خبرگزاری راسک: در تازهترین تحولات درونگروهی طالبان، هبتالله آخندزاده، رهبر این گروه، روز سهشنبه در سخنرانی خود در قندهار از اعضای طالبان خواست «حد و صلاحیت» خود را بشناسند و از اختلاف، سهلانگاری و تصمیمگیریهای سلیقهای پرهیز کنند. این موضعگیری پس از انتقاد تلویحی سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان، درباره سبک حکمرانی گروه منتشر شده است.
آخندزاده در این سخنرانی که حمدالله فطرت، معاون سخنگوی طالبان، متن آن را در حساب کاربریاش در شبکهی «اکس» منتشر کرد، از مقامهای مختلف طالبان خواست تا وظایفشان را مطابق «شریعت» انجام دهند و میان فقیر و دارا تبعیض قائل نشوند. با این حال، کارنامه طالبان در بیش از چهار سال حاکمیت نشان داده است که همین تعبیر از «شریعت» بهطور سیستماتیک منجر به تبعیض جنسیتی، محدودسازی آزادیها و نقض حقوق بشر شده است؛ از ممنوعیت آموزش دختران گرفته تا حذف زنان از عرصههای اجتماعی و حرفهای.
رهبر طالبان همچنین تأکید کرد که مسئولان باید از حقوق و انتظارات مردم آگاه باشند و برای انجام وظایف خود آموزش ببینند و با آگاهی عمل کنند. این ادعا در حالی مطرح میشود که بر اساس گزارشهای رسمی سازمان ملل و نهادهای حقوق بشر، طالبان بارها با بازداشت، تهدید و سرکوب فعالان حقوق بشر، خبرنگاران و افراد منتقد، از پاسخگویی به مطالبات مردم اجتناب کردهاند و با ساختار حکومتی خود، فضای ترس و خفقان را در سراسر کشور تثبیت کردهاند.
نخستین تلویح انتقاد در درون صفوف طالبان را سراجالدین حقانی هفته گذشته در استان خوست مطرح کرد؛ جایی که او گفت حکومتی که «فقط با ترس و زور» اداره شود، حکومت واقعی نیست و بر «پیوند محبت و اعتماد» میان مردم و حاکمیت تأکید کرد. این اظهارات، اگرچه بینام مستقیم از ساختار حاکم سخن گفت، اما ماهیت عملکرد امنیتی و سرکوبگرایانه طالبان را که از آن بهعنوان ایجاد ترس و ارعاب برای کنترل اجتماعی استفاده میکنند مورد نقد قرار داد.
انتقاد حقانی در فضای رسانهای افغانستان بازتاب گستردهای داشته و از سوی برخی تحلیلگران بهعنوان نشانهای از شکاف میان جناحهای مختلف طالبان تلقی شده است؛ جناحی که یک بخش آن بر کنترل سختگیرانه و دیگر بخشها بر نیاز به مشروعیت و کاهش تنشها تأکید دارند.
در بخشی دیگر از سخنانش، آخندزاده به موضوع زندانیان پرداخت و گفت که آنان نباید شکنجه شوند و بدون حکم دادگاه مجازات نشوند؛ دستور داده شده است که برای زندانیان نیز زمینه آموزش فراهم شود. این اظهارات در ظاهر نمایانگر رویکردی «انسانگرایانه» است، اما کارشناسان حقوق بشر اشاره میکنند که حکومت طالبان در عمل بارها گزارشهای متعددی از شکنجه، رفتارهای غیرانسانی و بازداشتهای خودسرانه را موجب شده است؛ مواردی که دیدبان حقوق بشر و عفو بینالملل در چندین گزارش سالانه مستند کردهاند. این نهادها اعلام کردهاند که نیروهای طالبان منتقدان، روزنامهنگاران، فعالان و کسانی را که با مخالفان ارتباط داشتهاند بازداشت کرده و در موارد زیادی شکنجه و بدرفتاری علیه آنان رخ داده است.
از سوی دیگر، در مقابل گزارشهای متعدد از سرکوب رسانهها در افغانستان، مقامهای طالبان مواضع خلاف واقع اتخاذ کردهاند. مهاجر فراهی، معین نشراتی وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان، در گفتوگویی با رسانهای خارجی مدعی شده است که هیچ خبرنگاری در افغانستان در بازداشت نیست و رسانهها بدون مشکل فعالیت میکنند. اما گزارشهای سازمان گزارشگران بدون مرز (RSF) نشان میدهد که افغانستان تحت کنترل طالبان یکی از خطرناکترین کشورها برای روزنامهنگاران است و از زمان بازگشت این گروه به قدرت، بیش از ۱۶۵ فعال رسانهای بازداشت شدهاند و سانسور و کنترل رسانهای «بیامان» توصیف شده است. حتی برخی فعالان رسانهای بهدلیل گزارشدهی یا ارتباطات حرفهای بازداشت و محکوم شدهاند.
مرکز خبرنگاران افغانستان تاکید کرده است که حداقل پنج خبرنگار و فعال رسانهای همچنان در زندانهای طالبان به سر میبرند و آزادی رسانهها در این کشور بهطور جدی محدود شده است.
در همین حال، اختلافات گسترده بین طالبان و کشورهای همسایه همچنان ادامه دارد. نماینده ویژه پاکستان که در حاشیه نشست کشورهای همسایه افغانستان در تهران اظهار نظر میکرد، حضور گسترده شبهنظامیان در خاک افغانستان را تهدیدی جدی برای امنیت و همکاری اقتصادی منطقه دانست. طالبان از شرکت در این نشست خودداری کردند و وزارت خارجه طالبان آن را «غیرضروری» خواند؛ موضعی که کارشناسان آن را نشانهی نادیدهگرفتن پیامهای امنیتی و منافع جمعی منطقهای تلقی میکنند.اظهارات اخیر هبتالله آخندزاده در حالی مطرح میشود که طالبان با بحران مشروعیت داخلی و فشارهای حقوق بشری و منطقهای روبهرو است. در حالی که رهبران این گروه در سخنانشان بر رعایت عدالت و آگاهی عملکرد تأکید میکنند، عملکرد واقعی آنان در سرکوب، محدودسازی آزادیها و نادیدهگرفتن حقوق بنیادین شهروندان بهویژه زنان، رسانهها و فعالان در تناقض آشکار با این سخنان قرار دارد.
رهبر طالبان پس از انتقاد حقانی: «مسئولان حد و صلاحیت خود را بشناسند»
ما را دنبال کنید
مطالب مرتبط
- تبلیغات -
