پناه جویان پشتون در معرض اخراج؛ طرح جنجالی دولت سوئیس

خبرگزاری راسک: بر بنیاد اسناد تازه‌ای که از ادارهٔ دولتی امور مهاجرت سویس (SEM) به بیرون درز کرده، مقام‌های بلندپایهٔ این اداره در حال بررسی پیشنهادی‌اند که ممکن است زمینه را برای بازگشت اجباری شماری از پناهجویان پشتون از سویس به افغانستان فراهم سازد. این اقدام احتمالی، یک تغییر مهم در سیاست‌های مهاجرتی سویس تلقی می‌شود، زیرا پیش از این، تصمیم‌گیری در مورد بازگشت مهاجران بر اساس معیارهای فردی و امنیتی صورت می‌گرفت، نه بر اساس وابستگی قومی. بر اساس گزارش نشرشده در وب‌سایت «سلام سویس»، این بررسی‌ها پس از چند رویداد خونین در کشورهای اروپایی شدت گرفته است. در یکی از این رویدادها که در ماه می ۲۰۲۴ در شهر مانهایم آلمان رخ داد، یک پناهجوی پشتون با چاقو بر یک افسر پولیس و چند تن از شهروندان حمله کرد. در پی آن، یک رویداد دیگر در ماه فبروری سال روان در شهر مونیخ، توجه رسانه‌ها را جلب کرد؛ جایی که یک مرد پناهجو با موتر خود بالای جمعی از معترضان رفت، که در نتیجه آن یک زن و کودک دو ساله‌اش جان باختند و ده‌ها تن دیگر زخم برداشتند.
این حوادث سبب شده‌اند که فشارها بر نهادهای تصمیم‌گیرنده در امور مهاجرتی افزایش یابد. ادارهٔ مهاجرت سویس اکنون این موضوع را مطرح کرده که برخی از پناهجویان پشتون، به‌ویژه کسانی که در مناطق تحت تسلط طالبان زندگی می‌کرده‌اند، ممکن است از حمایت ضمنی یا دست‌کم تحمل این گروه برخوردار باشند، زیرا ساختار رهبری طالبان به‌گونه‌ی چشم‌گیری متشکل از اعضای قوم پشتون است. از همین رو، شماری از مقام‌ها در SEM معتقد اند که برگشت پناه‌جویان پشتون به افغانستان ممکن است کمتر با خطر همراه باشد. با این حال، این پیشنهاد با انتقادهای جدی از سوی نهادهای حقوق بشری مواجه شده است. منتقدان باور دارند که تصمیم‌گیری بر اساس تعلق قومی می‌تواند با اصول برابری و عدالت در تضاد قرار گیرد و خطر آن وجود دارد که به برخورد تبعیض‌آمیز در سیستم مهاجرتی منجر شود. این نگرانی‌ها به‌ویژه در شرایطی برجسته می‌شود که وضعیت امنیتی در افغانستان همچنان ناپایدار است و گروه‌های مختلف از جمله مردم عادی با تهدیدهای گوناگون مواجه‌اند.
در گذشته، حکومت سویس با در نظر داشت شرایط سیاسی و امنیتی، به‌طور عموم از بازگرداندن مهاجران به افغانستان خودداری می‌کرد. اما در یک سال اخیر، دو پناهجوی پشتون که مرتکب جرایم جدی شده بودند، از سویس به کابل بازگردانده شدند. علاوه بر آن، در آغاز سال روان، ادارهٔ مهاجرت سویس اعلام کرد که ممکن است مردان جوان و سالم که در افغانستان شبکهٔ خانواده‌گی یا اجتماعی دارند، در شرایط خاص به کشورشان بازگردانده شوند. در حال حاضر، این طرح در مرحلهٔ بررسی قرار دارد و تصمیم نهایی هنوز گرفته نشده است. نهادهای حقوق بشری، سازمان‌های حمایت از پناهندگان و شماری از سیاستمداران سویس نسبت به پیامدهای انسانی و حقوقی این تصمیم هشدار داده‌اند. آیندهٔ این طرح بستگی به ارزیابی‌های حقوقی، سیاسی و اجتماعی دارد که در هفته‌ها و ماه‌های پیش‌رو از سوی نهادهای مربوطه صورت خواهد گرفت.