خبرگزاری راسک: در پی سفر ملا یوسف وفا، والی طالبان در ولایت بلخ، به تاجیکستان، موجی از واکنشها در شبکههای اجتماعی و محافل سیاسی افغانستان و منطقه شکل گرفته است. حامیان طالبان این دیدار را نشانهای از شکست مخالفان این گروه در تاجیکستان و آغاز فصل تازهای در روابط میان کابل و دوشنبه توصیف کردهاند.
ملا یوسف وفا، از چهرههای نزدیک به ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، بنا بر دعوت رسمی و غیرمنتظره مقامهای تاجیک به دوشنبه سفر کرده و با مقامهای ارشد آن کشور گفتوگو کرده است. آگاهان سیاسی و ناظران منظقهای به این باور اند که این سفر میتواند نشانهای از تغییر رویکرد تدریجی تاجیکستان نسبت به طالبان باشد.
به باور ناظران سیاسی، عملکرد کمرمق جبهات مخالف طالبان، بهویژه جبهه مقاومت ملی و تمایل کشورهای آسیای میانه به همکاری عملی با طالبان، دولت امامعلی رحمان را به سوی سیاستی واقعگرایانهتر در قبال کابل سوق داده است.
در ماهها و سالهای گذشته، تماسهایی در سطح محدود میان دو طرف برقرار شده بود؛ از جمله سفر رئیس استخبارات و رئیس شرکت برق تاجیکستان به کابل. با این حال، حضور رسمی یکی از افراد نزدیک به رهبر طالبان در دوشنبه، سطح تازهای از روابط را نشان میدهد.
اهمیت این دیدار از آن جهت است که تاجیکستان تاکنون در میان همسایگان افغانستان، کمترین میزان تعامل را با طالبان داشته و از برقراری روابط دیپلماتیک رسمی خودداری کرده است. سفارت تاجیکستان در کابل همچنان بسته است و نمایندگی افغانستان در دوشنبه در اختیار دیپلمات دولت پیشین قرار دارد که با جبهه مقاومت رابطهای نزدیک دارد.
با این وجود، برخی گزارشها حاکی از آن است که دوشنبه در ماههای اخیر فعالیت جبهه مقاومت در خاک خود را محدود کرده است. منابع نزدیک به جبهه مقاومت ملی از اظهارنظر در مورد سفر والی بلخ خودداری کردهاند.
کاربران نزدیک به طالبان در فضای مجازی از سفر ملا یوسف وفا استقبال گستردهای کردهاند و این رویداد را «پایان نفوذ جبهه مقاومت در تاجیکستان» و «آغاز فصل جدید همکاریهای منطقهای» توصیف کردهاند.
در همین حال، برخی از حامیان طالبان مدعیاند که مقامهای تاجیکستان در جریان دیدار با والی بلخ تعهد دادهاند تا اجازه فعالیت به گروههای مسلح مخالف طالبان در خاک خود ندهند. یکی از چهرههای رسانهای نزدیک به طالبان در شبکه اکس نوشته است که رئیس استخبارات تاجیکستان وعده داده مانع اقدامهای بیثباتکننده علیه افغانستان خواهد شد.
تحلیلگران سیاسی بر این باورند که دوشنبه در تعامل با طالبان ملاحظات گوناگونی دارد از جمله فشارهای روسیه، نیازهای امنیتی در مرزهای جنوبی و واقعیت دوام چهار ساله حاکمیت طالبان در کابل.
آگاها امور سیاسی به این باور اند که کشورهای آسیای میانه و به ویژه تاجیکستان سیاست خارجی شان بیشتر مبتنی و وابسته به چگونگی برخورد و روابط مسکو با کشورها است و این کشورها هماهنگ و همسو با روسیه سیاست خارجی خود را عیار میسازند.
روسیه تنها کشوری در سطح جهان است که گروه طالبان را به عنوان دولت رسمی افغانستان به رسمیت شناخته است.
با این حال آگاهان باور دارند که در میان کشورهای آسیایی تاجیکستان تنها کشوری است که طی چهارسال گذشته کمترین روابط را با طالبان داشته است، اما بنا به دلایلی از جمله فشار مسکو و عدم فعالیت موثر جبهه مقاومت در برابر طالبان دوشنبه را ناگذیر به پذیرش تعامل با طالبان کرده است.
منابع آگاه در به رسانهها گفته اند، دوشنبه به این نتیجه رسیده است که مخالفان طالبان نتوانستهاند جایگزینی موثر در معادلات افغانستان باشند. به گفته منابع، ضعف مخالفان، تاجیکستان و حتی کشورهایی چون هند را به بازنگری در سیاستهایشان واداشته است.
در حالی که روابط میان طالبان و تاجیکستان به آرامی در حال گرم شدن است، جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود این تحولات را با نگرانی دنبال میکند؛ چرا که تاجیکستان همواره حامی سیاسی و لجستیکی این جبهه محسوب میشد؛ رابطهای که ریشه در پیوندهای تاریخی احمدشاه مسعود و برهانالدین ربانی با نخبگان سیاسی دوشنبه دارد.
ناظران به این باور اند که چرخش تدریجی تاجیکستان به سوی تعامل با طالبان میتواند توازن نیروها در شمال افغانستان و حتی معادلات منطقهای را دگرگون کند.
