خبرگزاری راسک: نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، در اظهاراتی تازه، ترکیه را تحت رهبری رجب طیب اردوغان «ایران جدید» توصیف کرد و مدعی شد آنکارا به رقیبی «پیچیده و خطرناک» برای اسرائیل تبدیل شده که در پی «محاصره راهبردی» این کشور است.
بنت، که در فاصله سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ نخستوزیر اسرائیل بود، در چارچوب بحثهای امنیتی جاری درباره موازنه قدرت در خاورمیانه این اظهارات را مطرح کرده است. او استدلال میکند که سیاست خارجی دولت اردوغان طی سالهای اخیر، با افزایش نفوذ منطقهای ترکیه در سوریه، مدیترانه شرقی و تعامل نزدیکتر با بازیگران مخالف اسرائیل، ماهیتی تقابلیتر یافته است.
روابط اسرائیل و ترکیه طی یک دهه گذشته فراز و نشیبهای چشمگیری داشته است. پس از بحران کشتی «ماوی مرمره» در سال ۲۰۱۰، روابط دو کشور برای سالها تیره شد، هرچند در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ تلاشهایی برای عادیسازی مناسبات صورت گرفت. با این حال، تحولات پس از جنگ غزه بار دیگر تنشها را افزایش داد.
دولت ترکیه به رهبری اردوغان بارها سیاستهای اسرائیل در قبال فلسطینیان را به شدت مورد انتقاد قرار داده و خواستار توقف عملیات نظامی در غزه شده است. در مقابل، مقامهای اسرائیلی آنکارا را به حمایت سیاسی از حماس متهم کردهاند؛ اتهامی که ترکیه آن را در چارچوب حمایت از حقوق فلسطینیان و نه پشتیبانی نظامی تعریف میکند.
کارشناسان روابط بینالملل در گفتوگو با رسانههایی چون رویترز و الجزیره تأکید کردهاند که رقابت میان آنکارا و تلآویو تنها به موضوع فلسطین محدود نمیشود، بلکه ابعاد گستردهتری از جمله نفوذ در سوریه، همکاریهای انرژی در مدیترانه شرقی و شکلگیری ائتلافهای منطقهای را نیز در بر میگیرد.
برخی تحلیلگران معتقدند استفاده از تعبیر «ایران جدید» بیشتر بازتاب نگرانیهای امنیتی بخشی از جریانهای سیاسی اسرائیل است و لزوماً به معنای همسویی کامل سیاستهای ترکیه با تهران نیست. ترکیه عضو ناتو است و روابط اقتصادی و امنیتی گستردهای با غرب دارد، در حالی که ایران تحت تحریمهای گسترده بینالمللی قرار دارد و در محور تقابل مستقیم با اسرائیل تعریف میشود.
در حالی که تنشهای لفظی افزایش یافته، هر دو کشور همچنان منافع اقتصادی و امنیتی مهمی در حفظ کانالهای ارتباطی دارند. ناظران میگویند آینده روابط اسرائیل و ترکیه به تحولات میدانی در غزه، معادلات داخلی دو کشور و آرایش جدید ائتلافهای منطقهای بستگی خواهد داشت.
اظهارات بنت در چنین بستری، نشاندهنده تداوم شکافهای عمیق سیاسی میان تلآویو و آنکارا و رقابت بر سر نقشآفرینی در نظم در حال تغییر خاورمیانه است.
