خبرگزاری راسک: به نقل از روزنامه «دیپلمات»، انکار حقوق دختران افغانستانی، بهویژه حق آموزش و حضور اجتماعی، نهتنها بخشی از سیاستهای تبعیضآمیز طالبان است، بلکه اساس برنامه این گروه برای ساختن نسل بعدی جنگجویان را تشکیل میدهد. تصور غلطی که مبارزه با تروریزم را از حمایت از حقوق زنان جدا میداند، سبب شده است که جامعه جهانی در برابر تهدید فزاینده طالبان، رویکردی ناکارآمد و غیرموثر اتخاذ کند. امروز، زنان جوان افغانستانی نظارهگر نابودی آرزوهای تحصیلی و شغلیشان هستند. به آنان تلقین میشود که نقش اصلیشان در زندگی، پرورش نسلی است که جان خود را در راه اهداف طالبانی فدا کنند. در حالیکه مکتبهای عصری به حاشیه رانده شدهاند و تحصیل دختران بالای ۱۲ سال ممنوع است، بسیاری از این دختران نیز کمکم به این روایت تحمیلی باور میآورند.
در دهههای جنگی که از سال ۱۹۷۹ آغاز شد، برخی جوامع افغانستان تحت تأثیر ایدئولوژی جهادی قرار گرفتند؛ جایی که پسران را برای دفاع از «ننگ و ناموس» آموزش میدادند و دختران را به سکوت، انزوا و خدمت بیصدا وامیداشتند. در دوران جمهوری افغانستان (۲۰۰۱–۲۰۲۱)، نظام آموزشی کشور بر آمادگی برای مشاغل غیرنظامی و مشارکت در جامعه صلحمحور تمرکز داشت. اما طالبان نهتنها تفکر واپسگرای گذشته را احیا کردهاند، بلکه آن را نظاممند ساخته و در سراسر کشور نهادینه کردهاند. این دیگر حافظه فرهنگی نیست؛ بلکه سیاست رسمی حکومت طالبان است. براساس اعلام وزارت معارف طالبان در تاریخ ۱۲ می ۲۰۲۵، این گروه از زمان تسلط دوبارهاش در سال ۲۰۲۱، به ازای هر مکتب مدرن، ۸۵ مدرسه دینی تأسیس کرده است. بر مبنای گزارش رسانههای دولتی، طالبان تاکنون ۲۶۹ مکتب و ۲۲٬۹۷۲ مدرسه دینی ایجاد کردهاند که بیش از ۳۰۰٬۰۰۰ دانشآموز شامل ۲۱۶٬۰۰۰ پسر و ۹۱٬۰۰۰ دختر در آنها ثبتنام کردهاند. این مدارس، که به شدت بر شستوشوی مغزی مذهبی تأکید دارند، به جای تفکر انتقادی، ایدئولوژی افراطی را به نسل جدید القا میکنند.
کارشناسان این روند را «بمب ساعتی در حال شکلگیری» خواندهاند که با گسترش تفکر طالبانی، افراطگرایی را تشدید و تمام فضاهای ممکن برای آیندههای جایگزین بهویژه برای دختران را از بین میبرد. در چند سال اخیر، ممنوعیتها و سیاستهای طالبان دستاوردهای دو دهه گذشته را به کلی نابود کردهاند. شاخصهای توسعهای نظیر افزایش امید به زندگی، کاهش مرگومیر مادران و نوزادان و بهبود سطح سواد، امروز یا متوقف شده یا روندی معکوس پیدا کردهاند. صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف) اخیراً هشدار داده است که همزمان با محرومیت میلیونی دختران از آموزش، نرخ مرگومیر مادران در افغانستان رو به افزایش است. تصور اینکه میتوان حقوق بشر، بهویژه حقوق زنان، را از امنیت جدا کرد، افسانهای خطرناک است.
طالبان با سلطه کامل بر جامعه افغانستان، بهویژه بر زنان، این دو عرصه را بههم گره زدهاند. آنان هرگونه مخالفت را «غربگرایی» میخوانند و اعلام میکنند که جامعه باید «احکام اسلامی» را یا بپذیرد یا با زور پذیرا شود. در مقابل، حتی سازمان همکاری اسلامی (OIC) نیز در جنوری امسال اعلام کرد که ممنوعیت تحصیل برای دختران، نهتنها نقض حقوق بشر، بلکه مخالف اصول اسلامی است. برخی از نهادهای فکری در ایالات متحده بر این باورند که میتوان از طالبان بهعنوان سدی در برابر گروه داعش استفاده کرد. اما هر گونه منفعت تاکتیکی در این همکاری، در برابر اشتباه راهبردیِ نادیدهگرفتن حقوق زنان و تفکیک آن از امنیت، رنگ میبازد. طالبان نهتنها روزبهروز به القاعده نزدیکتر میشوند، بلکه خود نیز تولیدکننده افراطگراییاند. هر نوع تعامل با این رژیم، حتی با نیت خیر، از سوی طالبان بهعنوان مشروعیت بینالمللی برای سرکوبشان تعبیر میشود.
ایالات متحده باید بهجای نزدیکتر شدن به ایدئولوژی افراطی طالبان، به حمایت از حقوق زنان و دختران افغانستانی ادامه دهد و همچنان این رژیم را به رسمیت نشناسد؛ نه تنها بهخاطر وعدههایی که در دو دهه گذشته به مردم افغانستان داده شد، بلکه بهدلیل منافع راهبردی جهانی. هر سال که این ستم ادامه یابد، دخترانی که میتوانستند محصلان دورهٔ متوسطه باشند، به اجبار به عروسان کودک بدل میشوند و نسل جدیدی از فرزندان را در بستر ایدئولوژی طالبانی تربیت میکنند. دهها هزار دانشآموختهٔ مدارس افراطگرا، وارد جامعهای میشوند که در آن نه شغلی هست و نه امیدی. این موضوع صرفاً مسئله حقوق زنان نیست، بلکه یک بحران ژئوپولیتیک و امنیتی با پیامدهای جهانی است. هر دختری که از آموزش محروم میشود، فرصتی برای ساخت صلح از بین میرود؛ و هر پسری که در یک سیستم شستوشوی مغزی پرورش مییابد، خطری برای آینده خواهد بود.
سرکوب ساختاری طالبان، نهتنها تعرض به زنان افغانستان است، بلکه تولید آگاهانه جامعهای افراطگرا و خالی از صدای معترض است.
این چنین است که تروریزم ریشه میگیرد: در مدارس دینی که تفاسیر افراطی از اسلام را آموزش میدهند، در خانههایی که دختران را خاموش میخواهند، و در جوامعی که هیچ صدای مخالفی را برنمیتابند. جامعه جهانی باید این توهم را کنار بگذارد که میتوان افراطگرایی را بدون پرداختن به سرکوب جنسیتی کنترل کرد. دفاع از حقوق زنان و دختران افغانستان، خیریه نیست بلکه راهبردیترین تصمیم ممکن است. جهان دیگر توان نادیدهگرفتن این بحران را ندارد.
جدالهای نمایشی پاکستان و طالبان؛ پشت پرده روابط «بادار و برده» همچنان پابرجاست
منابع: طالبان یک جوان را در کاپیسا بهخاطر «بازی پابجی» تیرباران کردند
منابع مردمی: طالبان در پنجشیر پوشیدن چادری یا برقع را بر زنان الزامی کرد
گزارشگران بدون مرز: هدف طالبان از بازداشتهای خبرنگاران، حذف کامل اطلاعرسانی مستقل است
جدالهای نمایشی پاکستان و طالبان؛ پشت پرده روابط «بادار و برده» همچنان پابرجاست
قتل یک دختر جوان در استان فاریاب
طالبان یک جوان را در قونسلگری ایران در مزار شریف به قتل رساندند
