خبرگزاری راسک: براساس گزارش نیویورکتایمز، یکی از بزرگترین بازارهای پیشاور در غرب پاکستان که پیشتر پر از مغازهها و دکههای متعلق به افغانستانیها بود و کالاهایی از شیرینیهای سرخشده تا وسایل آشپزخانه و تجهیزات کریکت عرضه میکرد، امروز تنها نیمی از فعالیت پیشین خود را دارد و کوچههای بازار آنقدر خالی شده که مشتریان میتوانند آزادانه در میان دکهها قدم بزنند. در همین حال، محمولههای کمکرسانی که افغانستان به آنها نیاز مبرم دارد، در بنادر پاکستان انبار شدهاند.
حامدالله ایاز، صاحب ۱۲ نانوایی در پیشاور، در مصاحبهای با نیویورکتایمز گفت که: «افغانستانیها از بیرون رفتن میترسند». این وضعیت، نتیجه تیرهترین روابط میان دو کشور در دهههای اخیر است که دولت پاکستان برای مجازات طالبان، تجارت مرزی را قطع کرده است. پاکستان طالبان را به عدم مهار شبهنظامیان مرتبط با این گروه که علیه پاکستان حمله میکنند، متهم میکند.
قطع تجارت دوجانبه باعث زیان میلیونها کشاورز، تاجر و اعضای جوامع مرزی شده است. محمولههای سنگ، سیمان، انار، پنبه، دارو و کالاهای دیگر به ارزش دو میلیارد دالر در سال گذشته، از اکتبر تاکنون از مرز عبور نکردهاند. افغانستان تلاش کرده مسیرهای تجاری جایگزین پیدا کند، اما پاکستان با بازار ۲۵۰ میلیون نفری و دسترسی به هند، نقشی حیاتی در اقتصاد بحرانزده این کشور داشته است. این اقتصاد از کمکهای جهانی، زلزلههای مرگبار و بازگشت اجباری بیش از ۲.۵ میلیون افغانستانی آسیب دیده است .
در جادههای منتهی به مرز و نقاط مرزی پیشاور، صدها کامیون و تریلر از ۱۱ اکتبر متوقف شدهاند. برخی روی زمین خاکی پارک شدهاند و نگهبانان مرزی عبور اکثر کامیونها را به جز افغانستانیهای در حال ترک پاکستان ممنوع کردهاند. عبدالوکیل، راننده افغانستانی، در مصاحبهای با نیویورکتایمز گفت: «وقتی ما را متوقف کردند، هنوز تابستان بود؛ حالا زمستان رسیده است» .
طالبان، که دوباره از سال ۲۰۲۱ قدرت را در افغانستان در اختیار دارند، بارها نشان دادهاند که قادر به مهار گروههای شبهنظامی نیستند و همین امر پاکستان را به حملات هوایی و اخراج بیش از یک میلیون افغانستانی واداشته است. دهها سرباز از هر دو طرف در درگیریهای مرزی کشته شدهاند. میانجیگری ترکیه، قطر و عربستان سعودی تاکنون نتیجهای نداشته و جنگ تجاری به نظر میرسد پایان ناپذیر باشد.
پیشاور که روزگاری مرکز تجارت جاده ابریشم بود، امروز با جمعیت دو میلیونی خود و جمعیت قابل توجه افغانستانیها، بیشترین آسیب را دیده است. بازار افغانستانیها (مارکیت بورد) با ۷ هزار کسبوکار گزارش خسارات گسترده داده است و تاجران افغانستانی از بیم اخراج، وجوه خود را از بانکهای پاکستانی خارج میکنند. شرکای تجاری پاکستانی نیز به دلیل نااطمینانیها همکاری خود را محدود کردهاند.
طالبان دستور دادهاند که تاجران افغانستانی ظرف سه ماه از تجارت با پاکستان دست بکشند، امری که رئیس انجمن بازرگانان افغانستانی در پاکستان آن را غیرواقعی میداند. دولت افغانستان با ایران قرارداد تجاری امضا کرده و هند نیز اعلام کرده است به زودی خدمات حمل و نقل هوایی با افغانستان را راهاندازی میکند. بانک جهانی نیز گزارش داده که صادرات افغانستان از سپتامبر تا اکتبر ۱۳ درصد افزایش یافته است.
حامدالله ایاز، که ۱۲ نانوایی با بیش از ۱۰۰ کارگر پاکستانی اداره میکند، میگوید دیپلمات افغانستانی به او پیشنهاد انتقال به افغانستان و دریافت زمین و مسکن رایگان داده است، اما او نمیداند چگونه میتواند هزینههای خود و کارکنانش را تامین کند. او تاکید میکند: «اگر اخراج شوم، با عزت خواهم رفت».
بحران تجاری پاکستان و افغانستان نه تنها اقتصاد هر دو کشور را فلج کرده، بلکه تأثیرات انسانی و اجتماعی گستردهای داشته است. سیاستهای محدودکننده طالبان و ناتوانی در مهار شبهنظامیان، همراه با واکنشهای شدید پاکستان، موجب شده است که میلیونها نفر در میانه یک جنگ تجاری بدون پایان گرفتار شوند، بدون آنکه راه حلی فوری به چشم برسد.
جنگ تجاری بیپایان پاکستان و افغانستان؛ میلیونها نفر در بحران


