خبرگزاری راسک: امروز پنجم می، پانزدهم ثور، روز جهانی قابلهها، در سراسر جهان به عنوان فرصتی برای تجلیل از زنان و مردانی گرامی داشته میشود که در صف نخست تأمین سلامت مادران و نوزادان قرار دارند. اما این روز برای هزاران قابله افغانستانی نه روز جشن، بلکه روزی برای یادآوری چالشها، نگرانیها و آیندهای پرابهام است. در کشوری که سلامت زنان به دلایل سیاسی، فرهنگی و اجتماعی در معرض تهدید است، قابلهها در افغانستان با شرایطی دستوپنجه نرم میکنند که سلامت مادران و نوزادان را بیش از هر زمان دیگر آسیبپذیر ساخته است.
کار در تاریکی؛ روایتهای زنان پشت ماسک سکوت
یکی از قابلههای (ماما) در یک کلینیک در استان بدخشان، بنام ملیحه« نام مستعار»، میگوید: «هر صبح، وقتی از خانه بیرون میزنم، چادرم را محکمتر از قبل دور خود میپیچم. هیچکس نباید بفهمد که من قابلهام. طالبان به ما، زنانی که هنوز کار میکنیم، با دیدهی شک مینگرند. میگویند جای زن در خانه خود است، نه خانهی دیگران.در زمان جمهوریت، من در یک کلینیک کوچک زنانه کار میکردم. بیمارانم زیاد بودند، مخصوصاً زنان بارداری که کسی جز ما به دادشان نمیرسید. حالا کلینیک تعطیل شده. همکارانم یا فرار کردهاند یا خانهنشین شدهاند. ولی من هنوز، در خفا، به خانهی زنان میروم؛ وقتی کسی زایمان دارد یا مشکلی پیش میآید. گاهی نیمهشب، گاهی سحرگاه، با ترس و لرز خودم را به مقصد میرسانم.یکبار طالبان به خانهای که در آن بودم هجوم آوردند. مرا با زن باردار پیدا کردند. با خشونت گفتند که چرا بدون محرم بیرون آمدهام. زبانم بند آمده بود. فقط گفتم: “او میمرد اگر نمیرفتم.” یکیشان نگاهم کرد و گفت: “زنی که نجات میدهد، خودش را به دوزخ میفرستد.” . «زندگی زیر سایه طالبان یعنی کار بدون صدا، کمک بدون پاداش، و امید بدون امنیت. من قابلهام، اما انگار باید از خودم و شغلم خجالت بکشم. ولی باز هم ادامه میدهم. چون میدانم اگر من نروم، شاید کودکی به دنیا نیاید، یا مادری زنده نماند.»
این روایت تنها یک نمونه از دهها روایت مشابه است که در سراسر کشور تکرار میشود. بسیاری از قابلهها بدون امکانات کافی، دارو، تجهیزات یا حمایت روانی، به صورت شبانهروزی به زنان باردار خدمات میکنند. در حالی که نقش آنان در کاهش مرگومیر مادران و نوزادان بیبدیل است، در عمل حمایت ساختاری اندکی از آنان صورت میگیرد.
تعلیق آموزش؛ تیر خلاص بر آینده قابلگی در افغانستان
در ماه قوس ۱۴۰۳، وزارت تحصیلات عالی تحت حاکمیت طالبان، تدریس رشته قابلگی را در مؤسسات نیمهعالی برای دختران ممنوع اعلام کرد؛ تصمیمی که انتقاد تند نهادهای بینالمللی مانند سازمان جهانی صحت (WHO) و صندوق جمعیت سازمان ملل (UNFPA) را در پی داشت.
فرشته احمدی، یک محصل قابلگی از کوه پایه های شهرستان اشکاشم استان بدخشان میگوید تنها یک سمستر از درس هایشان باقی مانده بود که دروازه ای انستیتوت به روی شان بسته شد.
او روایت میکند: «از کودکی آرزو داشتم قابله شوم و به زنان منطقهام کمک کنم. بعد از سالها تلاش، موفق شدم که در یکی از انستیتوت های بدخشان کامیاب شوم و در بخش قابلگی درس بخوانم. امافقط یک سمستر از درس هایم باقی ماند که طالبان درها را بستند و گفتند که ما دختران حق ادامه تحصیل نداریم. حالا در خانه نشستهام و هیچکاری نمیتوانم بکنم. آرزوهایم نیمهکاره ماندهاند و نمیدانم آینده چه خواهد شد. ولی هنوز امید دارم که روزی دوباره فرصت تحصیل و خدمت به زنان منطقهام را پیدا کنم.»
ممنوعیت آموزش دختران در رشتههای طبی، نهتنها آینده حرفهای هزاران دختر جوان را نابود کرده، بلکه ظرفیت نظام صحی افغانستان برای پاسخگویی به نیازهای مادران را شدیداً کاهش داده است.
چالش آماری و واقعیتهای میدانی
در حالی که معین پالیسی وزارت صحت عامه طالبان، محمد حسن غیاثی، مدعی شده است که افغانستان کمبود قابله ندارد و نزدیک به ۳۰ هزار قابله در کشور وجود دارد، گزارش صندوق جمعیت سازمان ملل متحد تصویر کاملاً متفاوتی ارائه میدهد.
طبق این گزارش، افغانستان برای تأمین نیازهای صحی مادران به بیش از ۱۸ هزار قابله فعال دیگر نیاز دارد. این شکاف گسترده میان آمار رسمی و واقعی، بیانگر عدم شمول شمار زیادی از قابلهها در نظام رسمی صحی است؛ زنانی که یا بیکارند، یا به دلیل فشارهای اجتماعی و سیاسی از کار بازماندهاند.
پیامدها و آینده مبهم
ادامه این وضعیت نهتنها تهدیدی برای آینده شغلی هزاران زن افغانستانی در رشته قابلگی است، بلکه مستقیماً سلامت زنان و نوزادان را هدف گرفته است. بر اساس آمار سازمان جهانی صحت، روزانه در افغانستان ۲۴ زن و ۱۶۷ نوزاد به دلیل مرگومیرهای قابل پیشگیری جان خود را از دست میدهند؛ آماری تکاندهنده که در صورت ادامه روند فعلی، میتواند وخیمتر نیز شود.روز جهانی قابلهها در افغانستان بیش از آنکه روزی برای تجلیل باشد، یادآور فقدانها و بیعدالتیهاست. قابلههای افغانستانی در خط مقدم سلامت جامعه، بیصدا و گاه نادیده گرفتهشده، به کار خود ادامه میدهند. اما بدون حمایت بینالمللی، بازگشایی مسیرهای آموزش، بهبود شرایط کاری، و بهرسمیت شناختن نقش آنها در نظام صحی، چشمانداز آینده برای آنها تاریک خواهد ماند.
سازمانهای جهانی باید فشار بیشتری بر طالبان برای رفع ممنوعیت آموزش و استخدام زنان در بخش صحت وارد کنند. همچنین، برنامههای حمایتی هدفمند باید برای قابلههای فعال و بیکار توسعه یابد تا چرخه مرگ و محرومیت در افغانستان شکسته شود.
اندیشه: اخراج پناهجویان بر مبنای قومیت، نقض صریح کنوانسیونهاست
حمله مسلحانه در یک کلوپ شبانه در دمشق؛ یک کشته و چند زخمی
انتقاد شدید جمعیت اسلامی افغانستان از عملکرد یوناما: انحراف از اصول و همصدایی با استبداد
ورود ۶۰۰ هزار مهاجر دیگر به افغانستان تا پایان سال جاری
اعتراضات در ارگوی بدخشان؛ حمله طالبان به روستاها و فرار ساکنان به کوهها
طرح بازگرداندن پناهجویان پشتون به افغانستان؛ واکنش تند جبهه آزادی به گزارش رسانه سوئیسی
طرح اشغال کامل غزه توسط کابینه جنگ اسرائیل تصویب شد
رد پای مرگ از کابل تا خیبر: چگونه طالبان افغانستان را به زرادخانه تروریسم منطقهای تبدیل کردهاند
درخواست برای بهرسمیتشناسی تنوع مذهبی؛ مطالبات بیپاسخ شیعیان از طالبان
هر هفته ۴۰ میلیون دالر برای طالبان؛ چه کسی پاسخگوی فاجعه انسانی در افغانستان است؟
