خبرگزاری راسک: همزمان با ادامه بحران مشروعیت سیاسی طالبان در سطح جهانی، سرپرست سفارت جمهوری اسلامی ایران در کابل اعلام کرده است که تهران «مانعی» برای بهرسمیتشناسی حکومت طالبان نمیبیند و در زمان مناسب این تصمیم را بهگونه رسمی اعلام خواهد کرد؛ موضعی که با انتقادهای گسترده نهادهای حقوق بشری و سازمان ملل در تضاد آشکار قرار دارد.
علیرضا بیکدلی، سرپرست سفارت ایران در کابل، در گفتوگو با طلوعنیوز گفت که تهران شناسایی طالبان را بخشی از راهبرد خود برای گسترش همکاریهای منطقهای با افغانستان میداند. این در حالی است که طالبان همچنان بهعنوان یک ساختار غیرمنتخب، فاقد قانون اساسی معتبر، و متهم به نقض سازمانیافته حقوق بشر از سوی نهادهایی چون دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان (یوناما)، دیدبان حقوق بشر و عفو بینالملل شناخته میشود.
بیکدلی افزود: «در زمان مقتضی تصمیم حقوقی خود را اعلام خواهیم کرد و ابتکار عمل ایران در این زمینه تحسینبرانگیز خواهد بود.» این سخنان در شرایطی بیان میشود که بیش از سه سال از بازگشت طالبان به قدرت میگذرد و این گروه با تعطیلی مکاتب دخترانه، حذف زنان از زندگی عمومی، سرکوب رسانهها و حذف اقوام غیرپشتون، عملاً افغانستان را به یک نظام بسته ایدئولوژیک تبدیل کرده است؛ وضعیتی که بارها از سوی شورای امنیت سازمان ملل محکوم شده است.
او با اشاره به نگرانی تهران از «دخالت قدرتهای خارجی» در افغانستان گفت برخی کشورها از این سرزمین برای ضربهزدن به دیگران استفاده میکنند. اما گزارشهای مستقل از جمله ارزیابیهای گروه نظارت بر تحریمهای سازمان ملل نشان میدهد که خود طالبان به پناهدادن به شبکههای تروریستی فراملی مانند القاعده و تحریک طالبان پاکستان متهماند و به کانون تهدید امنیتی برای منطقه بدل شدهاند.
بیکدلی همچنین مدعی شد که همکاری منطقهای میتواند تهدیدها را کاهش دهد. این در حالی است که سیاستهای انحصارگرایانه طالبان، حذف نظاممند اقوام، سرکوب زنان و تداوم پیوند با گروههای افراطی، دقیقاً عامل اصلی بیثباتی و بحران امنیتی در افغانستان و پیرامون آن معرفی شده است.
سرپرست سفارت ایران به موضوعات مرزی و حقابه نیز اشاره کرد و گفت این مسائل با «رویکرد همسایگی» قابل حل است. با این حال، کارشناسان منطقهای تأکید دارند که نبود یک دولت مشروع و پاسخگو در کابل، هرگونه توافق پایدار را شکننده و فاقد ضمانت اجرایی میسازد؛ زیرا طالبان نه به سازوکارهای حقوق بینالملل متعهدند و نه به شفافیت نهادی.
او گفت که مشکلات مرزی تقریباً برطرف شده و مذاکراتی برای مدرنسازی مرزها در جریان است. این ادعا در حالی مطرح میشود که گزارشهای رسانهای و امنیتی از تداوم درگیریهای پراکنده، قاچاق سازمانیافته و عبور گروههای مسلح از مرزهای افغانستان حکایت دارند پدیدههایی که مستقیماً به ضعف حاکمیت طالبان و فقدان کنترل مؤثر بر قلمرو کشور مرتبط دانسته میشوند.
در خصوص تنشهای کابل و اسلامآباد نیز، بیکدلی بر حل اختلافها از راه گفتوگو تأکید کرد. با این حال، پاکستان بارها طالبان را به پناهدادن به تحریک طالبان پاکستان متهم کرده و حملات مرگبار فرامرزی را نتیجه سیاستهای تساهلآمیز کابل دانسته است.
در مجموع، این مواضع نشان میدهد که ایران در حال زمینهسازی سیاسی و حقوقی برای شناسایی رسمی طالبان است؛ اقدامی که میتواند به عادیسازی یک حکومت سرکوبگر، منزوی و فاقد مشروعیت مردمی بینجامد. چنین رویکردی نهتنها با اصول حقوق بشر و تعهدات بینالمللی در تضاد است، بلکه خطر تقویت یک ساختار ایدئولوژیک و ضدحقوقی را در قلب منطقه افزایش میدهد ساختاری که تاکنون بهای آن را مردم افغانستان با محرومیت، سرکوب و حذف سیستماتیک پرداختهاند.
