خبرگزاری راسک: در یک نگاه تحلیلی به اظهارات تازه عمران خان، نخستوزیر پیشین پاکستان که اکنون در زندان بهسر میبرد، روشن میشود که نگرانیهای او درباره طالبان فراتر از روابط رسمی کابل و اسلامآباد بوده و ریشه در محاسبات قومی و قبیلهای دارد.
عمران خان اخیراً با انتقاد تند از عملیاتهای نظامی ارتش پاکستان در ایالت خیبرپختونخوا گفته این حملات نهتنها تهدید را کاهش نداده بلکه به افزایش هراسافگنی منجر میشود. او عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش پاکستان را متهم کرده که با هدف بیاعتبار ساختن حزب تحریک انصاف در این ایالت و برای جلب رضایت لابیهای مخالف طالبان در غرب، مناطق قبایلی را بمباران کرده و غیرنظامیان را هدف قرار داده است.
خان همچنان مدعی شده که در زمان حکومت پیشین افغانستان، اشرف غنی نیز تاکید داشته که عملیات نظامی علیه طالبان، زمینهساز گسترش هراسافگنی است. او گفته در دوره نخستوزیریاش، روابط کابل و اسلامآباد بهبود یافت و آرامش نسبی در مناطق مرزی برقرار شد، اما به باور او، عاصم منیر با تهدیدات علیه افغانستان و حملات پهپادی این فضا را برهم زده است.
با این حال، کارنامه سیاسی عمران خان در قبال طالبان افغانستانی نشان میدهد که او سیاست حمایت آشکار از این گروه را در پیش گرفت. او آزادی و امنیت رهبران طالبان را در پاکستان فراهم کرد و پس از سقوط کابل نیز، رئیس استخبارات و وزیر خارجهاش را به افغانستان فرستاد تا برای طالبان در تشکیل کابینه کمک کنند؛ اقدامی که به گفته منتقدان، نشانه حمایت همهجانبه او از طالبان بود.
به باور عمران خان، این سیاست ابزاری برای کنترل تهدید تحریک طالبان پاکستانی بود؛ او به این باور بود که قدرتگیری طالبان افغانستانی میتواند حملات تیتیپی را مهار کند. اما کارشناسان امنیتی تأکید دارند که این نگاه بیش از آنکه بر واقعیتهای ایدئولوژیک استوار باشد، بر محاسبات قومی و قبیلهای تکیه داشت. طالبان افغانستانی با آنکه اکثریت شان پشتون تبار هستند، اما در ذات خود جنبشی قومی ایدئولوژیکاند و بسیاری از رهبران و جنگجویان این گروه هنوز جنگ علیه ارتش و دولت پاکستان را «جهاد» میدانند؛ بنابراین حمایت از تیتیپی را بخشی از وظیفه دینی خود تلقی میکنند.
تحلیلگران باور دارند که راهبرد عمران خان هرچند در کوتاهمدت آرامش نسبی ایجاد کرد، در درازمدت به ضرر امنیت پاکستان تمام شد. طالبان افغانستان و پاکستان برای مشروعیت جنگ خود دیگر نیازی به پشتیبانی اسلامآباد نمیبینند و تهدیدهای جهادی علیه این کشور ادامه دارد.
در نهایت، بسیاری بر این باورند که عمران خان همچنان در محاسبات گذشته باقی مانده است؛ تمرکز او بر مهار تیتیپی از مسیر طالبان افغانستانی، سیاستی تاکتیکی و محدود است که میتواند موجب سوءبرداشت در سطح منطقهای شود و امنیت پاکستان را در بلندمدت بیش از پیش در معرض تهدید قرار دهد.
