آیا افکار انسان می‌توانند ساختار مولکولی آب را تغییر دهند؟

خبرگزاری راسک: آزمایش‌های دکتر ماسارو ایموتو، پژوهشگر جاپانی، در دو دهه اخیر توجه جهانیان را به خود جلب کرده است. او با انجام آزمایش‌هایی ادعا کرد که کلمات، افکار و احساسات انسان می‌توانند بر شکل‌گیری بلورهای یخ در آب تأثیر بگذارند، به‌گونه‌ای که تأثیرات مثبت مانند واژگان «عشق» و «سپاسگزاری» منجر به ایجاد کریستال‌های زیبا و متقارن می‌شوند، در حالی که تأثیرات منفی کریستال‌های تحریف‌شده و آشفته ایجاد می‌کنند. این آزمایش‌ها به شکلی انجام می‌شدند که نمونه‌های آب در معرض کلمات یا موسیقی‌های مختلف قرار می‌گرفتند، سپس منجمد می‌شدند و تصاویر بلورهای حاصل زیر میکروسکوپ بررسی می‌شدند.
ایموتو ادعا می‌کرد که این تغییرات در «پیام آب» نه تنها به منشأ محیطی بلکه به حالت ذهنی و احساسی نزدیکان آن آب بستگی دارد، و بر اساس این دیدگاه، آب به‌عنوان واسطه‌ای از ارتباط میان ذهن و ماده عمل می‌کند. اشتیاق عمومی به این ایده موجب شد تا آثاری چون کتاب پیام‌های پنهان در آب و مجموعه‌های تصویری بلورها به پرفروش‌ترین‌ها تبدیل شوند.
با این حال، جامعه علمی درباره اعتبار تجربیات ایموتو اختلاف‌نظر جدی دارد. کارشناسان علمی تأکید می‌کنند که آزمایش‌های او فاقد کنترل‌های دقیق علمی، روش‌های کور (blind) و تکرارپذیری مستقل بوده‌اند، و بسیاری از نتایج صرفاً بر اساس انتخاب‌های ذهنی پژوهشگر ثبت شده‌اند. بر این اساس، این یافته‌ها در مجلات معتبر علمی منتشر نشده‌اند و نمی‌توان آنها را به‌عنوان شواهد علمی قابل اعتماد پذیرفت.
علی‌رغم این نقدها، برخی علاقه‌مندان به حوزه‌های سلامت جامع و معنویت، این کار را الهام‌بخش دانسته‌اند و معتقدند که نگرش ذهنی مثبت و گفت‌وگوی سازنده با خود و دیگران می‌تواند از لحاظ روانی و حتی جسمانی تأثیرات مثبتی بر سلامت انسان داشته باشد. در این دیدگاه، اگرچه نمی‌توان به‌طور علمی گفت که کلمات می‌توانند ساختار مولکولی آب را تغییر دهند، اما تأثیر مستقیم افکار و گفت‌وگوی درونی بر احساسات، رفتار و سلامت روانی انسان به‌خوبی شناخته شده است.
پژوهش‌های روانشناسی نشان داده‌اند که گفت‌وگوی منفی با خود می‌تواند به‌تدریج اعتماد به نفس، انگیزش و سلامت روان را کاهش دهد، در حالی که تمرین گفت‌وگوی مثبت و خودانگیز می‌تواند نقش مؤثری در بهبود روحیه و کارکردهای روانی ایفا کند. این تأثیرات، هرچند مستقل از نظریه‌های ایموتو، مورد تأیید بسیاری از مطالعات روانشناسی قرار گرفته‌اند و بر اهمیت نحوه صحبت‌کردن با خود تأکید دارند.
در نهایت، تجربه‌های ایموتو شاید نتوانند به‌عنوان یک پدیده علمی پذیرفته شوند، اما بحث درباره آنها جامعه را به این پرسش می‌کشاند که ارتباط میان ذهن، احساسات و محیط فیزیکی چقدر می‌تواند در زندگی روزمره ما اهمیت داشته باشد موضوعی که در علوم انسانی و روانشناسی همچنان مورد توجه است.