شهرنشینی نامتعادل در افغانستان؛ برنامه اسکان بشر خواستار همکاری فوری جامعه جهانی شد

خبرگزاری راسک: در تازه‌ترین اخبار مربوط به تحولات افغانستان، نماینده ویژه استرالیا برای افغانستان با استیفانی لوس، مسئول برنامه اسکان بشر سازمان ملل (UN-Habitat) در کابل دیدار کرد تا وضعیت شهرنشینی، مسکن و زیرساخت‌های شهری در افغانستان را بررسی کنند. این گفت‌وگو بر یافتن «راهکارهای پایدار» برای مدیریت موج رو به رشد شهرنشینی در کشور تمرکز داشت.
بر پایه یافته‌های برنامه اسکان بشر سازمان ملل، افغانستان در آستانه یک دگرگونی جمعیتی بزرگ قرار دارد؛ پیش‌بینی می‌شود که تا سال ۲۰۶۰ نیمی از جمعیت کشور در شهرها زندگی کنند.
با این حال، شهرهای افغانستان ـ به‌ویژه کابل ـ توان پاسخگویی به این رشد را ندارند:
حدود ۸۰ درصد ساکنان کابل در سکونت‌گاه‌های غیررسمی زندگی می‌کنند.
دسترسی به آب سالم، کانالیزاسیون، برق پایدار و خدمات شهری اساسی در بسیاری از مناطق تقریباً وجود ندارد.
مهاجرت داخلی و بازگشت گسترده پناهجویان فشار مضاعفی بر شهرها وارد کرده است.
سازمان ملل هشدار داده که تداوم رشد بی‌برنامه شهری می‌تواند افغانستان را وارد دوره‌ای از فقر گسترده، بحران مسکن و نابرابری شدید اجتماعی کند.
نماینده استرالیا در این دیدار تأکید کرده است که بدون پشتیبانی مالی و فنی کشورهای کمک‌کننده، امکان مدیریت بحران شهرنشینی در افغانستان وجود ندارد.
برنامه اسکان بشر سازمان ملل نیز یادآور شده است که:
بازگشت مهاجران از ایران و پاکستان،
تخریب خانه‌ها در اثر جنگ و بی‌ثباتی،
کمبود شدید واحدهای مسکونی،
همگی باعث شده‌اند که تأمین سرپناه انسانی و آبرومند به یکی از اولویت‌های فوری این نهاد تبدیل شود.
درحالی‌که نهادهای بین‌المللی تلاش می‌کنند برنامه‌ریزی شهری را دوباره احیا کنند، طالبان هیچ برنامه جامع، علمی و قابل سنجش برای توسعه شهری ارائه نکرده‌اند.
از سوی دیگر:
بسیاری از شهرداری‌ها و شوراهای محلی که پیشتر مسئولیت مدیریت شهری داشتند، غیرفعال شده‌اند.
تصمیم‌گیری‌ها فاقد شفافیت، نظارت و مشارکت مردم است.
برنامه‌های عمرانی بیشتر حالت نمایشی داشته و فاقد پشتوانه‌سازی پایدار است.
این وضعیت عملاً میلیون‌ها شهروند را در برابر بی‌برنامگی، فقر و بی‌خانمانی رها کرده است.
برنامه اسکان بشر سازمان ملل تا اکنون توانسته:
هزاران سرپناه تخریب‌شده یا فرسوده را بازسازی کند،
برای هزاران خانواده در معرض بی‌خانمانی مسکن اضطراری فراهم سازد،
برخی خدمات شهری را به محلات حاشیه گسترش دهد.
اما این دستاوردها در برابر بزرگی بحران، تنها گام‌های کوچک و محدود به‌شمار می‌روند.
کارشناسان معتقدند که افغانستان بدون یک «استراتژی ملی توسعه شهری» با خطر فروپاشی کامل زیرساخت شهری روبه‌رو است.
دیدار نماینده استرالیا و مسئول برنامه اسکان بشر سازمان ملل، بار دیگر توجه جهانیان را به خطر انفجار بحران شهرنشینی در افغانستان جلب کرد.
اگر:
برنامه‌ریزی ملی،
سرمایه‌گذاری زیرساختی،
و همکاری گسترده جامعه جهانی
وجود نداشته باشد، شهرهای افغانستان به کانون‌های بزرگ فقر، بی‌خانمانی و نابرابری بدل خواهند شد.
اما اگر این همکاری‌ها شکل بگیرد، شهرنشینی می‌تواند مسیری برای بازسازی، توسعه اقتصادی و کرامت انسانی میلیون‌ها افغانستانی باشد.