زیردریایی هسته‌ای «خاباروفسک»؛ تازه‌ترین سلاح راهبردی روسیه در برابر ناتو

نوشته: براندون جی. ویکرت
خبرگزاری راسک: به نقل از “نشنال انترست”، روسیه با به آب انداختن زیردریایی پیشرفته «خاباروفسک» (پروژه ۰۹۸۵۱)، فصل تازه‌ای از رقابت تسلیحات راهبردی را گشوده است. این زیردریایی که در کارخانهٔ شناخته‌شده «سِوماش» ساخته شده، اکنون مراحل آزمایش فنی و دریایی را می‌گذراند و به‌زودی به ناوگان شمال روسیه ملحق خواهد شد.
«خاباروفسک» نه صرفاً یک زیردریایی دیگر، بلکه حامل سلاحی است که بسیاری از تحلیلگران آن را «ابزار بازدارندگی آخرالزمانی» می‌نامند.
در حالی‌که رسانه‌های غربی از تهدید تازهٔ روسیه سخن می‌گویند، تحلیل‌گران معتقدند هدف از ساخت این زیردریایی، پاسخی مستقیم به گسترش ناتو در شرق اروپا است روندی که کرملین آن را تهدیدی برای موجودیت خود می‌داند. در نگاه مسکو، «خاباروفسک» نه‌تنها سلاحی راهبردی، بلکه بیانی سیاسی است؛ پیامی آشکار به غرب مبنی بر اینکه روسیه همچنان آمادهٔ حفظ موازنه هسته‌ای جهان است.
طراحی این زیردریایی بر پایهٔ کلاس «بوری» (پروژه ۹۵۵) انجام شده، اما با تفاوتی بنیادی: محفظه‌های موشک‌های بالستیک جای خود را به تأسیسات ویژهٔ پرتاب اژدرهای اتمی پوسایدون (Poseidon) داده‌اند.
اطلاعات رسمی دربارهٔ مشخصات فنی آن اندک است، اما برآوردها نشان می‌دهد:
وزن: حدود ۱۰ هزار تُن
طول: بین ۱۱۰ تا ۱۱۵ متر
توان حمل: تا شش فروند اژدر پوسایدون
منبع نیرو: راکتور هسته‌ای مستقل
سرعت: بیش از ۳۰ گره دریایی (نزدیک به ۵۵ کیلومتر در ساعت)
مدت مأموریت: چندین ماه بدون نیاز به سوخت‌گیری
خدمه: حدود ۱۰۰ نفر
برخلاف زیردریایی پیشین روسیه، «بلگورود»، که نسخه‌ای تغییر‌یافته از مدل موجود بود، خاباروفسک از ابتدا برای مأموریت‌های ویژه و تهاجم هسته‌ای دریایی طراحی شده است.
«پوسایدون» که در روسیه از آن به‌عنوان سلاح انتقام یاد می‌شود یک اژدر هسته‌ای خودران با موتور اتمی است که می‌تواند در عمق زیاد و با بردی چند هزار کیلومتری حرکت کند. این اژدر قادر است یک کلاهک هسته‌ای عظیم حمل کند و، دست‌کم در تئوری، با انفجار در نزدیکی سواحل دشمن، سونامی رادیواکتیو و ویرانگر ایجاد کند.
هرچند کارشناسان غربی دربارهٔ قابلیت واقعی این ادعاها تردید دارند، اما وجود چنین سلاحی به‌تنهایی کافی است تا موازنهٔ بازدارندگی هسته‌ای در اقیانوس‌ها را به چالش بکشد.
از نگاه ناتو، خاباروفسک یک پایگاه متحرک پرتاب سلاح‌های هسته‌ای زیرآبی است. روسیه ادعا می‌کند که این زیردریایی می‌تواند در عمق و سرعتی فعالیت کند که از توان شناسایی سامانه‌های ضدزیردریایی غرب فراتر است.
اما کارشناسان غربی یادآور می‌شوند که هیچ سامانه‌ای حتی خاباروفسک به‌طور کامل از ردیابی صوتی، ماهواره‌ای یا الکترونیکی (ELINT) مصون نیست، به‌ویژه هنگام عبور از مسیرهای باریک دریایی. افزون بر این، دربارهٔ دقت سامانهٔ هدایت و پایداری راکتور اتمی پوسایدون نیز تردیدهایی جدی وجود دارد.
خاباروفسک در واقع بخشی از راهبرد بازدارندگی هسته‌ای جدید روسیه است پیامی به ایالات متحده و متحدانش مبنی بر اینکه هرگونه فشار سیاسی یا نظامی علیه روسیه، می‌تواند با پاسخ‌هایی غیرقابل پیش‌بینی روبه‌رو شود.
تحلیل‌گران می‌گویند مسکو با رونمایی از این زیردریایی، در پی آن است که نشان دهد هنوز توان تغییر موازنهٔ قدرت جهانی را دارد.
با این حال، تا این لحظه به نظر می‌رسد واشنگتن و ناتو این پیام را یا نادیده گرفته‌اند، یا در حال بررسی دقیق‌تر پیامدهای راهبردی آن هستند.