خبرگزاری راسک: دکتر ملک ستیز، استاد حقوق و پژوهشگر حقوق بینالملل، در یادداشتی که در صفحه فیسبوک خود منتشر کرده، به انتقادهایی پاسخ داده است که کارایی حقوق بینالملل را زیر سؤال میبرند و تدریس و پژوهش در این حوزه را بیثمر میدانند.
او با اشاره به تاریخ شکلگیری حقوق بینالملل تأکید کرده است که این رشته از آغاز همواره در معرض فشار و مداخله قدرتهای سیاسی قرار داشته، اما هدف اصلی آن، ایجاد پیوند میان قواعد اجتماعی و نظمبخشی به روابط جوامع بشری بوده است. به گفته او، با وجود چالشها، بخش بزرگی از تعاملات جهانی امروز بر پایه هنجارهای حقوق بینالملل تنظیم میشود.
دکتر ستیز مینویسد که حوزههای متعددی از زندگی معاصر، از جمله مرزها و فرامرزها، زمین و فضا، تجارت و گردشگری، حملونقل زمینی و هوایی، ارتباطات و فناوری، حفاظت از منابع زیستی، تولید دارو و حتی میراثهای فرهنگی و تمدنی، بهطور مستقیم یا غیرمستقیم تحت تأثیر قواعد حقوق بینالملل قرار دارند.
او همچنین بر نقش این نظام حقوقی در زندگی فردی انسانها تأکید کرده و یادآور شده است که شهروندان، پناهجویان، مهاجران و افرادی که تابعیت کشور دوم یا سوم را دارند، همگی از حمایتها و امتیازاتی بهرهمند میشوند که ریشه در حقوق بینالملل دارد؛ حقوقی که جایگاه مدنی افراد و نوع رابطه آنها با ساختارهای سیاسی و اجتماعی در جوامع مختلف را تعریف و تنظیم میکند.
این استاد حقوق در بخش دیگری از نوشته خود اذعان میکند که قدرتهای سیاسی در بسیاری موارد به موازین حقوق بینالملل پایبند نمیمانند و همین امر به گسترش جنگها و منازعات منجر میشود. او در این زمینه به یک گزاره شناختهشده در ادبیات حقوقی اشاره کرده و نوشته است: «هرگاه سیاستمداران منطق حقوقی را کنار بگذارند، جنگ به گزینه جایگزین تبدیل میشود.»
دکتر ستیز با تأکید بر پیوند میان سیاست و حقوق، هشدار داده است که در جوامعی که این دو در هماهنگی با یکدیگر عمل نکنند، خشونت و جنگ جای گفتوگو و تعامل عقلانی را میگیرد.
او در ادامه، خطاب به دانشجویان و استادان رشته حقوق، از آنان خواسته است که با وجود چالشها، از این حوزه علمی ناامید نشوند. به باور او، پاسداری از حاکمیت قانون و عدالت اجتماعی بدون آموزش، تخصص و تلاش مداوم ممکن نیست و حقوق بینالملل یکی از پایههای اصلی این مسیر به شمار میرود.
در این یادداشت همچنین بر جایگاه علوم اجتماعی و انسانی تأکید شده و حقوق در کنار رشتههایی چون جامعهشناسی، انسانشناسی، فلسفه، الهیات و علوم سیاسی، بهعنوان بخشهای مکمل و زنجیرهوار نظام فکری جامعه انسانی معرفی شده است؛ رشتههایی که به زندگی جمعی معنا میبخشند و بستر عدالتمحور را فراهم میکنند.
دکتر ستیز با اشاره به انتشار سالانه هزاران کتاب و پژوهش در حوزه حقوق و علوم انسانی و فعالیت صدها دانشگاه و اندیشکده در سراسر جهان، تأکید کرده است که حقوق بینالملل همچنان بهعنوان یک رشته کلیدی در نظام آکادمیک جهانی تدریس و پژوهش میشود.
او در پایان، دادخواهی، آموزش و آگاهیبخشی را مؤثرترین راه پاسداشت حقوق اجتماعی دانسته و تأکید کرده است که تجهیز نسل جوان به دانش و بینش حقوقی، میتواند زمینهساز تقویت عدالت و انسانیت در جوامع بشری شود.
