خبرگزاری راسک: به گزارش روزنامه جروزالم پست، در بخش «اخبار جهان» و به نقل از مدیا لاین، تازهترین گزارش وزارت امور خارجه روسیه تصویری نگرانکننده از وضعیت امنیتی افغانستان تحت حاکمیت طالبان ارائه میکند؛ وضعیتی که آن را «پیچیده و بیثبات» توصیف کرده و شبکههای تروریستی را اصلیترین منشأ ناامنی دانسته است.
وزارت خارجه روسیه، طبق گزارش رسانههایی چون پایگاه «پورتال تروریسم جنوب آسیا» و خبرگزاری «اینترفکس»، تخمین زده است که بین ۲۰ هزار تا ۲۳ هزار عضو گروههای تروریستی بینالمللی در افغانستان فعالاند؛ بیش از نیمی از آنان اتباع خارجیاند. این برآورد، در صورت صحت، نشاندهنده شکاف جدی در توانایی طالبان برای اعمال کنترل مؤثر و ایجاد حاکمیت قانون در سراسر کشور است.
بر اساس این گزارش، شمار نیروهای شاخه خراسان گروه موسوم به دولت اسلامی حدود سه هزار نفر، تحریک طالبان پاکستان بین پنج تا هفت هزار نفر، القاعده بین ۴۰۰ تا ۱۵۰۰ نفر، جنبش اسلامی ترکستان شرقی (معروف به حزب اسلامی ترکستان) بین ۳۰۰ تا ۱۲۰۰ نفر، جنبش اسلامی ازبکستان بین ۱۵۰ تا ۵۰۰ نفر و جماعت انصارالله حدود ۱۵۰ تا ۲۵۰ نفر برآورد شده است.
در گزارش روسیه تأکید شده که تحریک طالبان پاکستان عمدتاً در مناطق جنوبشرق و شرق افغانستان فعالیت میکند و از همان مناطق حملاتی را به داخل پاکستان سازماندهی میکند؛ موضوعی که روابط کابل و اسلامآباد را به شدت متشنج کرده است. دولت پاکستان بارها اعلام کرده که شواهد مشخصی از استفاده از خاک افغانستان برای طراحی و اجرای حملات دریافت کرده، اما به گفته مقامهای پاکستانی، طالبان این نگرانیها را جدی نگرفتهاند؛ رویکردی که به افزایش تنشهای دو کشور انجامیده است.
گزارش همچنین به وجود مراکز آموزشی و هستههای خفته شاخه خراسان گروه دولت اسلامی در مناطق مختلف افغانستان اشاره میکند. هرچند این گروه در حال حاضر تهدیدی مستقیم برای حاکمیت طالبان تلقی نمیشود، اما تداوم فعالیت آن، پرسشهای جدی درباره کارآمدی ساختار امنیتی طالبان و ظرفیت آن برای تأمین امنیت ملی ایجاد کرده است.
در حوزه مواد مخدر نیز افغانستان همچنان یکی از تولیدکنندگان عمده محسوب میشود. هرچند گزارشها از کاهش حدود ۲۰ درصدی کشت تریاک در سال ۲۰۲۵ حکایت دارد، اما تولید متآمفتامین به شکل قابل توجهی افزایش یافته است؛ روندی که نشان میدهد سیاستهای اعلامی طالبان در مهار اقتصاد مواد مخدر با چالشهای ساختاری روبهرو است.
در این میان، روسیه تنها کشوری معرفی شده که بهطور رسمی حاکمیت طالبان را به رسمیت شناخته است. با این حال، لحن هشدارآمیز گزارش اخیر وزارت خارجه روسیه نشان میدهد که حتی مسکو نیز نسبت به توانایی طالبان در مهار تهدیدهای امنیتی تردیدهای فزایندهای دارد.
پیش از انتشار این گزارش، آندری سردیوکوف، رئیس ستاد مشترک سازمان پیمان امنیت جمعی، در ۱۳ فبروری سال جاری میلادی هشدار داده بود که گروههای افراطی و تروریستی متعددی همچنان در افغانستان فعالاند و فعالیتهای آنان تهدیدی مستقیم برای کشورهای آسیای مرکزی، بهویژه همسایگان افغانستان، محسوب میشود.
سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت روسیه، نیز مرز تاجیکستان–افغانستان را یکی از نقاط بحرانی امنیتی برای اعضای این ائتلاف نظامی دانسته است. سازمان پیمان امنیت جمعی که مقر آن در مسکو است، شامل روسیه، بلاروس، ارمنستان، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان میشود و تمرکز آن بر مقابله با تهدیدهای امنیتی منطقهای است.
طالبان آمار ارائهشده از سوی وزارت خارجه روسیه درباره حضور ۲۰ تا ۲۳ هزار نیروی مسلح خارجی را رد کردهاند. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، این ارقام و منابع آن را «نادرست» خوانده و مدعی شده است که هیچ گروه خارجی در افغانستان فعالیت ندارد و کشور تحت «کنترل کامل و یکپارچه» قرار دارد.
با این حال، گزارشهای پیشین نهادهای سازمان ملل متحد، از جمله شورای امنیت و سازوکارهای نظارتی آن، و همچنین نهادهای آمریکایی مانند وزارت خارجه ایالات متحده، فرماندهی مرکزی آمریکا و مؤسسه صلح ایالات متحده نیز بارها نسبت به گسترش تهدیدهای تروریستی در افغانستان هشدار داده بودند؛ هشدارهایی که در آن زمان از سوی مسکو چندان جدی تلقی نشد.
برخی تحلیلگران معتقدند گزارش اخیر ممکن است زمینهساز بازنگری در رویکرد روسیه نسبت به طالبان شود. دکتر اندرو کوریبکو، پژوهشگر و تحلیلگر ژئوپلیتیک مستقر در مسکو، به «مدیا لاین» گفته است که روسیه با هدف توسعه همکاریهای معدنی، ترانزیتی و امنیتی، نخستین کشوری بود که حاکمیت طالبان را به رسمیت شناخت.
به گفته او، «مواد معدنی» به منابع عناصر نادر خاکی افغانستان اشاره دارد و «اتصال منطقهای» به طرحهای مسکو برای تبدیل افغانستان به مسیر ترانزیتی میان روسیه و آسیای جنوبی از طریق آسیای مرکزی مربوط میشود. با این حال، او تأکید کرده که تحقق این اهداف بدون بهبود وضعیت امنیتی و حذف یا مهار گروههای مسلح خارجی امکانپذیر نیست.
کوریبکو تصریح کرده است که هدف گزارش اخیر وزارت خارجه روسیه لزوماً بیاعتبار کردن طالبان نبوده، بلکه برجستهسازی چالشهایی است که این گروه در مهار شبکههای افراطی با آن مواجه است. با این حال، او اذعان داشته که این گزارش عملاً به ادعاهای پاکستان درباره استفاده گروههای مسلح از خاک افغانستان اعتبار بیشتری میبخشد.
سید خالد محمد، مدیر اجرایی یک نهاد مشاوره امنیتی در پاکستان، گفته است که روابط مسکو و طالبان وارد مرحلهای تازه شده و حتی چین نیز در پی تشدید ناامنیها در حال بازنگری در رویکرد خود است. او به حمله به تالار کنسرت مسکو و نیز حمله به یک رستوران چینی در کابل اشاره کرده و گفته است که این رویدادها، همراه با گزارش شورای امنیت سازمان ملل مبنی بر پناه دادن طالبان به بیش از ۲۱ گروه تروریستی، در تغییر محاسبات مسکو و پکن نقش داشته است.
گزارش وزارت خارجه روسیه، در کنار هشدارهای امنیتی منطقهای، نشان میدهد که افغانستانِ تحت اداره طالبان همچنان با چالشهای عمیق امنیتی مواجه است؛ چالشهایی که نهتنها ثبات داخلی، بلکه امنیت آسیای مرکزی و پاکستان را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در حالی که طالبان بر کنترل کامل کشور تأکید میکنند، ارزیابیهای نهادهای بینالمللی و اکنون حتی روسیه حاکی از شکاف میان ادعا و واقعیتهای میدانی است شکافی که آینده تعاملات منطقهای با طالبان را در هالهای از ابهام قرار داده است.
