خبرگزاری راسک: در حالی که روند اخراج اجباری مهاجران افغانستانی از کشورهای همسایه همچنان ادامه دارد، گزارش تازهای سازمان ملل، پرده از واقعیت تلخ زندگی شماری از مهاجران اخراج شده به افغانستان برمیدارد؛ جایی که بسیاری از بازگشتکنندگان بهویژه زنان، خبرنگاران، نظامیان و کارمندان حکومت پیشین، با خطرهای جدی مواجهاند؛ از جمله شکنجه، بازداشت خودسرانه و محرومیت از ابتداییترین حقوق انسانی. این گزارش که توسط هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان – یوناما و دفتر حقوق بشر سازمان ملل تهیه شده است. این گزارش بر پایه مصاحبه با ۴۹ مهاجر اخراجشده در سال ۲۰۲۴ است؛ عمدتاً از پاکستان و ایران. یافتههای این گزارش حاکیست که طالبان، بازگشتکنندگان را نه تنها به چشم شهروند، بلکه بهمثابه تهدید نگاه میکند.
یکی از بازگشتکنندگان که در گذشته کارمند دولت پیشین بوده، روایت کرده است که چگونه پس از ورود به کشور، بهدست طالبان افتاده و در مدت دو شب بازداشت، بهگونهای وحشیانه شکنجه شده؛ از ضربوشتم با شاخچه درخت و کیبل برق گرفته تا شبیهسازی اعدام و شکنجههای روانی. در نتیجه، یک پای او به شدت آسیب دیده است.
یک خبرنگار زن نیز گفته است که پس از بازگشت، نهتنها آزادی کار و حرکت را از دست داده، بلکه دخترانش نیز از آموزش محروم ماندهاند. او زندگی خود را در «حبس خانگی» توصیف کرده است.
در واکنش به این وضعیت، ولکر تورک، کمیسرعالی حقوق بشر سازمان ملل، هشدار داده که هیچکس نباید به کشوری بازگردانده شود که در آن بهدلیل پیشینه یا هویتش، در معرض خطر شکنجه یا آزار قرار دارد. او بر وضعیت وخیم زنان و دختران در افغانستان تأکید کرده و خواستار توقف فوری بازگرداندن اجباری افراد به چنین محیطهایی شد.
در همین حال، منابع محلی در مرزهای اسلامقلعه و پل ابریشم تأیید کردهاند که نیروهای استخبارات طالبان بهصورت سازمانیافته در تعقیب نظامیان پیشین، فعالان مدنی، خبرنگاران و افراد حاضر در لیستهای بازداشت امنیتی این گروه هستند؛ کسانی که از افغانستان گریختهاند و اکنون با خطر بازداشت هنگام بازگشت مواجهاند.
به گفته این منابع، طالبان در این مناطق اقدام به بازجویی گسترده از بازگشتکنندگان کردهاند و حتی برخی از آنان را از همان مرزها به بازداشتگاه منتقل کردهاند.
در ادامه این روند نگرانکننده، سازمان جهانی مبارزه با شکنجه نیز گزارشی منتشر کرده که روایتهای تکاندهندهای از داخل بازداشتگاههای طالبان ارائه میدهد. قربانیان از سوزاندن بدن با میله داغ، ضربوشتم با کیبل برق، شوک الکتریکی و رفتارهای تحقیرآمیز پرده برداشتهاند.
در پایان، سازمان ملل با استناد به کنوانسیونهای حقوق بشری، از همه کشورها خواسته است تا: «پیش از بازگرداندن پناهجویان افغانستانی»، ارزیابی فردی دقیق از شرایط هر فرد انجام دهند؛ از بازگرداندن کسانی که با خطر جدی نقض حقوق بشر مواجهاند، خودداری کنند و برای کسانی که در معرض تهدید قرار دارند، مسیرهای امن خروج فراهم نمایند. همچنین این سازمان خواستار افزایش حمایت مالی کشورهای کمککننده برای بازسازی زندگی بازگشتکنندگان شده است.
