خبرگزاری راسک: در آستانه روز جهانی آزادی مطبوعات، نگرانیها از وضعیت آزادی بیان و فضای رسانهای در افغانستان بهطور چشمگیری افزایش یافته است. سازمان ملل متحد و شماری از مقامهای ارشد بینالمللی، با انتشار پیامهایی از فشارهای فزاینده بر خبرنگاران و رسانههای مستقل در افغانستان ابراز نگرانی کردهاند و خواستار حمایت جدی از آزادی مطبوعات شدهاند.
وضعیت نگرانکننده رسانهها در افغانستان
از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، رسانههای افغانستان با چالشهای بیسابقهای روبهرو شدهاند. محدودیتهای فزاینده، تهدید، بازداشت، شکنجه و فشارهای اقتصادی از جمله عواملیاند که موجب تضعیف گسترده رسانههای آزاد و مستقل در کشور شده است.
به گزارش دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، تنها در یک سال گذشته، دستکم ۲۱۵ مورد نقض آزادی رسانهها در کشور ثبت شده که شامل ۱۷۵ مورد تهدید و ۴۰ مورد بازداشت خبرنگاران بوده است. از میان این خبرنگاران، ۱۰ تن همچنان در زندان بهسر میبرند و هفت نفر از آنها به مجازاتهایی از هفت ماه تا سه سال زندان محکوم شدهاند.همچنین بحران اقتصادی باعث کاهش شدید درآمد رسانهها و تعطیلی بسیاری از نهادهای خبری شده است. خبرنگاران زن نیز با تهدیدات مضاعفی روبهرو هستند و بسیاری از آنها ناگزیر به توقف فعالیت یا ترک کشور شدهاند.
واکنش نهادها و شخصیتهای جهانی
در واکنش به این وضعیت، نهادهای بینالمللی و نمایندگان ارشد سازمان ملل، موضعگیریهای جدی اتخاذ کردهاند:
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان با انتشار پیامی ویدئویی گفت:«از طالبان میخواهم همه خبرنگاران بازداشتشده را فوراً آزاد کنند. آزادی بیان ستون بنیادین حقوق بشر است و بدون آن، تحقق سایر آزادیها ممکن نیست.»
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد نیز در پیامی به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات تأکید کرد:
«آزادی مردم به آزادی مطبوعات بستگی دارد. خبرنگاران باید بتوانند آزادانه و بدون ترس گزارش دهند.»
رزا اوتنبایوا، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل و رئیس یوناما نیز با ابراز نگرانی از فرسایش رسانههای مستقل در افغانستان گفت:«موجودیت یک سکتور رسانهای متنوع و سالم برای شفافیت، اعتماد عمومی و حکومتداری خوب ضروری است. اما در افغانستان شاهد روند ثابتی از تضعیف رسانههای آزاد هستیم.»
دفتر یوناما در بیانیهای رسمی، ضمن اعلام همبستگی با خبرنگاران افغان، هشدار داد که محدودیتهای طالبان و مشکلات اقتصادی، دسترسی شهروندان به اطلاعات حیاتی را بهطور جدی تهدید کرده است.
پیامدها و نگرانیها
فشارهای فزاینده بر رسانهها در افغانستان، نهتنها باعث توقف فعالیت بسیاری از خبرنگاران و رسانهها شده، بلکه آینده آزادی بیان در کشور را در هالهای از ابهام قرار داده است. مهاجرت گسترده خبرنگاران، خودسانسوری، کاهش منابع مالی و نبود حمایت حقوقی، از عوامل تضعیفکننده فضای رسانهای در افغانستان به شمار میروند.
در حالی که جهان روز جهانی آزادی مطبوعات را گرامی میدارد، خبرنگاران افغانستانی همچنان در فضای تهدید، فشار و سکوت اجباری به سر میبرند. نهادهای بینالمللی خواستار پایان فوری سرکوب رسانهها و آزادی خبرنگاران زندانی شدهاند. حمایت مؤثر جامعه جهانی از رسانههای افغانستان، برای حفظ صدای مستقل و اطلاعرسانی آزاد، بیش از هر زمان دیگری حیاتی است.
فشار فزاینده بر رسانهها در افغانستان؛ واکنش نهادهای بینالمللی در روز جهانی آزادی مطبوعات


