خبرگزاری راسک: یک نهاد وابسته به سازمان ملل هشدار داده است که افغانستان در وضعیت کنونی توانایی جذب پناهجویان بازگشتی را ندارد؛ در حالی که کشورهای عضو اتحادیه اروپا همچنان بهدنبال اخراج پناهجویان ردشده افغانستانی هستند.
یک مقام ارشد سازمان ملل در گفتوگو با یورونیوز تأکید کرد که افغانستان حتی در شرایط فعلی قادر نیست پناهجویانی را که از کشورهای مختلف بازمیگردند، در جامعه محلی خود جای دهد.
بر اساس گزارش برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP)، حدود ۴.۵ میلیون شهروند افغانستانی از کشورهای مختلف در حال بازگشت به کشور هستند. اما نبود کمکهای بینالمللی، بحرانهای شدید اقتصادی و پیامدهای حاکمیت طالبان بر حقوق شهروندی، فرایند ادغام مجدد آنان را با مشکلات بزرگ روبهرو کرده است.
از جمله چالشهای جدی، فقر گسترده، شرایط سخت اقلیمی، خسارات ناشی از زمینلرزهها و محدودیتهای سختگیرانه طالبان بر حقوق اساسی مردم، بهویژه زنان و دختران است.
این ناتوانی در پذیرش بازگشتکنندگان، تلاشهای اروپا برای اخراج پناهجویانی را که درخواستشان رد شده، با مشکل روبهرو کرده است.
«کانی ویگناراجا»، مدیر منطقهای UNDP برای آسیا و اقیانوسیه، به یورونیوز گفت که واقعیتهای موجود در افغانستان، هرگونه بازگشت اجباری گسترده را غیرعملی میسازد:
«میان خواست جهانی برای بازگشت مردم به افغانستان و توان جامعه محلی برای پذیرش آنان، یک شکاف عمیق وجود دارد.»
با وجود این نگرانیها، بروکسل گفتوگوهای مقدماتی با طالبان رژیمی که اتحادیه اروپا آن را به رسمیت نمیشناسد آغاز کرده است. این تصمیم پس از درخواست ۲۰ کشور اروپایی برای بازگرداندن پناهجویان ردشده افغانستانی اتخاذ شده است.
بر اساس تازهترین دادههای آژانس پناهندگی اتحادیه اروپا (EASO)، میان ماههای جون تا آگست سال ۲۰۲۵، حدود ۶۳ درصد از پناهجویان افغانستانی در کشورهای عضو اتحادیه اروپا و ائتلاف تجارت آزاد اروپا بهعنوان پناهنده شناخته شدهاند، هرچند این نرخ در کشورهای مختلف متفاوت است.
افغانستان با جمعیت تقریبی ۴۴ میلیون نفر، یکی از فقیرترین کشورهای جهان بهشمار میرود. طبق شاخص «فقر چندبعدی»، حدود دو سوم جمعیت زیر خط فقر زندگی میکنند.
به گفته ویگناراجا، بیشتر بازگشتکنندگان از ایران و پاکستان به افغانستان وارد میشوند؛ چه بهصورت داوطلبانه و چه بهاجبار.
او افزود:
«نزدیک به ده درصد جمعیت کشور در حال بازگشت است، آن هم بدون هیچ دارایی. بسیاری تنها بدهکاریهای خود را با خود حمل میکنند.»
به گفته او، نبود خانه، نبود فرصتهای شغلی، نبود خدمات اولیه صحی و آموزشی، و ممنوعیت تحصیل دختران پس از صنف ششم و محدودیت شدید کار زنان از بزرگترین موانع بازگشت موفقیتآمیز آنان است.
UNDP اعلام کرده است که ۷۶ درصد جامعه میزبان در افغانستان گفتهاند هیچ کمکی برای پناهجویان بازگشتی دریافت نکردهاند.
از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، زنان و دختران از بخش عمده حقوق اساسی خود محروم شدهاند. آموزش، کار، رفتوآمد و حضور اجتماعی آنان محدود یا ممنوع شده است.
ویگناراجا تأکید کرد که اتحادیه اروپا باید آزادی و حقوق زنان را در هرگونه گفتوگو با طالبان درباره بازگشت پناهجویان، در اولویت مطلق قرار دهد:
«همه مردم باید امکان یک زندگی با کرامت را داشته باشند. اما برای زنان و دختران افغانستانی، حق آموزش و حق کار مسألهای حیاتی است که باید در هرگونه حمایت از بازگشت مورد توجه قرار گیرد.»
سازمان ملل: افغانستان توان جذب پناهجویان بازگشتی را ندارد


