و فضای مجازی در ایران بهگونهای شکل گرفت که مهاجران افغانستانی در افکار عمومی بهعنوان عامل نفوذ یا تهدید امنیتی معرفی شدند.
رضا عطایی، دبیر انجمن راحل، در این نشست گفت: «با وجود نبود هیچ سند یا پرونده مستندی درباره جاسوسی مهاجران، تبلیغات سازمانیافته علیه آنها بهصورت آگاهانه به پیش برده شد تا افکار عمومی را منحرف کند.»
به باور کارشناسان، این روند نهتنها مهاجرستیزی را در جامعه ایرانی تقویت کرده است، بلکه زمینه افزایش خشونت، تبعیض و نژادگرایی را فراهم کرده است.
این گزارش در حالی منتشر میشود که در پی تنشهای سیاسی اخیر، روند اخراج مهاجران افغانستانی از ایران شدت گرفته و طبق آمار رسمی، در ماههای گذشته بیش از ۱.۲ میلیون تن از ایران بازگردانده شدهاند؛ آماری که ممکن است تا پایان سال جاری به دو میلیون تن برسد.
در طول جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل، شایعاتی گستردهای در شبکههای اجتماعی منتشر شد که مهاجران افغانستانی را به عنوان «جاسوس اسرائیل» یا عامل حملات پهپادی داخلی متهم میکرد. این شایعات بدون هیچ سند و مدرک معتبری، به سرعت در فضای عمومی ایران گسترش یافت و موجب شکلگیری موجی از رفتارهای ضد افغانستانی در جامعه شد.
در این شرایط، بسیاری از شهروندان ایرانی و نیروهای امنیتی به ویژه مأموران انتظامی با رفتارهای غیرانسانی مهاجران را بازداشت کردند، آنها را مورد لت و کوب قرار دادند و در مسیر بازگرداندن به مرز، تحقیر، توهین و آزار و اذیت جسمی و روانی به آنها وارد کردند. منابع محلی و گزارشهای نهادهای مدنی از برخوردهای خشونتآمیز و نقض حقوق بشر خبر دادهاند که نشاندهنده بیرحمی این اقدامها بوده است.
با وجود اینکه هیچ مدرکی وجود ندارد که مهاجران افغانستانی در حملات پهپادی یا عملیات جاسوسی علیه ایران دست داشته باشند، دولت ایران از شایعات برای توجیه سیاستهای سختگیرانه علیه مهاجران استفاده کرد و همچنان مردم را علیه مهاجران شوراند تا مردم به تحقیر مهاجران اقدام کنند.
نتیجه این اقدامها، نه تنها صدمات جبرانناپذیر روانی و اجتماعی برای مهاجران افغانستانی ایجاد کرده، بلکه جایگاه ایران را از نظر حقوق بشری و اخلاقی در سطح بینالمللی به شدت تضعیف کرده است. کشوری که خود را میراثدار فرهنگ و تمدن پنجهزار ساله و متمدن معرفی میکند، با این رفتارها با نقد و سرزنش گسترده جامعه جهانی مواجه شده و اعتبارش در حمایت از حقوق بشر و مهاجران بسیار کاهش یافته است.
آگاهان امور و فعالان فرهنگی به این باور اند که این روند، هم موجب افزایش تبعیض و خشونت علیه مهاجران شده و هم به نارضایتیهای اجتماعی در ایران دامن زده است، موضوعی که میتواند پیامدهای بلندمدت امنیتی و انسانی برای هر دو طرف داشته باشد.
