خبرگزاری راسک: پنجاه نهاد مدافع حقوق بشر با صدور بیانیهای مشترک از کارزار جهانی حمایت از خبرنگاران افغانستانی در ایران، پاکستان و ترکیه پشتیبانی کرده و هشدار دادهاند که اخراج اجباری، بازداشت و بیتوجهی به وضعیت این روزنامهنگاران میتواند به قیمت جان آنها تمام شود. این نهادها خواستار اقدام فوری برای تأمین امنیت، حق زندگی و انتقال این خبرنگاران به کشورهای امن شدند.
اما آنچه کمتر در گزارشهای رسمی و تیترهای خبری بازتاب مییابد، واقعیت تلخ زندگی خبرنگاران تبعیدی است. بسیاری از روزنامهنگاران افغانستانی که پس از سقوط کابل ناچار به فرار شدند، در کشورهای همسایه با شرایطی بهمراتب دشوارتر از آنچه تصور میشود دست و پنجه نرم میکنند.
در ایران، شمار زیادی از خبرنگاران افغانستانی ماههاست در خانههای خود زندانیاند؛ نه به حکم دادگاه، بلکه از ترس بازداشت توسط پولیس. نداشتن مدارک اقامتی معتبر سبب شده تا حتی جرئت رفتن به بیمارستان یا خرید مایحتاج روزانه را نداشته باشند. بیکاری گسترده، محرومیت از کار رسمی و نبود حمایت مالی، زندگی آنها را به کابوسی پایانناپذیر بدل کرده است.
در پاکستان نیز تصویر مشابهی دیده میشود؛ خبرنگارانی که روزها در پارکها و مکانهای عمومی پناه میگیرند تا کمتر در معرض دید پولیس قرار بگیرند. گرمای طاقتفرسای نزدیک به ۵۰ درجه و منع قانونی برای کار، آنها را در شرایطی غیرانسانی قرار داده است. برخی حتی برای هفتهها بدون دسترسی به غذای کافی و سرپناه مناسب زنده ماندهاند.
با وجود چنین وضعیت بحرانی، بسیاری از سازمانهای بینالمللی که مدعی حمایت از خبرنگاران هستند، در عمل نتوانستهاند نقش مؤثری ایفا کنند. گزارشهای متعددی وجود دارد که نشان میدهد در روند انتقال به کشورهای امن، افرادی خارج از جامعه خبرنگاری جایگزین روزنامهنگاران واقعی شدهاند و همین بیدقتی یا حتی سوءاستفاده، اعتماد جامعه خبرنگاری را به شدت خدشهدار کرده است.
اکنون نهادهای حقوق بشری از سازمان ملل خواستهاند برنامهای ویژه و اضطراری برای نجات خبرنگاران افغانستانی در ایران، پاکستان و ترکیه اجرا کند. در بیانیه آنها آمده است: «هرگونه تعلل در این زمینه به معنای نادیده گرفتن تهدید مستقیم علیه آزادی بیان، عدالت و کرامت انسانی خواهد بود.»
