خبرگزاری راسک: بر اساس اطلاعات موثق بهدستآمده، دولت ایران در دو سال گذشته به فرزندان دهها فرمانده و عضو گروه طالبان بورسیههای تحصیلی اعطا کرده است. این بورسیهها شامل پسران و دختران فرماندهان طالبان میشود و بر اساس اطلاعات منابع آگاه و نزدیک به طالبان، شماری از دختران فرماندهان طالبان هماکنون در دانشگاههای دولتی تهران و برخی استانهای ایران مشغول به تحصیل هستند.
حداقل دو منبع موثق به خبرگزاری راسک تأیید کردهاند که بیشتر رهبران تاجیک و اوزبیکتبار طالبان در یک سال گذشته تلاش کردهاند برای فرزندان خود و همچنین فرزندان اقوام نزدیکشان از ایران بورسیه تحصیلی دریافت کنند. اما در این میان برخی مقامهای پشتون تبار طالبان نیز تلاش کرده اند برای دختران و پسران افراد نزدیک به خود شان از ایران بورسیه تحصیلی بگیرند.
یک منبع آگاه به خبرگزاری راسک، گفت که از آغاز سال جاری خورشیدی، «دستکم ۳۲ دختر فرماندهان و افراد طالبان از استانهای تخار، کندز، بدخشان و فاریاب به ایران فرستاده شدهاند و در دانشگاههای دولتی این کشور مشغول به تحصیل هستند.»
منبع افزود که برخی مقامهای ارشد طالبان نیز به طور مستقیم برای گرفتن بورسیه اقدام از ایران به گونه پنهانی کردهاند. به گفته منبع، از جمله مقامهای طالبان که برای فرستادن دختران برای تحصیل به ایران تلاش کرده، مولوی عبدالسلام حنفی، معاون اداری ریاستالوزرای این گروه است. به گفته منبع، آقای حنفی برای دریافت بورسیه برای دختران اقوام نزدیک خود به طور پنهانی بارها با مقامهای ایرانی و سفارت جمهوری اسلامی در کابل تماس گرفته است.
منبع گفت که ذبیحالله مجاهد، سخنگو و معین نشراتی وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان، نیز برای «چهار دختر از اقوام همسر سومی خود که از استان بدخشان است از ایران بورسیه تحصیلی گرفته و این دختران از «ابتدای سال جاری در دانشگاههای یزد و گرگان مشغول تحصیل هستند.»
قاری یوسف احمدی، رئیس رادیو و تلویزیون ملی تحت کنترل طالبان، نیز برای شماری از پسران فارغمکتب از شهرستان سروبی کابل چندین بورسیه از ایران دریافت کرده است. منبع در ادامه گفت که مولوی فصیحالدین فطرت، رئیس ستاد ارتش طالبان، در وساطت و دریافت بورسیه برای شماری از دختران اقوام خود از بدخشان نقش داشته است. او افزود فطرت در دو سال گذشته برای دهها دختر و پسر افراد طالبان از شهرستانهای مختلف بدخشان بورسیه دریافت و آنها را به ایران فرستاده است.
در این میان، منبع همچنین از ملا غنی برادر، معاون اقتصادی ریاستالوزرای طالبان، یاد کرده که او نیز برای شماری از پسران اقوام نزدیک به خود و زیر دستانش بورسیه تحصیلی از ایران دریافت کرده است.
در کنار فرماندهان طالبان، برخی رهبران قومی که پس از سقوط حکومت پیشین در افغانستان حضور دارند، به گفته منبع بخشی از کار شان دریافت بورسیههای تحصیلی از جمهوری اسلامی برای دختران بوده است. منبع افزود که از جمله رهبران قومی که در این مدت تلاش کردهاند زمینه تحصیل دختران اقوام خود را به ایران فراهم کنند، محمد اکبری، چهره سیاسی هزارهها، است. به گفته منبع، او به صورت پیوسته و مستمر با سفارت ایران در کابل رفتوآمد دارد و یکی از تلاشهایش گرفتن بورسیههای تحصیلی برای دختران هزاره است.
همچنین مولوی محمد عالمی بلخی، عضو شورای اهل تشیع افغانستان، به گفته منبع فردی دیگر است که پس از تسلط طالبان دهها دختر و پسر را جهت تحصیل به ایران فرستاده است. به گفته منبع، آقای بلخی با مقامهای ارشد جمهوری اسلامی و حلقه رهبری نزدیک به آیتالله علی خامنهای، رهبر ایران، در تماس است و پس از تسلط طالبان یکی از مهرههای میانجی میان طالبان و جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود.
منبع افزود که دو روحانی دیگر در شهر مزار شریف نیز با کنسولگری ایران در تماس هستند و بخشی از کار آنها گرفتن بورسیههای تحصیلی برای دخترانی بوده که خانوادههایشان خواستار ادامه تحصیل آنها بودهاند.
این اقدامات در حالی صورت میگیرد که پس از بازگشت طالبان به قدرت، دسترسی دختران افغانستانی به آموزش عالی در کشور به شدت محدود شده است. دانشگاههای ایران از جمله دانشگاه الزهرا در تهران، دانشگاه حضرت معصومه در قم، دانشگاه کوثر در بجنورد، دانشگاه گرگان و دانشگاه یزد اعلام کردهاند که آماده پذیرش دانشجویان دختر افغانستانی هستند و برخی از این دانشگاهها حتی دورههای آنلاین را برای این دانشجویان نیز ارائه میدهند. در مجموع، این روند نشان میدهد که دولت ایران با اهدای بورسیههای تحصیلی برای دختران و پسرن رهبران و افراد طالبان به گونهای با این گروه یک توافق پنهانی داشته و دارد.
پیش از این نیز رسانهها به اطلاعاتی دست یافته بودند که نشان میداد دختران شماری از مقامهای طالبان در دانشگاههای کشورهای مختلف از جمله پاکستان، امارات متحده عربی، عربستان سعودی و حتی برخی کشورهای اروپایی مشغول به تحصیل هستند. این در حالی است که رهبران طالبان در افغانستان آموزش و تحصیلات عالی را برای دختران ممنوع کردهاند و در چهار سال گذشته هزاران دختر افغانستان از حق آموزش محروم شدهاند.
با وجودی که عالمان دینی و مراجع معتبر بارها تأکید کردهاند که ممنوعیت تحصیل دختران برخلاف اصول و ارزشهای دین اسلام است، مقامهای طالبان، به ویژه ملا ندامحمد ندیم، سرپرست وزارت تحصیلات عالی این گروه، در سخنان خود تصریح میکند که «تطبیق شریعت برای آنها اولویت دارد و خواستها و مطالبات مردم افغانستان، کشورهای دیگر و سازمانهای بینالمللی برای آنها اهمیتی ندارد.»
این تضاد آشکار میان فرصتهای تحصیلی دختران اعضای طالبان در خارج از کشور و محدودیتهای شدید دختران افغانستانی در داخل کشور، یکی از مهمترین نمونههای بیعدالتی آموزشی و نقض حقوق زنان در افغانستان به شمار میرود و موضوعی که توجه نهادهای بینالمللی و جامعه جهانی را به خود جلب کرده و بسیاریها آن اساسی ترین عامل عدم مشروعیت طالبان در مجامع بینالمللی عنوان میکنند.
