خبرگزاری راسک: قطع کامل اینترنت در سراسر افغانستان به دستور ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، به یک نگرانی جدی برای شهروندان و کارشناسان حوزههای مختلف تبدیل شده است. تحلیلگران بر این باورند که تبعات این تصمیم بسیار گستردهتر و ویرانگرتر از چیزی است که در مرحله ابتدایی قابل تصور بوده و میتواند تأثیرات عمیق و بلندمدتی بر ابعاد زندگی فردی و اجتماعی مردم بگذارد. کارشناسان به این باورند که طالبان با اتخاذ چنین رویکردی مبتنی بر دیدگاههای ایدئولوژیک و نگرشهای متأثر از عصر حجر، قصد دارند افغانستان را در حوزه دیجیتال به انزوای کامل جهانی سوق دهند. به گفته تحلیلگران، این محدودیت نه تنها دسترسی مردم به اطلاعات و خدمات آنلاین را محدود میکند، بلکه ارتباط کشور با جهان بیرون، تجارت دیجیتال، آموزش آنلاین و فعالیتهای بشردوستانه را نیز به شدت مختل میسازد و پیامدهای بسیار منفی بر توسعه و پیشرفت افغانستان خواهد داشت.
آگاهان و کارشناسان بخشهای مختف هشدار میدهند که این اقدام طالبان تبعات عمیق و گستردهای بر تمام وجوه زندگی اجتماعی، اقتصادی، آموزشی، سیاسی و اداری کشور و سایر عرصههای زندگی مردم خواهد گذاشت میتواند بحران دیگری را رقم بزند.
این محدودیت نه تنها جریان عادی زندگی شهروندان را مختل کرده، بلکه سبب ایجاد بحران در اداره کشور و ارائه خدمات دولتی و بشردوستانه نیز شده است.
از منظر اقتصادی، قطع اینترنت فعالیتهای تجاری و مالی را فلج کرده است. مؤسسات مالی، بانکها و کسبوکارهایی که به تراکنشهای آنلاین، فروش اینترنتی و ارتباط با تأمینکنندگان خارجی وابستهاند، با توقف خدمات و کندی شدید در مبادلات مواجه شدهاند. تحلیلگران عرصه اقتصاد، هشدار میدهند که این اختلالات میتواند موجب کاهش درآمد ملی، افزایش هزینههای عملیاتی و تعطیلی کسبوکارهای کوچک و متوسط شود و فضای عدم اطمینان اقتصادی را تشدید کند، در حالی که سرمایهگذاری داخلی و خارجی کاهش یافته و بازار کار آسیب دیده است.
در حوزه آموزش، وابستگی آموزش آنلاین و منابع دیجیتال به اینترنت، قطع خدمات را به بحرانی بلندمدت تبدیل کرده است. دانشآموزان و دانشجویان از دسترسی به کلاسهای مجازی، منابع تحقیقاتی و تعامل علمی با آموزگاران و مربیان محروم شدهاند و این وضعیت شکافهای آموزشی میان مناطق شهری و روستایی و میان جنسیتها را افزایش خواهد داد. متخصصان آموزش هشدار میدهند که پیامدهای بلندمدت این محدودیت میتواند مهارتها و توسعه نیروی انسانی آینده کشور را به شدت کاهش دهد.
به باور آگاهان اگر تصمیم طالبان برای قطع کامل اینترنت عملی شود، خدمات دولتی و حکومتداری نیز به شدت آسیب خواهد دید. کارمندان نهادهای دولتی که برای ارائه خدمات به شهروندان به سامانههای آنلاین و ارتباطات اینترنتی وابسته هستند، اکنون با اختلال جدی مواجهاند. ثبت احوال، صدور شناسنامهها، ارائه خدمات پاسپورت در حال حاضر در شماری از استانهای عملا فلج شده و پرداخت حقوق و خدمات مالیاتی و اداری با اختلال روبر گشته است. کارمندان ادارههای حکومتی در چندین استان از کند شدن روند کار خبر داده و افزوده اند که مراجعین نیز با مشکلاتی جدی در انجام کارهای شان روبرو شده اند.
تحلیلگران مدیریت دولتی تاکید میکنند که این محدودیتها سبب کاهش اعتماد عمومی به دولت و افزایش ناکارآمدی در ارائه خدمات اساسی خواهد شد و توان نهادهای دولتی در اداره کشور را به شدت کاهش میدهد.
در حوزه درمان و سلامت نیز اگر اینترنت قطع شود شرایط بسیار بحرانی و فاجعه بارخواهد بود، زیرا در حال حاضر سکتور بهداشت در جهان وابسته به سیستم اینترنت و دادههای آنلاین در راستایی درمان است. شفاخانهها و مراکز درمانی برای ثبت اطلاعات بیماران، هماهنگی بین واحدها، مشاورههای آنلاین و استفاده از سامانههای پزشکی دیجیتال به اینترنت نیاز جدی و مبرم دارند.
به باور داکتران، قطع اینترنت میتواند سبب توقف عملهای جراحی، تأخیر در ارائه خدمات درمانی و کاهش دسترسی به اطلاعات حیاتی برای پزشکان شود و حتی در صورتی که داکتران از این نیاز محروم شوند ممکن است منجر به از دست دادن جان بیماران نیز گردد.
متخصصان پزشکی تأکید دارند که این وضعیت میتواند مرگ و میر بیماران را افزایش دهد و روند مدیریت بحرانهای سلامت عمومی را فلج کند.
در حوزه حقوق بشر و آزادیهای مدنی نیز اینترنت امروزه نقش بسیار اساسی و تامین کننده را در ایجاد شبکههای جهانی دارد و صورتی که مردم و فعالان مدنی و اجتماعی از این مهم محروم شوند، نقض حقوق بشر و دادخواهی برای جلوگیری از نقض دیگر به یک آرمان دست نیافتنی مبدل خواهد شد.
محدودیت دسترسی به اخبار مستقل و منابع اطلاعاتی بینالمللی، به ویژه برای زنان و گروههای زیر ظلم استبداد، زمینه سانسور و سرکوب اجتماعی را تقویت خواهد کرد. فعالان حقوق بشر هشدار میدهند که این محدودیتها فعالیت نهادهای مدنی، سازمانهای غیردولتی و رسانههای مستقل را مختل و توان جامعه برای بازخورد و نقد اقدامهای حاکمیت کنونی را کاهش میدهد.
در ابعاد اجتماعی، قطع اینترنت باعث انزوای افراد، کاهش تعاملات اجتماعی و محدود شدن ارتباط خانوادهها و دوستان، بهویژه با اعضای خانواده در خارج از کشور خواهد شد. روانشناسان اجتماعی تاکید میکنند که این محدودیت طولانیمدت میتواند اضطراب، افسردگی و کاهش تابآوری اجتماعی را افزایش دهد و جامعه را در برابر بحرانها آسیبپذیر کند.
در بخش بشردوستانه، سازمانهای بینالمللی و امدادرسانی به شدت با مشکل مواجه خواهد شد. جمعآوری کمکها، هماهنگی عملیات و توزیع منابع در مناطق آسیبدیده، از جمله برای بازگشتکنندگان و زلزلهزدگان، به دلیل قطع اینترنت با تأخیر و توقف مواجه میشوند. این وضعیت پیامد مستقیم بر سلامت و رفاه گروههای آسیبپذیر و افزایش بحران انسانی نیز دارد.
بهطور کلی، تحلیلگران تأکید دارند که محدودیت اینترنت یک ابزار کنترل اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است که تمامی ابعاد زندگی مردم افغانستان را تحت تأثیر قرار خواهد داد. پیامدهای آن شامل توقف یا کاهش خدمات اقتصادی و مالی، فلج آموزش و توسعه علمی، آسیب به نظام اداری و خدمات دولتی، بحران سلامت، نقض حقوق بشر، کاهش دسترسی به اطلاعات و اختلال در امدادرسانی بشردوستانه است. برای کاهش آثار ویرانگر این محدودیتها، کارشناسان بر ضرورت فشار دیپلماتیک بینالمللی، حمایت از حقوق بشر، تقویت نهادهای مدنی و بازگشایی دسترسی آزاد به اینترنت تأکید میکنند. بدون اقدام فوری، این سیاست میتواند ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و دولتی افغانستان را برای سالها فلج کرده و شکافهای انسانی و توسعهای را تشدید کند.
از سه روز به اینسو که ایترنت در شماری از استانهایی افغانستان قطع شده موجی از شکایتها و نگرانیها در شبکههای اجتماعی را در پیداشته و این نشان میدهد که در صورت عملی شدن این برنامه طالبان شهروندان افغانستان با چه دشواریهای در زندگی روزمره روبروخواهند شد.
