نویسنده: برندون جی. ویکرت
خبرگزاری راسک: به نقل از روزنامه نشنال اینترست، روسیه با نمایش توانمندی موشک قارهپیمای «یارس»، بار دیگر به کشورهای غربی هشدار داده است که در صورت تداوم تنشها با ناتو، مسکو آمادهی هرگونه رویارویی هستهای است. این اقدام نشان میدهد که کرملین در آمادگی برای یک جنگ جهانی اتمی، هیچگونه تردیدی ندارد.
کارشناسان نظامی میگویند موشک بالستیک «یارس» (Yars ICBM) یکی از پیشرفتهترین سامانههای قارهپیمای جهان است و نشان میدهد که روسیه، برخلاف تصورات غرب، هنوز یک ابرقدرت نظامی با ظرفیت بازدارندگی گسترده است. این وضعیت برای غرب نگرانکننده است، زیرا زرادخانه هستهای ایالات متحده از زمان پایان جنگ سرد تا کنون فرسوده و کهنه شده است.
این موشک در «انستیتوت تکنالوژی حرارتی مسکو» طراحی شد و بخشی از برنامهی نوسازی تسلیحات هستهای روسیه پس از فروپاشی شوروی بهشمار میرود. نخستین پرتاب موفقیتآمیز «یارس» در ۲۹ می ۲۰۰۷ از پایگاه فضایی «پلِسِتسک» انجام شد و در سال ۲۰۱۰ رسماً وارد خدمت «نیروهای راهبردی موشکی روسیه» گردید. از آن زمان تا دهه ۲۰۲۰ میلادی، روند ارتقا و بهروزرسانی آن بهگونهٔ پیوسته ادامه یافته است.
گزارشهای نظامی نشان میدهد که روسیه در فبروری ۲۰۲۵ تمرینهایی با استفاده از موشکهای یارس برگزار کرده است. در این تمرینها، پرتابگرهای سیار در سناریوهای جنگی شبیهسازیشده برای پنهانسازی و جابهجایی سریع آزمایش شدند. این اقدامات بخشی از تلاش مسکو برای تقویت توان بقا و مانور نیروهای هستهایاش در برابر حملات احتمالی ناتو به شمار میرود.
موشک «یارس» سهمرحلهای و دارای سوخت جامد است؛ ویژگیای که سبب افزایش تحرک، کاهش زمان آمادهسازی پرتاب و دشوارتر شدن هدفگیری آن برای دشمن میشود.
مشخصات فنی این موشک به شرح زیر است:
سال ورود به خدمت: ۲۰۱۰
برد مؤثر: بیش از ۱۱ هزار کیلومتر؛ قادر به هدف قرار دادن هر نقطه از خاک ایالات متحده
وزن هنگام پرتاب: حدود ۴۹ هزار و ۶۰۰ کیلوگرام
سرعت نهایی: تا ماخ ۲۵ (بیش از ۳۰ هزار کیلومتر در ساعت)
کلاهکها: سه کلاهک مستقل حرارتی-هستهای (MIRV) با قدرت انفجار حدود ۲۰۰ کیلوتن هرکدام
سیستم هدایت: ناوبری اینرسی و سامانه موقعیتیابی «گلوناس»
پرتاب: از سیلوهای زیرزمینی یا وسایط نقلیه سنگین متحرک (TEL)
یارس نسخهٔ تکاملیافتهٔ موشک «توپول-ام» دوران شوروی است، با این تفاوت که علاوه بر دقت بیشتر، مجهز به سیستمهای فریبدهنده برای عبور از دفاع ضد موشکی دشمن است. کارشناسان میگویند هدف قرار دادن این موشک در فضا تقریباً ناممکن است، و نابودی آن در زمین نیز دشوار، زیرا توانایی جابهجایی و پنهان شدن در مناطق دورافتاده را دارد.
تحلیلگران باور دارند که «یارس» اکنون ستون فقرات «سهگانه هستهای روسیه» را تشکیل میدهد و نقش کلیدی در تضمین توان «ضربه دوم» این کشور ایفا میکند. بدین معنا که حتی در صورت حمله نخست از سوی دشمن، روسیه همچنان قادر به اجرای حمله تلافیجویانه خواهد بود — اصلی که اساس موازنه بازدارندگی هستهای در دوران جنگ سرد بود.
به باور نویسنده نشنال اینترست، نادیدهگرفتن ظرفیت واقعی روسیه اشتباهی استراتژیک است. هرچند برخی تحلیلگران غربی روسیه را «یک پمپ بنزین با سلاح هستهای» مینامند، اما در عمل، مسکو در جنگ اوکراین عملاً در برابر تمام پیمان ناتو ایستاده و هنوز توانسته است توازن نظامی را حفظ کند. وجود موشکهایی مانند یارس نشان میدهد که ماشین جنگی روسیه هنوز از کار نیفتاده است.
در شرایطی که جنگ اوکراین ادامه دارد و روسیه با پرواز طیارهها، موشکهای دوربرد و آزمایش طیارههای بیسرنشین، خطوط دفاعی ناتو را به چالش میکشد، خطر اشتباه محاسبه از سوی هر دو طرف بهگونهٔ خطرناکی بالا رفته است.
در چنین وضعیتی، داشتن سامانهای مانند «یارس» به مسکو این اطمینان را میدهد که ناتو پیش از هر اقدام تهاجمی علیه روسیه، با احتیاط بیشتری تصمیم بگیرد. این موشک در واقع ابزار سیاسی و نظامی کرملین برای واداشتن غرب به گفتوگو در مورد پایان جنگ اوکراین و بازتعریف روابط میان روسیه و غرب است.
بهگفتهٔ نشنال اینترست، یارس نهتنها نشانهٔ پیشرفت تخنیکی روسیه است، بلکه نماد یک راهبرد بازدارنده تازه است که میتواند هرگونه رویارویی احتمالی را به «آخرالزمان هستهای» تبدیل کند.
موشک «یارس»؛ بازوی اتمی جدید روسیه که جهان را دوباره در آستانه جنگ سرد قرار میدهد


