اخراج تحقیرآمیز، یا بازگشت مطلوب؛ روایت متضاد از سرنوشت مهاجران

خبرگزاری راسک: در حالی که روایت‌های دردناک مهاجران اخراج شده افغانستانی از مرزهای ایران حکایت از خشونت، توهین و زیر پا گذاشتن کرامت انسانی دارد، مقام‌های رسمی جمهوری اسلامی ایران همچنان بر «مطلوب‌» بودن روند خروج مهاجران تأکید دارند. منصور بیجار، والی سیستان و بلوچستان، طی بازدید از روند اخراج مهاجرافغانستانی، بدون اشاره به جزئیات و واقعیت‌های تلخ میدانی، این روند را «بازگشت مطلوب» توصیف کرده و از شهروندان ایران خواسته است که در برابر به گفته او، «جوسازی‌ها» و «اخبار کذب» هوشیار باشند.
اما گزارش‌های میدانی، تصاویر منتشرشده از مرزها، و شهادت‌های افرادی که از جهنم اردوگاه‌های موقت بازگشته‌اند، روایت کاملاً متفاوتی را بازگو می‌کنند. مهاجران افغانستانی، از برخوردهای تحقیرآمیز، ضرب‌وشتم، توقیف دارایی‌های شخصی و اخراج شبانه از خانه‌ها سخن می‌گویند. بسیاری از مهاجران اخراج شده، بدون امکان جمع‌آوری وسایل خود، با دست خالی و در شرایط بی‌سرپناهی به سوی افغانستان رانده شده‌اند.
شاهدان عینی و فعالان حقوق بشر از وضعیتی در مرز اسلام‌قلعه و زرنج خبر می‌دهند که نه‌تنها شایسته کرامت انسانی نیست، بلکه مصداق روشن «نقض تعهدات حقوق بشری» از سوی یک دولت عضو کنوانسیون‌های بین‌المللی است. اخراج هزاران مهاجر از جمله زنان باردار، سال‌مندان، کودکان بدون سرپرست و افراد بیمار در گرمای سوزان تابستان، بدون هیچ برنامه حمایتی، در عمل به فاجعه‌ای انسانی تبدیل شده است.
سازمان‌های حقوق بشری از دولت ایران خواسته‌اند تا این اقدامات غیرانسانی را متوقف کرده و با مهاجران مطابق معیارهای جهانی برخورد کند. اما به‌نظر می‌رسد نگاه امنیتی و سیاست‌زده به مهاجران افغانستانی در ایران، همچنان بر تصمیم‌گیری‌ها سایه انداخته است.
واقعیت آن است که هزاران شهروند افغانستانی طی چهار دهه گذشته به دلایل جنگ، ناامنی و فشارهای اقتصادی به ایران پناه آورده‌اند. بسیاری از آن‌ها در ساخت‌وساز، کشاورزی و خدمات شهری، نقش کلیدی ایفا کرده‌اند، اما حالا با نگاهی ابزارگونه، و بدون تمهیدات قانونی و انسانی، از کشور رانده می‌شوند.
در حالی که مقام‌هایی چون والی سیستان و بلوچستان، این روند را با واژه‌هایی مانند «بازگشت» و «مطلوب» تلطیف می‌کنند، مهاجران افغانستانی از خاطره‌ای تلخ و تحقیرآمیز عبور می‌کنند که نه به خواست خود، بلکه با فشار، ترس و تهدید، به آن تن داده‌اند.