خبرگزاری راسک: مرتضی سولنگی، سخنگوی ریاستجمهوری پاکستان و سرپرست پیشین وزارت اطلاعات این کشور، با بازنشر گزارشی دربارهی نبش قبر یک نظامی پیشین در استان ارزگان، بار دیگر طالبان را «درندگان بیعقل» توصیف کرد. او نوشت چنین رفتارهایی نشان میدهد که این گروه، نه تنها فاقد مشروعیت اخلاقی است، بلکه به شکل سیستماتیک به کرامت انسانی و هنجارهای بنیادین اجتماعی تعرض میکند.
سولنگی پیش از این نیز دستکم دو بار طالبان را با همین تعبیر خطاب کرده بود؛ عبارتی که در فضای دیپلماتیک کمسابقه است و بیانگر شدت نگرانیها از الگوی خشونتمحور و خارج از چارچوب قانون در افغانستانِ تحت سلطهی این گروه است. منتقدان میگویند طالبان با بهرهگیری از ابزار ترس، حذف مخالفان و تحقیر نمادهای دورهی پیشین، در پی تحکیم یک نظم اقتدارگرا و فاقد پاسخگویی است.
روز گذشته گزارشهایی منتشر شد که طالبان قبر صدیقالله، نظامی پیشین، را در ارزگان نبش کردهاند. این اقدام در صورت تأیید نه تنها نقض آشکار حرمت مردگان است، بلکه نشانهای از سیاست انتقامجویانهای است که مخالفان را حتی پس از مرگ نیز هدف میگیرد.
فرماندهی امنیهی طالبان در ارزگان اعلام کرد که شب یکشنبه به این قبر تعرض شده و بر پیکر او «اعمال غیرانسانی و غیراسلامی» صورت گرفته است، اما مسئولیت را از طالبان سلب کرد. این نهاد مدعی شد نیروهایش بلافاصله به محل اعزام شدهاند و روند شناسایی عاملان جریان دارد.
با این حال، سابقهی محدودیتهای فراگیر، بازداشتهای خودسرانه، ناپدیدسازیها و سرکوب نظاممند صداهای منتقد، تردیدهای جدی دربارهی روایت رسمی طالبان ایجاد کرده است. ناظران میگویند نبود نهادهای مستقل تحقیق و قوهی قضاییهی بیطرف، هرگونه ادعای «پیگیری» را از اعتبار تهی میسازد.
در بیانیهای که بامداد امروز منتشر شد، فرماندهی امنیهی طالبان در ارزگان این اقدام را بهشدت نکوهش و تأکید کرد که به «عفو عمومی» صادرشده از سوی هبتالله آخندزاده پایبند است. بیانیه افزود هیچکس حق آسیبرساندن به قبرهای شخصیتهای دورهی جمهوری را ندارد.
با این حال، گزارشهای پیدرپی از بازداشت، تهدید، مصادرهی اموال و حذف نمادهای گذشته، نشان میدهد که «عفو عمومی» بیش از آنکه یک تعهد عملی باشد، به ابزاری تبلیغاتی تبدیل شده است. در چنین فضایی، تناقض میان گفتار رسمی و رفتار میدانی، چهرهی یک نظام اقتدارگرا و غیرپاسخگو را برجسته میکند.
واکنش تند سخنگوی ریاستجمهوری پاکستان تنها یک موضعگیری سیاسی نیست؛ بازتاب نگرانی منطقهای از چرخهی خشونت، تحقیر کرامت انسانی و سرکوب سیستماتیک در افغانستان است. تا زمانی که ساختار قدرت طالبان بر پایهی حذف، ترس و انکار مسئولیت استوار باشد، هر ادعای اصلاح یا پایبندی به قانون، با واقعیتهای میدانی در تضاد خواهد ماند.
