خبرگزاری راسک: در گزارش تازه برنامه توسعه سازمان ملل متحد، که در باره «شاخص فقر چندبُعدی جهانی در سال ۲۰۲۵،» منتشر شده، نشان میدهد که ۶۴.۹ درصد جمعیت افغانستان در وضعیت فقر چندبُعدی به سر میبرند و تقریباً یک پنجم دیگر از شهروندان این کشور؛ ۱۹.۹ درصد، در آستانه سقوط به زیر خط فقر قرار دارند. این شاخص که شدت و گستردگی محرومیت را در ابعاد مختلف زندگی اندازهگیری میکند، برای افغانستان عدد ۰.۳۶۰ اعلام شده است؛ رقمی که بهمراتب بالاتر از میانگین منطقهای آسیای جنوبی (۰.۰۹۱) و کشورهای همسایه، از جمله پاکستان (۰.۱۹۸) و نیپال (۰.۰۸۵)، است.
این گزارش تاکید دارد که افغانستان برخلاف سایر کشورهای آسیای جنوبی، در کاهش فقر پیشرفت قابل توجهی نداشته است؛ در حالی که این منطقه در سالهای اخیر بیشترین جمعیت خروج یافته از فقر را تجربه کرده است. افزون بر گستردگی، شدت محرومیت نیز در افغانستان بالاست و ۵۵.۵ درصد از افراد فقیر، بهطور متوسط در بیش از نیمی از شاخصهای کلیدی دچار محرومیتاند.
بر اساس یافتههای این گزارش، بزرگترین عامل فقر در افغانستان معیارهای زندگی است که ۴۲.۵ درصد محرومیت کلی را تشکیل میدهد. پس از آن، آموزش با ۳۳.۴ درصد و سلامت با ۲۴.۱ درصد در رتبههای بعدی قرار دارند. این ابعاد شامل دسترسی به مسکن ایمن، برق، آب آشامیدنی سالم، خدمات آموزشی و مراقبتهای پزشکی میشود.
گزارش ملل متحد هشدار داده است که بدون اقدامهای فوری و چندبخشی، میلیونها تن همچنان در چرخه فقر نسلی گرفتار خواهند شد. سازمان ملل تاکید کرده است که این اقدامها باید فراتر از کمک مالی محدود بوده و شامل سرمایهگذاری پایدار در زیرساختها، آموزش و خدمات درمانی باشد.
نسخه ۲۰۲۵ این گزارش با عنوان «سختیهای همپوشان؛ فقر و مخاطرات اقلیمی» پیش از نشست اقلیمی COP30 در برزیل منتشر شده و نشان میدهد که ۸۸۷ میلیون نفر از جمعیت فقیر جهان مستقیماً در معرض خطراتی مانند گرمای شدید، سیلاب، خشکسالی و آلودگی هوا هستند. افغانستان بهدلیل زیرساختهای ضعیف، ظرفیت محدود حکمرانی و نبود نظامهای حمایت اجتماعی، یکی از آسیبپذیرترین کشورها محسوب میشود و تغییرات اقلیمی فقر را در آن عمیقتر و پایدارتر میکند.
شاخص فقر چندبُعدی، بر خلاف فقر صرفاً درآمدی، محرومیت همزمان در سه حوزه اصلی را اندازهگیری میکند؛ سلامت (شامل سوءتغذیه و مرگ کودکان)، آموزش (شامل سالهای تحصیل و حضور در مکتب) و معیارهای زندگی (دسترسی به برق، آب پاک، خدمات و مسکن). فردی زمانی «فقیر چندبُعدی» محسوب میشود که در دستکم یکسوم شاخصها دچار محرومیت باشد.
این گزارش هشدار میدهد که اگر سیاستهای جامع و هدفمند برای مقابله با فقر و همزمان مخاطرات اقلیمی اجرا نشود، افغانستان همچنان در جایگاه یکی از فقیرترین و آسیبپذیرترین کشورهای جهان باقی خواهد ماند.
