خبرگزاری راسک: در شرایطی که شهروندان افغانستان خود را اسیر و گروگان گروه طالبان میدانند و میان شهروندان این کشور و بدنه حاکمیتی طالبان شکافی عمیق وجود دارد، اظهارات تازهی رییسجمهور ایران مبنی بر آمادگی برای سفر به افغانستان و بازکردن صفحه دیگر، بازتابهایی متفاوت در افکار عمومی خواهد داشت.
مسعود پزشکیان، رییسجمهور ایران، در دیداری با مدیران وزارت خارجه این کشور اعلام کرده که برای گشودن «صفحهای جدید» در روابط میان ایران و افغانستان آماده سفر به کابل است. سفارت ایران در کابل با انتشار این خبر در شبکه اجتماعی اکس، به نقل از پزشکیان تأکید کرده که سیاست خارجی ایران باید بر تقویت روابط با کشورهای همسایه متمرکز باشد. او افزوده است: «آمادهام برای آغاز فصلی نو در تاریخ روابط دو کشور به افغانستان سفر کنم.»
اما این اظهارات در حالی مطرح میشود که افغانستان در وضعیت سردرگم و آینده نامعلوم قرار دارد. گروه طالبان با تسلط نظامی بر کشور، بدون مشروعیت ملی و بینالمللی، زمام امور را در دست گرفتهاند و مردم افغانستان عملاً خود را از حاکمیت این گروه جدا و بیارتباط میدانند.
نقض حقوق بشر، سلب حقوق اساسی مردم، زورگویی و قلدری، بازداشت و ضربو شتم و و و از مهم ترین خشونت جاری طالبان است که بر شهروندان افغانستان روزانه اعمال میکنند. در چنین فضایی، هرگونه تعامل دولتها با طالبان، نه تنها به نمایندگی از مردم افغانستان تلقی نمیشود، بلکه بهنوعی نادیدهگرفتن رنج، محرومیت و بیصدایی میلیونها شهروند افغانستانی است.
دیدار و گفتوگو با طالبان، بهویژه بدون پیششرطهایی مانند تضمین حقوق بشر، آزادیهای شهروندی و حضور واقعی مردم در حاکمیت، از نگاه بسیاری از ناظران و مردم افغانستان، جفا در حق آنهاست. این نگرانی درحالی جدیتر میشود که همزمان با اظهارات پزشکیان، ایران روند اخراج مهاجران افغانستانی با توهین و تحقیر را تشدید کرده و هزاران تن در روز، از مرزهای غربی وارد خاک افغانستان میشوند؛ بسیاری از آنها با روایتهایی تلخ از برخوردهای سختگیرانه و تحقیرآمیز پولیس ایران بازمیگردند. اما آنسو والی طالبان در هرات در سفر که به مشهد داشت از نظامیان ایرانی «قدردانی» کرد و گفت برنامه اخراج «درکمال احترام» انجام میشود.
گرچه طالبان رابطهای نزدیک با تهران برقرار کردهاند، اما باید به این واقعیت توجه داشت که این روابط هیچگونه مشروعیتی از سوی مردم افغانستان ندارد. در چنین زمینهای، سفر احتمالی پزشکیان به افغانستان، اگر صرفاً با هدف تعامل با طالبان صورت گیرد، نهتنها کمکی به مردم این کشور نخواهد کرد، بلکه ممکن است به عنوان تایید تلویحی سلطه گروهی تلقی شود که مردمش از آن گریزاناند. برای اینکه چنین سفر و سیاستی مشروعیت بیابد، لازم است که پیش از هرگونه گشایش دیپلماتیک، خواستهها و حقوق مردم افغانستان در محور گفتوگوها قرار گیرد؛ مردمی که در حال حاضر صدایشان در درون مرزهایشان شنیده نمیشود.
