خبرگزاری راسک: در حالی که شهروندان افغانستان در اکثر ولایتها با کمبود جدی خدمات صحی، نبود پزشک و دارو و تعطیلی بخشی از مراکز درمانی مواجهاند، سرپرست وزارت صحت عامه طالبان مدعی شد که نظام صحی کشور در سال گذشته «اصلاح» شده است.
نورجلال جلالی، در نشست گزارشدهی سالانه وزارت صحت عامه در کابل ادعا کرده که طی یک سال گذشته، طالبان شش مسوده تقنینی، دو طرزالعمل، ۲۰۰ منشور، ۱۵ لایحه و ۷۰ رهنمود در حوزه صحت تدوین کردهاند و نظام صحی را بهزعم او «متحول» ساختهاند.
با این حال، شواهد موجود و گزارشهای نهادهای بینالمللی از جمله سازمان جهانی صحت، تصویر متفاوتی ارائه میدهند. به گفته این نهاد، نظام صحی افغانستان در یک سال گذشته عملاً در آستانه فروپاشی قرار گرفته و میلیونها تن از مردم به ابتداییترین خدمات بهداشتی دسترسی ندارند.
در کنار مشکلات ساختاری، یکی از انتقادهای اصلی نهادهای مدافع حقوق بشر و صحت، محدودیت شدید طالبان بر آموزش و اشتغال زنان در این بخش است. نورجلال جلالی پیشتر به دستور رهبر طالبان، آموزش زنان و دختران را در تمام موسسات صحی ممنوع اعلام کرده بود. بر اساس این دستور، در صورت تخطی، «مجوز فعالیت مراکز آموزشی لغو» میشود.
این تصمیم نهتنها موجب تعطیلی دهها انستیتوت صحی شده، بلکه موجب فرار صدها داکتر، نرس و کادر تخصصی از کشور شده است. اکنون بسیاری از مراکز صحی در استانها حتی داکتر زن برای تداوی بیماران ندارند و بیماران، بهویژه زنان، ناگزیرند روزها در صف منتظر بمانند یا از مراجعه صرف نظر کنند.
جلالی همچنین مدعی شد که بودجه ساخت شفاخانههای عمومی در ۳۱۸ شهرستان تصویب شده و ۲۰ شفاخانه دیگر نیز با کمک مالی کمیشنری عالی سازمان ملل در حال ساخت است. او همچنین از تکمیل ۱۲ پروژه از میان ۱۷۴ پروژه نیمهکاره سخن گفت، اما جزئیاتی از موقعیت یا کیفیت این پروژهها ارائه نکرد. این در حالی است که بر اساس گزارش منابع محلی و شاهدان عینی، دهها مرکز درمانی به دلیل کمبود بودجه، نبود تجهیزات و کاهش حمایتهای بینالمللی، یا تعطیل شده یا تنها بهصورت نمادین فعالیت دارند.
منابع در استانهایی مانند غور، ارزگان، فاریاب و زابل میگویند که اکثر مراکز صحی دولتی با کمبود شدید دوا، پرسونل مسلکی و امکانات روبهرو هستند. برخی مراکز حتی قادر به رسیدگی به مریضان عادی نیز نیستند و شهروندان برای درمان ناچارند به مراکز خصوصی با هزینههای گزاف مراجعه کنند.
سازمان جهانی صحت و نهادهای بینالمللی بارها نسبت به وضعیت بحرانی نظام صحی در افغانستان هشدار دادهاند. این نهادها تصریح کردهاند که ادامه محدودیت بر مشارکت زنان، حذف کادر مسلکی، نبود شفافیت در بودجه و فقدان استراتژی علمی، نظام درمانی افغانستان را در معرض فروپاشی کامل قرار داده است.
در شرایطی که هزاران کودک از دسترسی به واکسیناسیون و مادران از خدمات زایمان امن محروماند، ادعای طالبان مبنی بر «اصلاحات بنیادی» در نظام صحی، برای بسیاری از ناظران تنها جنبه تبلیغاتی و نمایشی دارد. منابع محلی نیز تایید میکنند که بیشتر بودجههای اعلامشده بهصورت متمرکز و غیرشفاف مصرف میشوند و نفعی به مردم نمیرسد.
