خبرگزاری راسک: با قطع سراسری اینترنت و خدمات تلفن همراه در سراسر افغانستان توسط طالبان، نشرات رسانههای تبعیدی افغانستان به شکل قابل توجهی کاهش یافته است. بررسی وبسایتها و شبکههای اجتماعی حدود ۳۰ رسانه خبری و تحلیلی افغانستانی که در خارج فعالیت میکنند، از سویی خبرگزاری راسک، نشان میدهد که انتشار خبرها و گزارشهای این رسانهها روزسهشنبه، هشتم میزان در مقایسه به یک روز پیش، به شدت محدود شده است.
پیش از این محدودیت، رسانههای تبعیدی بر اساس اطلاعات منابع داخلی و مردمی، هر ساعت دستکم یک خبر منتشر میکردند و در هر سه ساعت، چهار تا پنج خبر و گزارش بر اساس اطلاعات مردمی در وبسایتها و شبکههای اجتماعی خود قرار میداند. اما بررسیهای راسک نشان میدهد که از صبح روز سهشنبه تا ساعت ۲ بعد از ظهر، تعداد خبرهای منتشرشده به یک تا دو خبر کاهش یافته و برخی از این رسانهها در طول ساعات قید شده تنها یک خبر منتشر کردهاند.
برخی از خبرنگاران این رسانهها در گفتوگو با خبرگزاری راسک، تایید کردند که دسترسی به منابع داخلی و همکارانشان در افغانستان بسیار محدود شده و آنها امروز «قادر به پوشش رویدادهای جاری مطابق انتظار در افغانستان نیستند.»
کاهش فعالیت رسانهها تنها به کمبود خبر محدود نمیشود؛ بلکه به دلیل عدم دسترسی مخاطبان به وبسایتها و شبکههای اجتماعی رسانههای تبعیدی، تعامل مخاطبان با محتوای خبری نیز به شدت کاهش یافته است. بررسی خبرگزاری راسک از شبکههای اجتماعی این رسانهها نیز نشان میدهد که میزان لایک/پسند و کامنت/نظرها، بین ۷۰ تا ۸۰ درصد کاهش یافته است.
ارزیابیهای راسک نشان میدهد که گزارشها و خبرهایی که پیش از محدودیت اینترنت هزاران لایک/ پسند و صدها نظر در شبکههای اجتماعی این رسانهها دریافت میکردند، اکنون به کمتر از ۳۰۰ پسند و حد اکثر صد نظر محدود شدهاند. این وضعیت نشان میدهد که قطع اینترنت افزون بر محدود کردن جریان خبر، بر ارتباط مستقیم مخاطبان با رسانهها نیز اثر منفی گذاشته است.
فعالان رسانهای و شهروندان افغانستانی در تبعید به این باور اند که رسانههای داخلی به دلیل محدودیتها و ترس از طالبان، توان انتشار اخبار و رویدادهای مخالف دیدگاه این گروه را ندارند و بسیاری از رویدادهای خبری روزانه در خفا و بهدور از چشم و گوش مردم میماند، اما رسانههای تبعیدی با استفاده از ارتباطی که با شهروندان ایجاد کردهاند و همکاری شماری از شهروندان خبرنگار در نقاط مختلف کشور، بسیاری از رویدادها را روزانه منتشر و شهروندان افغانستان را در جریان آنها قرار میدهند.
فعالان رسانهای و سازمانهای حامی آزادی بیان بر این باورند که رسانههای خصوصی فعال در افغانستان در حال حاضر به نوعی تبدیل به بلندگوی طالبان شدهاند و به همین دلیل، رسانههای تبعیدی مهمترین منابع خبری و اطلاعرسانی برای مردم افغانستان هستند.
کارشناسان هشدار میدهند که ادامه محدودیتهای اینترنت و قطع خدمات ارتباطی نه تنها آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات را محدود میکند، بلکه باعث کاهش آگاهی عمومی، محدود شدن چرخه اقتصادی و آموزشی و افزایش ناامیدی اجتماعی خواهد شد. به گفته آنها، این محدودیتها افغانستان را در میانه قرن ۲۱ به وضعیتی شبیه به عصر ارتباطات محدود و بسته بازمیگرداند و مردم را از جهان خارج و جریانهای خبری روزمره جدا میکند.
این وضعیت نگرانی گستردهای در میان شهروندان و فعالان رسانهای ایجاد کرده است و بسیاری معتقدند که برای حفظ آزادی اطلاعرسانی و دسترسی به اخبار مستقل، رسانههای تبعیدی نقش حیاتی و غیرقابل جایگزینی دارند.
