خبرگزاری راسک: در حالیکه طالبان از «دستاوردهای یکساله» در عرصه توزیع شناسنامهی الکترونیکی سخن میگویند، واقعیت پشت این ارقام تصویری دیگر را روایت میکند؛ تلاش گسترده شهروندان برای فرار از سایه سنگین امارت طالبانی است.
محمدنبی نصرت، معاون ثبت احوال نفوس ادارهی احصائیه و معلومات طالبان، روز سهشنبه، هفتم اسد، در یک نشست خبری اعلام کرد که تا کنون بیش از ۱۶ میلیون شناسنامه الکترونیکی در سراسر افغانستان توزیع شده است؛ آماری که به گفتهی او، ده میلیون آن پس از بازگشت طالبان به قدرت صادر شدهاند. فقط در سال گذشته، نزدیک به ۲.۵ میلیون نفر این سند هویتی را دریافت کردهاند. از میان این تعداد، بیش از ۶۰۰ هزار زن نیز شناسنامه گرفتهاند.
اما پشت این موج تازه از ثبتنام و دریافت شناسنامه، انگیزهای نهفته که کمتر در بیانیههای رسمی طالبان بازتاب یافته است؛ شناسنامه، پیشنیاز دریافت گذرنامه و گذرنامه، کلید خروج از افغانستان. در واقع، برای بسیاری از مردم، بهویژه آنهایی که از گروه طالبان میهراسند، گرفتن شناسنامه نه از سر اعتماد به ساختار حاکم، بلکه ابزاری اضطراری برای فرار است. پس از فروپاشی جمهوریت، روند دریافت شناسنامه و پاسپورت با چالشهای بسیاری همراه شد؛ طالبان سیستم نوبتدهی آنلاین را لغو کردند و هزینه شناسنامه الکترونیکی را از ۱۰۰ به ۵۰۰ روپیه کابلی افزایش دادند. با این حال، انگیزه فرار از افغانستان چنان گسترده است که میلیونها نفر همچنان برای دریافت آن به دفاتر ثبت احوال هجوم میبرند.
افراد بسیاری، از جمله نظامیان پیشین، روزنامهنگاران، فعالان جامعه مدنی و حتی شهروندان عادی، تحت تعقیب یا در معرض خطر بازداشت قرار دارند و تنها راه نجات را در گرفتن مدارک هویتی و ترک کشور میبینند. در کنار آن، طالبان بسیاری از خدمات اداری و حتی ثبت سیمکارت را نیز به داشتن شناسنامه الکترونیک مشروط کردهاند؛ اقدامی که این سند را از یک ابزار هویتی به ابزار بقا تبدیل کرده است.
بسیاری از فعالان حقوق بشر هشدار میدهند که طالبان با گردآوری اطلاعات گسترده از شهروندان از طریق این روند، نوعی سیستم نظارتی متمرکز را نیز ایجاد کردهاند. با نبود نهاد مستقل برای نظارت بر عملکرد اداره احصائیه، بیم آن میرود که این اطلاعات روزی به ابزار سرکوب بدل شود. با این حال، تقاضا برای مدارک شناسایی همچنان بالاست؛ زیرا صدور پاسپورت بدون داشتن شناسنامه ممکن نیست و بدون پاسپورت، هیچ مسیر قانونی برای ترک افغانستان وجود ندارد.
اگرچه طالبان از توزیع میلیونی شناسنامه الکترونیکی بهعنوان یکی از «دستآوردهای ملی» خود یاد میکنند، اما بسیاری از این سندها در واقع تلاشی تلخ برای فرار از کشوری است که امنیت، عدالت و امید را برای میلیونها نفر از دست داده است. ثبت شناسنامه نه نشانهی ثبات، بلکه یکی از نخستین گامها برای خروج از وضعیت بحرانی کنونی است. در سایه نظامی که راههای انتقاد و اعتراض مسدود شده، کاغذ شناسنامه، شاید تنها راهی است که برخی برای تنفس هوای آزادی یافتهاند.
منابع محلی: طالبان باشندگان یک روستا درپنجاب بامیان را وادار به کوچ اجباری کردند
به دستور هبتالله؛ هزاران جریب زمین به شرکتهای طالبان واگذار شده است
منابع: یک نظامی پیشین درغور، پس از بازداشت توسط طالبان به قتل رسید
روزنامه جمهوری اسلامی: رسمیتبخشی به طالبان انحراف از اصول انقلاب است
چهار کشته در مرگبارترین تیراندازی نیویارک طی ۲۵ سال گذشته
درگذشت صالحمحمد خلیق، شاعر و نویسنده برجسته بلخ در پی یک حادثه ترافیکی در مزارشریف
منابع: یک نظامی پیشین درغور، پس از بازداشت توسط طالبان به قتل رسید
