خبرگزاری راسک: به گزارش دِزِرت نیوز، در افغانستان، زنان و دختران هر روز از زندگی عمومی حذف میشوند و شرایط بدتری نسبت به هر جای دیگر جهان دارند. پس از خروج شتابزده نیروهای آمریکایی و بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، زنان هدف سرکوب سیستماتیک قرار گرفتهاند؛ از تصدی مشاغل دولتی محروم شدهاند، فرصتهای آموزشی از آنان سلب شده و آزادی حرکت و بیانشان به شدت محدود گردیده است. وزارت امور زنان جای خود را به وزارت «صدای فضیلت و منع رذیلت» داده و قوانین این وزارتخانه، شامل «قانون ترویج فضیلت و جلوگیری از رذیلت»، صراحتاً صدای زنان را در هرگونه آواز، سرود یا قرائت جمعی ممنوع کرده است. این سیاستها، بخشی از یک برنامه سازمانیافته برای نابودی حضور زنان در عرصه عمومی است که پیامدهای گستردهای برای حقوق بشر و امنیت جهانی دارد. برخی تحلیلگران، این اعمال را حتی مصداق نسلکشی میدانند.
دو سال پیش، نویسنده و فعال حقوق بشر راشل ماینر در نشست زنان در ایالت یوتا درباره وضعیت زنان افغانستان گفتوگو کرده و بر وخامت اوضاع و سرعت بازگشت محدودیتها پس از قدرت گرفتن طالبان تأکید کرده است. به گفته او، شناسایی و تعریف «آپارتاید جنسیتی» نخستین گام برای مقابله با چرخه نسلکشی در افغانستان و تضمین حقوق زنان در جهان است.
طالبان با اعمال محدودیتهای گسترده، زنان را از مشارکت در تمامی حوزههای جامعه حذف کرده و زمینه را برای مشروعیتبخشی به نقض سیستماتیک حقوق بشر فراهم ساختهاند. تلاشهای بینالمللی برای پاسخگویی این گروه ناکافی بوده و برخی دولتها با بهرسمیت شناختن حکومت طالبان، عملاً به مشروعیت بخشی به سرکوب زنان کمک کردهاند. این وضعیت باعث شده است که پیامی خطرناک برای سایر مناطق درگیری و بحرانهای انسانی نیز ارسال شود.
جنبش جهانی برای به رسمیت شناختن آپارتاید جنسیتی در افغانستان در آستانه نشستهای کمیته سازمان ملل در سال ۲۰۲۶، که به بازنگری قوانین مرتبط با جنایات علیه بشریت میپردازد، شدت گرفته است. قوانین بینالمللی فعلی، جنسیت را به عنوان گروه هویتبخش در تعریف نسلکشی یا جنایات علیه بشریت لحاظ نکردهاند، و علیرغم شمول جرم آزار جنسیتی در منشور رم، مجازات آن برای رژیمهایی مانند طالبان ناکافی است.
پس از دههها سرکوب نژادی سیستماتیک در آفریقای جنوبی، سازمان ملل آپارتاید را به عنوان جنایت علیه بشریت تعریف کرد، اما این تعریف شامل تبعیض بر اساس جنسیت نمیشود. کارشناسان حقوقی بینالمللی اقدامات طالبان علیه زنان را مصداق «آپارتاید جنسیتی» ارزیابی کرده و خواستار به رسمیت شناختن این جرم در سطح جهانی هستند.
در جولای ۲۰۲۵، دیوان کیفری بینالمللی که مسئول پیگرد جنایات نسلکشی و جنایات علیه بشریت است، برای دو رهبر ارشد طالبان حکم بازداشت صادر کرد و تاکید نمود: «طالبان در حالی که مقررات و ممنوعیتهایی را برای جامعه اعمال کردهاند، بهطور مشخص دختران و زنان را هدف قرار داده و از حقوق و آزادیهای بنیادین آنان محروم ساختهاند.»
با این حال، حتی صدور حکم بازداشت و تعریف جدید حقوقی نیز به تنهایی نمیتواند روند جهانی انکار جرایم جمعی علیه زنان را متوقف کند. برای مقابله واقعی با آپارتاید جنسیتی، اقدامات حقوقی باید با تعهد بینالمللی جدید و حمایت عملی از زنان افغانستان همراه باشد.
زنان شجاع افغانستان هر روز الگوی آزادیخواهی و پایداری را به نمایش میگذارند و نشان میدهند برای حفظ حقوق اولیه خود، فداکاری عظیمی لازم است. در حالی که مکانیزمهای حقوقی در افغانستان ناکارآمد هستند، ائتلافی از سازمانها تلاش کردهاند «دیوان مردمی برای زنان افغانستان» را ایجاد کنند تا جرایم مرتکب شده علیه آنان را بررسی کند. این دیوانها بهصورت تخصصی یا مشورتی، پروندههای جنایات جنگی، جنایات علیه بشریت یا نسلکشی را بررسی میکنند.
به گفته راشل ماینر، ایستادگی و مقاومت زنان افغانستان برای عدالت، پیام روشنی به جهان دارد: «با زنان افغانستان ایستادن، یعنی ایستادن در کنار تمامی زنان جهان.»
کارشناسان جهانی امنیت و صلح زنان، از جمله دکتر والری هادسون، تاکید میکنند: بهترین شاخص پیشبینیکننده صلحآمیز بودن یک کشور، نه میزان ثروت یا دموکراسی، بلکه رفتار آن کشور با زنان است. دموکراسیهایی که خشونت علیه زنان در آنها بالا باشد، به همان اندازه ناپایدار و ناامناند که غیر دموکراسیها.
در نهایت، شناخت و مقابله با آپارتاید جنسیتی در افغانستان نه تنها اقدامی حقوقی، بلکه گامی حیاتی برای تضمین امنیت، دموکراسی و توسعه جهانی است. نشستها و یادبودهای بینالمللی از جمله روز جهانی زن و کمیسیون وضعیت زنان سازمان ملل باید به اقدامات عملی و ملموس برای حمایت از زنان جهان و به ویژه زنان افغانستان منتهی شود.
