خبرگزاری راسک: ملا جمعه فاتح، از چهرههای جنجالی و پرنفوذ طالبان در استان بدخشان، در میان مردم پنجگانهی دروازها بهعنوان «قاتل جوانان تاجیک دروازی» و دشمن آشکار پیروان مذهب اسماعیلیه شناخته میشود. او پس از تسلط طالبان بر افغانستان، شبکهای گسترده و سازمانیافته از افراد وابسته به خود را در شهرستانهای نُسی، شِکی، مایمی، خواهان و کوفآب ایجاد کرده است. این شبکه با تمرکز بر استخراج و تصرف غیرقانونی معادن، مصادره زمینهای مردم، و ترویج اندیشههای سلفی و وهابی، اکنون به یکی از خطرناکترین تهدیدها برای ثبات اجتماعی و فرهنگی در منطقه تبدیل شده است.
گزارشها نشان میدهد که ملا جمعه با استفاده از نفوذ خود در ساختار محلی طالبان، کنترل چندین معدن از جمله در دهکدههای اوبغن بالا و ملنگآب در شهرستان نُسی و معدن زنگریا در شهرستان شکی را در اختیار گرفته است. منابع محلی میگویند، او برای اداره این منابع، حلقهای از نزدیکانش را در پستهای کلیدی منصوب کرده است. موسی، برادر ملا جمعه، مسوول مالی و ناظر بر فعالیت تمام معادن دروازهاست و سابقه فساد اخلاقی دارد. محمد یاسین، مشهور به خادم و مامای جمعه که در گذشته نگهبان زندان نُسی بوده، اکنون معاون کمیساری سرحدی طالبان است و با سوءاستفاده از قدرت، زمینهای مردم را زیر نام پروژههای محلی تصرف میکند. وی مسوول مستقیم معدن اوبغن بالاست که بیش از سه هزار کارگر در آن کار میکنند و نیمی از سود خالص این معدن مستقیماً به ملا جمعه تحویل داده میشود.
در شهرستان شکی نیز موسی کاکهلروم بهعنوان نماینده جمعه فعالیت دارد. او با همکاری افرادی به نامهای عبدالرحمن پهلوانزاده و اسلامالدین از افراد نزدیک به فوزیه کوفی، نماینده پیشین بدخشان در مجلس نمایندگان، شبکهای مافیایی تشکیل دادهاند که پس از کشف هر معدن جدید، کارگران را بیرون رانده و معادن را به زور تصرف میکنند. این اقدامها موجب نارضایتی و خشم شدید مردم محل شده است. از سوی دیگر، عبدالولی، کمیسار شهرستان مایمی، که فردی معتاد به مواد مخدر است، از طریق جمعه با شبکههای قاچاق در هلمند ارتباط گرفته و از گذرگاه جامرچ بالا برای قاچاق مواد مخدر به خارج از کشور استفاده میکند. همزمان، افرادی بهنام خانالدین و تاجولی، بهعنوان شکنجهگران شخصی جمعه، وظیفه سرکوب نظامیان و مخالفان محلی را بر عهده دارند.
در کنار غارت معادن، ملا جمعه با بهرهگیری از درآمد حاصل از این منابع طبیعی، پروژهای گسترده برای ترویج وهابیت و سلفیت در دروازها آغاز کرده است. او در سه شهرستان اصلی نُسی، شکی و مایمی، مدارسی دینی تأسیس کرده که به مراکز تبلیغ افکار افراطی بدل شدهاند. مدرسه «الفتح» در نُسی با ۵۷۰ طلبه، مدرسهای در دهکده غمی شکی با ۲۵۰ طلبه، و مدرسه جامرچ بالا در مایمی با ۱۵۰ طلبه فعالاند و در مجموع حدود ۱۶۰۰ تن در این مدارس آموزش میبینند. تدریس در این مراکز بر عهده ۶۵ ملا و مولوی با گرایش وهابی است که رهبری آنها را مولوی برهان، از بستگان جمعه و روحانی تحصیلکرده در پاکستان، بر عهده دارد. حقوق ماهانه این استادان میان ۲۰ تا ۳۰ هزار روپیه کابلی متغیر است و از محل درآمد معادن، زکات و عشر مردم تأمین میشود.
در تازهترین مورد، ملا جمعه با هماهنگی ملا فصیحالدین فطرت، رئیس ستاد ارتش طالبان، بخشی از زمینهای مردم شهرستان خواهان را به یک شرکت وابسته به والی جدید بدخشان واگذار کرده است. این اقدام موج تازهای از نارضایتی را میان مردم منطقه برانگیخته است.
باشندگان پنج شهرستان مرزی دروازها که همگی تاجیکتبارند و جمعیتشان به حدود بیشتر از ۲۰۰ هزار تن میرسد، نسبت به تداوم این وضعیت و سیاستهای تبعیضآمیز و سرکوبگرانه ملا جمعه، ابراز نگرانی جدی کردهاند.
آنها میگویند که غارت منابع طبیعی، گسترش تفکر تکفیری، و فشارهای امنیتی و مذهبی، حیات اجتماعی آنان را با تهدید مواجه کرده است و اگر دولت مرکزی و جامعه جهانی سکوت خود را ادامه دهند، مردم ناگزیر به قیام عمومی علیه این وضعیت خواهند شد.
