خبرگزاری راسک: بر اساس گزارشی که اخیراً در یکی از رسانههای وابسته به عربستان سعودی منتشر و سپس بنا به دستور مقامات این کشور از وبسایت مربوطه حذف شد، شکافهای سیاسی و راهبردی میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی در سالهای اخیر وارد مرحلهای جدید و حساس شده است.
این گزارش که به قلم دکتر احمد بن عثمان التویجری، تحلیلگر نزدیک به محافل رسمی عربستان، در روزنامه «الجزیره عربستان» منتشر شده بود، ابوظبی را به ایفای نقشی توصیف میکند که بهزعم نویسنده، با منافع راهبردی جهان عرب و بهویژه عربستان سعودی در تعارض قرار دارد. در این مقاله، امارات بهطور نمادین «اسب تروای اسرائیل در جهان عرب» خوانده شده بود؛ تعبیری که واکنشهای گستردهای در محافل سیاسی منطقه برانگیخت.
التویجری در این یادداشت تأکید میکند که عربستان سعودی از مهمترین حامیان سیاسی و دیپلماتیک شکلگیری کشور امارات متحده عربی در دهه ۱۹۷۰ بوده است. به گفته او، ملک فیصل بن عبدالعزیز نقش محوری در متقاعد کردن بریتانیا برای خروج از منطقه خلیج فارس و تسریع روند استقلال امارات ایفا کرده و همچنین تلاش کرده است شیوخ محلی را به ضرورت اتحاد میان امیرنشینها قانع سازد.
در این گزارش همچنین به برخی منابع دانشگاهی و تاریخی از جمله آثار پژوهشی درباره «نقش عربستان در استقلال امارات» اشاره شده که این روایت را مستند میسازند.
نویسنده مقاله، بخشی از تنشهای کنونی میان دو کشور را ناشی از اختلافات تاریخی و ذهنیتهای شکلگرفته در سطوح عالی قدرت در امارات میداند. در همین چارچوب، به اسنادی منتشرشده توسط ویکیلیکس اشاره میشود که در آنها نقلقولهایی از محمد بن زاید، حاکم ابوظبی، درباره روابط پرتنش با عربستان سعودی آمده است.
در این اسناد، مقامات اماراتی نسبت به سیاستهای منطقهای ریاض دیدگاههای انتقادی ابراز کرده و از رقابتهای راهبردی میان دو کشور سخن گفتهاند؛ هرچند این اسناد هرگز بهطور رسمی از سوی دولتهای مربوطه تأیید یا رد نشدهاند.
در بخش دیگری از مقاله، به رقابت فزاینده اقتصادی میان عربستان و امارات اشاره شده است. نویسنده معتقد است که اجرای برنامه «چشمانداز ۲۰۳۰» عربستان و سرمایهگذاریهای کلان ریاض در حوزههای گردشگری، فناوری و انرژی، موجب تغییر توازن اقتصادی در منطقه شده و بخشی از سرمایهگذاریهای بینالمللی را از امارات به سمت عربستان سوق داده است.
به باور التویجری، این تحولات جایگاه سنتی امارات بهعنوان مرکز مالی و تجاری خلیج فارس را با چالشهایی مواجه کرده است.
در ادامه گزارش، عملکرد امارات در برخی بحرانهای منطقهای از جمله یمن، لیبی و سودان مورد انتقاد قرار گرفته است. نویسنده ادعا میکند که سیاستهای ابوظبی در این کشورها گاه با رویکردهای عربستان همراستا نبوده و در برخی موارد موجب تشدید اختلافات و پیچیدهتر شدن روندهای سیاسی شده است.
همچنین به گزارشهایی از سازمان ملل اشاره شده که از انتقال تسلیحات و حمایتهای لجستیکی از برخی بازیگران غیردولتی در سودان خبر میدهند؛ گزارشهایی که امارات همواره آنها را رد یا دربارهشان سکوت کرده است.
انتشار و سپس حذف این مقاله از وبسایت روزنامه سعودی، بازتاب گستردهای در محافل سیاسی و رسانهای منطقه داشت. برخی تحلیلگران این اقدام را نشانهای از تلاش ریاض برای ارسال پیام غیررسمی به ابوظبی و هشدار درباره روند روابط دوجانبه ارزیابی کردهاند.
در مجموع، این گزارش نشان میدهد که روابط عربستان سعودی و امارات متحده عربی، علیرغم اتحادهای ظاهری و همکاریهای امنیتی، با لایههای عمیقی از رقابت ژئوپلیتیک، اقتصادی و راهبردی مواجه است؛ رقابتی که میتواند در آینده توازن قدرت در خلیج فارس و جهان عرب را تحت تأثیر قرار دهد.
