خبرگزاری راسک: تاجیکستان، همسایه شمالی افغانستان که از آغاز تسلط طالبان بر افغانستان به شدت با شیوه حکومتداری تکقومی و استبدادی این گروه مخالفت داشت، اکنون در صدد تغییر رویکرد سیاسی خود در قبال طالبان است.
شبکه خبری الجزیره در گزارشی تازه با استناد به منابع متعدد نوشته است که دوشنبه برخلاف گذشته سیاستی نرمتر و واقعگرایانهتر در برابر طالبان در پیش گرفته است. کارشناسان و منابع آگاه نیز در گفتوگو با این رسانه تأکید کردهاند که چنین تغییر موضعی بیشتر ناشی از ضرورتهای امنیتی و تحولات منطقهای است.
با این حال آگاهان امور به این باور اند که تغییر رویکرد تاجیکستان در قبال طالبان ناشی از فشار مسکو بر این کشور است.
وحیدالله محمودی، سفیر پیشین افغانستان در تاجیکستان، میگوید، این کشور در ابتدای سال ۲۰۲۵ سیاست خارجی خود را تغییر داد؛ در حالیکه تا اواخر ۲۰۲۴ تنها کشوری بود که از مخالفان طالبان حمایت میکرد.
شاه محمود، معاون پیشین وزارت دفاع افغانستان، نیز تصریح کرده است که تاجیکستان بهتنهایی توانایی تأمین پناهگاه برای مخالفان طالبان را ندارد، بهویژه آنکه جبهههای ضد طالبان، بهخصوص «جبهه مقاومت ملی» طی چهار سال گذشته دستاورد مهمی در عرصه نظامی و مبارزه مسلحانه بر ضد طالبان نداشتهاند.
به گفته شاه محمود، سایر همسایگان تاجیکستان و کشورهای آسیای میانه در حال حاضر روابط سیاسی و تجاری نزدیک با طالبان برقرار کردهاند و حتی روسیه، متحد سنتی تاجیکستان، طالبان را بهعنوان دولت رسمی افغانستان به رسمیت شناخته است. بنابراین دوشنبه در چنین شرایطی نمیتواند بهتنهایی بر مخالفت با طالبان پافشاری کند.
جعفر سعیدی، سفیر پیشین تاجیکستان در کابل، به الجزیره گفته است: «ثبات افغانستان به معنای ثبات تاجیکستان و کل منطقه است. ما خواهان جلوگیری از تهدید علیه خود و همسایگان از خاک افغانستان هستیم.»
با این حال، گزارشهای شورای امنیت سازمان ملل نشان میدهد که گروههای تروریستی منطقهای با حمایت طالبان در حال بازسازی خود در افغانستاناند. سازمان ملل گفته است یافتههای شورای امنیت نشان میدهد که گروه «انصارالله تاجیکستان» که دولت دوشنبه آن را یک سازمان تروریستی میداند، در استانهای شمالشرقی افغانستان مانند بدخشان و تخار، پایگاههای نظامی فعال دارد.
بر اساس گزارشهای رسانههای تاجیکستانی، این گروه در سه سال گذشته چندین حمله در داخل تاجیکستان را طراحی و در خاک تاجیکستان اجرا کرده است.
مقامهای امنیتی و نظامی در دوشنبه مدعیاند بررسیهای استخباراتی آنها نشان میدهد که این حملات انصارالله در خاک افغانستان سازماندهی و سپس از طریق مرزهای مشترک در خاک تاجیکستان اجرا شده اند.
آگاهان امور نظامی و امنیتی باور دارند که حضور مخالفان مسلح تاجیکستان در خاک افغانستان با حمایت طالبان، نشاندهنده همپوشانی منافع طالبان با شبکههای افراطی و گروههای تروریستی منطقهای است؛ موضوعی که میتواند تهدیدی مستقیم برای امنیت تاجیکستان و منطقه باشد.
به باور آگاهان سیاسی، فشارهای روسیه نقش تعیینکنندهای در تغییر سیاست تاجیکستان در قبال طالبان دارد. آگاهان تاکید میکنند که پس از به رسمیت شناسی طالبان از سویی مسکو، کشورهای آسیای میانه از جمله تاجیکستان که سیاست خارجیشان وابسته به کرملین است، ناگزیر به تغییر رویکرد در قبال طالبان شدند.
پژوهشگران امنیتی تأکید میکنند که هرگونه همکاری تاجیکستان با طالبان، برای جلوگیری از گسترش ناامنی، باید با کنترل و نظارت دقیق بر فعالیت گروههای مسلح خارجی بهویژه انصارالله تاجیکستان همراه باشد.
در همین حال، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، در واکنش به این گزارشها گفته است: «ما خواستار روابط قوی با تاجیکستان هستیم و باور داریم که مسائل منطقه تنها از راه گفتوگو حل خواهد شد.»
این تحولات نشان میدهد که تغییر رویکرد تاجیکستان نسبت به طالبان نه صرفاً یک انتخاب سیاسی، بلکه نتیجه فشارهای مسکو و شرایط امنیتی شکننده در مرزهای مشترک است.
