هشدار سازمان جهانی بهداشت: افغانستان مرز فاجعه بشری است

خبرگزاری راسک: سازمان جهانی بهداشت (WHO) با ابراز نگرانی شدید نسبت به وضعیت بهداشتی بازگشت‌کنندگان به افغانستان، اعلام کرد که هزاران زن و کودک، در شرایطی بی‌سابقه و بحرانی از مرزهای ایران و پاکستان وارد کشور می‌شوند و به مراقبت‌های فوری طبی نیاز دارند. بر اساس آمار رسمی WHO، از ماه اپریل تا اوایل جولای ۲۰۲۵، بیش از ۸۳۶ هزار مهاجر از طریق مرزهای رسمی اسلام‌قلعه، تورخم، میلک و اسپین‌بولدک وارد افغانستان شده‌اند؛ روندی که اکنون به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های بشردوستانه کشور تبدیل شده است. بسیاری از این بازگشت‌کنندگان از جمله زنان باردار، مادران با نوزادان و کودکان بی‌سرپرست در حالی وارد افغانستان می‌شوند که چیزی جز وسایل دستی خود ندارند و با وضعیت وخیمی از نظر تغذیه، بیماری‌های واگیردار، زخم‌ها، کم‌آبی شدید و سوءتغذیه مواجه‌اند. تا کنون، با حمایت WHO، بیش از ۸۴ هزار تن در مرزها و مراکز پذیرش، خدمات صحی ابتدایی دریافت کرده‌اند. تنها در گذرگاه تورخم، تیم‌های صحی شبانه‌روزی، بیش از ۸۵۰ مورد جراحت را درمان کرده‌اند. همچنین، ۱۹۸ هزار دوز واکسین نجات‌بخش، به‌ویژه علیه فلج اطفال و سرخک، به کودکان تزریق شده تا از گسترش بیماری‌های قابل پیشگیری جلوگیری شود. دکتر ادوین سالوادور، نماینده این سازمان در افغانستان می‌گوید:
«ما در حال مواجهه با موجی از مادران، کودکان و سالمندانی هستیم که اغلب بیمار و بدون حمایت وارد کشور می‌شوند. ما با تمام توان کار می‌کنیم، اما نیازها فراتر از امکانات موجود است. بدون حمایت فوری، دیگر قادر به پاسخ‌گویی مؤثر نخواهیم بود.»
تا امروز، سازمان جهانی بهداشت ۱۷ تیم صحی سیار و چندین کلینیک پیش‌ساخته را در مناطق پر تردد مستقر کرده است. اما با بررسی صحی بیش از ۳۹۴ هزار نفر، نیازهای اضطراری از جمله مراقبت‌های مادر و نوزاد، صحت روانی، دسترسی به آب آشامیدنی و داروهای اولیه به‌شدت احساس می‌شود. در دو گذرگاه عمده اسلام‌قلعه و میلک ظرفیت مراکز صحی به‌شدت اشباع شده است. آمبولانس کافی وجود ندارد، فضای ایزولاسیون مناسب مهیا نیست و کمبود شدید کارکنان طبی، به‌ویژه پزشکان زن، وضعیت را بحرانی‌تر کرده است. سازمان جهانی بهداشت هشدار داده است که بدون تأمین فوری بودجه، خدماتی چون واکسیناسیون، مراقبت‌های اضطراری و حمایت از مادران و کودکان در معرض توقف قرار خواهد گرفت. این نهاد برای ۳ ماه آینده، برنامه عملیاتی به ارزش ۲ میلیون دالر تنظیم کرده، اما تحقق آن منوط به تأمین منابع مالی فوری است.
در حالی‌که مهاجران بازگشته با مشکلات و بیماری‌های خطرناک وارد افغانستان می‌شوند، طالبان نه‌تنها زیرساخت‌های صحی را بازسازی نکرده‌اند، بلکه با محدودیت‌های گسترده بر حضور زنان در سیستم بهداشتی، عملاً روند ارائه خدمات به نیمی از جمعیت کشور را فلج کرده‌اند. مراکز صحی بدون پزشک زن، به زنان بازگشته از مرزها کمترین خدمات را ارائه می‌کنند. در چنین شرایطی، بسیاری از بیماران به دلیل تعصب‌های طالبان یا نبود پزشک زن، از دریافت درمان باز می‌مانند. سازمان بهداشت جهانی از کشورهای کمک‌کننده، سازمان‌های بشردوستانه و جامعه بین‌المللی خواسته است که حمایت‌های مالی و انسانی خود را افزایش دهند. این سازمان هشدار می‌دهد که افغانستان، در یکی از سخت‌ترین بحران‌های بشری جهان به سر می‌برد و بدون همبستگی جهانی، جان هزاران انسان به‌ویژه زنان و کودکان در خطر جدی قرار دارد. دکتر سالوادور در پایان گفت:
«ما با ۱۷ بحران جهانی روبه‌رو هستیم و افغانستان در صدر این فهرست قرار دارد. کاهش بودجه، به‌معنای از دست رفتن جان‌های انسانی است. حالا زمان اقدام است نه فقط برای پول، بلکه برای همبستگی، تعهد سیاسی و حفظ کرامت انسانی.»