خبرگزاری راسک: دبیر شورای امنیت روسیه با اشاره به وضعیت مواد مخدر در افغانستان تأکید کرده است که اقدامهای گروه طالبان در مبارزه با مواد مخدر، بیشتر جنبه تبلیغاتی داشته و کارآیی واقعی آن در مقایسه به گذشته تفاوت چندانی نکرده است. او در مقالهای که در روزنامه دولتی «روسیسکایا گازتا» چاپ روسیه، منتشر کرده، توضیح داده است که قاچاق مواد مخدر در افغانستان همچنان پیچیده و تهدیدآمیز باقی مانده و ظهور مواد صنعتی و سنتتیک، به ویژه نیتازینها که اثراتی بسیار قویتر از فنتانیل دارند و حتی در مقادیر کم مرگبار هستند، نگرانیهای جهانی را افزایش داده است.
با وجود کاهش تولید تریاک در سال ۲۰۲۴، میزان کشفیات متآمفتامین در افغانستان و کشورهای همسایه حدود ۷۵ درصد افزایش یافته و مراکز تولید داروهای سنتتیک به سمت کشورهای مثلث طلایی شامل تایلند، میانمار و لائوس منتقل میشوند.
طالبان در سال ۲۰۲۲ کشت خشخاش را در سراسر افغانستان ممنوع اعلام کردند، اما اقدامات این گروه در زمینه نابودی کشتزارها در استانهای مختلف کشور متفاوت و گزینشی بوده و همچنان این روند به همین منوال ادامه دارد. عملکرد مسوولان و نیروهای اداره موسوم به «مبارزه با مواد مخدر» در شمال و شمالشرق، به ویژه در بدخشان، بیشتر جنبه نمایشی و رسانهای داشته است. در جریان پاکسازی کشتزارهای مردم، درگیریهای گستردهای با کشاورزان رخ داد که منجر به کشته و زخمی شدن دهها تن گردید و طالبان پس از اعتراضهای مردمی دههاتن از بزرگان قومی، کشاورزان و جوانان را بازداشت و زندانی کردند. این اقدامها بیشتر به منظور نمایش «مبارزه با مواد مخدر» انجام شده و هدف واقعی مقابله با قاچاق و تولید مواد مخدر نبوده است.
در همین حال، منابع محلی گزارش میدهند که سردستههای پشتونتبار طالبان که از جنوب به شمال و شمالشرق گماشته شدهاند، نقش عملی و گستردهای در قاچاق مواد مخدر دارند. به اساس اطلاعات موثق سردستههای پشتونتبار طالبان در شمال دو هدف دارند؛ نخست به دنبال معدن کاری و کاوش هستند و هدف دومی آنها ایجاد شبکههای قاچاق مواد مخدر با همکاری باندهای مافیایی کشورهای آسیای میانه، به ویژه تاجیکستان است؛ آنها با استخدام افرادی حلقهای از قاچاقبران را تجهیز و هدایت میکنند تا تریاک و هروئین تولید شده در افغانستان از طریق رودخانه آمو به خارج منتقل شود. این شبکه تحت کنترل مستقیم رهبران طالبان، درآمد هنگفتی برای گروه فراهم میکند و استمرار بحران مواد مخدر و تهدید امنیتی منطقه را تضمین میکند.
وضعیت در استانهای جنوبی پشتوننشین کاملاً متفاوت است؛ به اساس اطلاعات منابع محلی هزاران هکتار از زمینها به کشت تریاک اختصاص یافته و هیچ محدودیتی در چهارسال گذشته در خصوص کشتخشخاش در جنوب افغانستان اعمال نشده است. منابع محلی به رسانههای برون مرزی افغانستان تایید کرده اند که شماری از مقامهای محلی و سردستههای طالبان کشاورزان را استخدام کردهاند تا خشخاش تولید کنند و محصول تولید شده تحت کنترل مستقیم آنهاست. به گفتهی منابع، بخشی از این محصول در کارخانههای برای تبدیل به هروئین پردازش میشود و بخش دیگر بهطور مستقیم قاچاق شده و به شبکههای مافیایی کشورهای همسایه منتقل میگردد.
به باور کارشناسان، تضاد آشکار میان نمایشهای تبلیغاتی طالبان و عملکرد واقعی رهبران و سردستهها، نشان میدهد که هدف اصلی، این گروه امتیاز گیری از سازمانهای بینالمللی و کشورهای غربی به نام محو کشتخشخاش و مبارزه با مواد مخدر است و این گروه با نمایش و تبیغات در صدد مشروعیتسازی و قدرتنمایی است، اما مبارزه واقعی با مواد مخدر در افغانستان اصلا وجود ندارد و جریان قاچاق و همکاری با شبکههای مافیایی ادامه داشته و تهدیدی پایدار برای امنیت و سلامت منطقه همچنان محسوس است.
