اتصال حلقه‌ی فاشیسم قومی از غنی تا هبت‌الله

یعقوب یسنا

طالبان در نامه‌ای از استادان و دانش‌گاه‌های افغانستان خواسته که از نظام طالبان حمایت کنند و هرگز به انتقادِ طالبان نپردازد. اما آن‌چه در این نامه توجه شهروندان را به خود جلب کرده این است‌که شماری از واژه‌های زبان پارسی مانند دانش‌گاه‌، دانش‌کده، دادگاه، دادستانی، دانش‌جو و… واژه‌های بیگانه گفته شده و تاکید شده از این واژه‌ها در هیچ‌صورتی استفاده نشوند و به جای این واژه‌ها از اصطلاحات ملی‌ که به زبان پشتو استند، استفاده شوند.

صدور این نامه به‌صورت تصادفی یا عمدی هم‌زمان با روز زبان پشتو است‌ که از چند سال به این طرف در افغانستان روزی بنام زبان پشتو اختصاص یافته است. هم‌زمانی این نامه با روز زبان پشتو مورد توجهِ شماری از کاربران رسانه‌های اجتماعی پارسی زبان افغانستان قرار گرفته و با شوخی و کنایه نوشته‌اند که طالبان در روز زبان پشتو به پارسی زبان‌ها هدیه دادند.

طالبان پیش از این واژه‌ی دانش‌گاه را از نام دانش‌گاه‌ها در سراسر افغانستان حذف کردند. نام ادارات دولتی که به فارسی و پشتو بودند، فارسی آن‌ها را زودند. تصویر شخصیت‌های ادبی فارسی زبان مانند مولانا، حافظ و… را از دیوار دانش‌کده‌های ادبیات دانش‌گاه‌های کشور پایین کردند. به تازگی دیوار نگاری مولانا و برهان‌الدین ربانی را از در دانش‌گاه بدخشان پاک کردند.

اگرچه طالبان خود را یک گروه مذهبی وانمود می‌کنند و می‌گویند که رفتار آن‌ها بر اساس اسلام است، اما حقیقت این است‌که یک گروه با ایدیولوژی و عصبیت جدی قومی استند. درصورت‌که یک گروه قومی نباشند با زبان پارسی (که زبان دوم اسلام در جهان اسلام است و آثار مهم اسلامی به زبان فارسی است) دشمنی نمی‌کردند.

دشمنی حکومت‌های قومی در افغانستان از دوره‌ی امان‌الله و محمود طرزی با زبان فارسی آغاز شده و تا هنوز ادامه داشته است. در بیست سال گذشته‌ی مباحث و نزاع زبانی بین فارسی و پشتو توسط حکومت دامن زده می‌شد و صورت می‌گرفت و در دوره‌ی غنی به اوج خود رسیده بود. گروه مخکش، اسماعیل یون و سلطان‌زوی در آن دوره، لوح‌های دو زبانه (فارسی و پشتو) را در سطح شهر به یک زبان به پشتو تبدیل می‌کردند.

با آمدن طالبان تعصب زبانی دوره‌ی عنی کم‌تر نه، بلکه بیش‌تر شد. بنابراین امارت گروه طالبان از نظر تعصب قومی و زبانی به حکومت غنی وصل می‌شود و در حقیقت همان ایدیولوژی فرهنگی، زبانی و قومی حلقه‌ی فاشیستی غنی را تطبیق می‌کنند. درست است‌که غنی از ارگ رفته و ارگ را به طالبان سپرده، اما تیوریسن و نظریه‌پردازان فاشیستی حلقه‌ی غنی در کابل اند و با گروه طالبان برای تطبیق نظریات فاشیستی فرهنگی و زبانی کار می‌کنند. اسماعیل یون بنابر عصبیت زبانی گروه طالبان در برابر زبان فارسی در تلویزیونی حضور یافت و گفت به طالبان ۹۵ نمره می‌دهم.

بنابراین با صراحت و تاکید می‌توان گفت که ملا هبت‌الله و سران طالبان از نظر گرایش فاشیستی قومی و زبانی در واقعیت همان غنی بابا استند، اما با ریش و لنگوته و شعار مذهب حنفی و اسلامی. زیرا با شعار حنفی و اسلامی، جامعه‌ی دین‌خو و مذهب‌خو را به آسانی می‌توانند فریب بدهند.