خبرگزاری راسک: تصمیم مسکو برای بهرسمیتشناختن طالبان در تابستان ۱۴۰۴خورشیدی در نگاه نخست اقدامی راهبردی و پیشدستانه تلقی میشد. کرملین امیدوار بود این گام زمینهای برای پیوستن متحدانش از چین گرفته تا ایران و آسیای میانه به موجی از شناساییهای مشابه باشد و طالبان را از انزوای سیاسی خارج کند. اما آنچه در عمل رخ داد، ناکامی این محاسبه بود. هیچیک از کشورهای نزدیک به روسیه حاضر به پیروی از این تصمیم نشدند و طالبان نیز در پاسخ به این امتیاز بزرگ، کوچکترین تغییر معناداری در رفتار سیاسی و اجتماعی خود نشان نداد.
به تازگی رجب صفروف، کارشناس ارشد روسی، تایید کرده است که مسکو انتظار داشت طالبان بهمثابه یک دولت مسوول و قانونمند عمل کنند؛ اما این گروه، جز انتشار یک بیانیه تشریفاتی، هیچ اقدامی نکرده و همچنان بر همان سیاستهای سختگیرانه و انحصاری پافشاری میکند.
او افزوده که روسیه انتظار داشت پس از بهرسمیتشناختن طالبان، سایر کشورهای متحد به مسکو که روابط نسبتأ نزدیک با طالبان دارند این گروه را به رسمیت بشناسند، اما این اتفاق رخ نداد.
با وجود محاسبات ژئوپلیتیکی روسیه، نادیدهگرفتن واقعیتهای افغانستان هزینههای سنگینی برای مسکو در سطح بینالمللی داشته است. سازمانهای حقوق بشری، از جمله دیدهبان حقوق بشر و عفو بینالملل، بارها هشدار دادهاند که طالبان مسوول نقض سیستماتیک حقوق زنان، سرکوب رسانهها، بازداشتهای خودسرانه و محدودیت شدید آزادیهای مدنی در افغانستان هستند. در چنین فضایی، اقدام روسیه بهمنزله مشروعیتبخشی به حکومتی تفسیر شد که به جای اصلاحات، الگوی اقتدارگرایی و انحصار سیاسی را تشدید کرده است.
به بیان دیگر، مسکو نهتنها دستاورد ملموسی از این تصمیم بهدست نیاورد، بلکه به اتهام چشمپوشی از جنایات طالبان نیز روبهرو شد. این اتهام برای کشوری که همواره خود را بهعنوان مدافع نظم چندقطبی و مخالف «استانداردهای دوگانه غرب» معرفی میکند، ضربهای به اعتبار سیاسیاش محسوب میشود.
از سوی دیگر، نگرانیهایی درباره همکاری احتمالی طالبان با ایالات متحده برای واگذاری پایگاههای نظامی نیز مطرح شده است؛ موضوعی که صفروف آن را تهدیدی مستقیم علیه ثبات منطقه میداند. اگر چنین احتمالی رنگ واقعیت بگیرد، روسیه خود را در موقعیتی متناقض خواهد یافت؛ از یکسو تلاش کرده طالبان را بهعنوان شریک منطقهای به رسمیت بشناسد، و از سوی دیگر مجبور خواهد شد با تبعات امنیتی حضور احتمالی امریکا در افغانستان مقابله کند.
بهرسمیتشناختن طالبان از سوی روسیه تاکنون نه دستاورد سیاسی به همراه داشته، نه موجب تغییر رفتاری طالبان شده است. برعکس، این اقدام موجب افزایش فشارهای حقوق بشری علیه مسکو شده و پرسشهای جدی درباره میزان واقعبینی استراتژی کرملین در قبال افغانستان مطرح کرده است. اکنون روسیه میان دوگانهای دشوار قرار دارد؛ ادامه حمایت از طالبان و پذیرش انتقادات جهانی، یا عقبنشینی از موضعی که بیش از آنکه برایش سود داشته باشد، هزینههای سیاسی و اخلاقی به بار آورده است.
