هشدار سازمان ملل: ۴۰۰ مرکز درمانی در افغانستان تعطیل شده؛ طالبان سلامت مردم را قربانی سیاست می‌کنند

خبرگزاری راسک: دفتر هماهنگ‌کننده امور بشردوستانه سازمان ملل (OCHA) در گزارشی تازه هشدار داده است که تعطیلی دست‌کم ۴۰۰ مرکز درمانی در افغانستان، یکی از پیامدهای فاجعه‌بار بحران بودجه‌ای است که میلیون‌ها شهروند را در معرض تهدید جدی قرار داده است. در این گزارش، بحران سلامت افغانستان نه تنها نتیجه کاهش کمک‌های جهانی، بلکه حاصل حاکمیت طالبان توصیف شده که زیرساخت‌های بهداشتی کشور را به ورطه فروپاشی کشانده‌اند. این هشدار پس از سفر پنج‌روزه‌ی «تام فلچر»، معاون امور اضطراری سازمان ملل به کابل، قندهار و قندوز منتشر شده است. وی در جریان این سفر با گروه طالبان، امدادگران بین‌المللی و خانواده‌های آسیب‌پذیر دیدار کرد. در دیدارها، فلچر صریحاً اعلام کرد که مشارکت زنان امدادگر برای دسترسی به جوامع محلی به‌ویژه زنان و کودکان حیاتی است؛ موضوعی که طالبان با سیاست‌های زن‌ستیزانه‌ی خود به‌طور سیستماتیک آن را نابود کرده‌اند.
فلچر گفت: «توسعه بدون آموزش و مشارکت کامل دختران غیرممکن است.» این جمله، نه فقط یک هشدار، بلکه نقدی مستقیم به طالبان است که با حذف زنان از زندگی اجتماعی، افغانستان را از مسیر توسعه منحرف کرده‌اند. در قندهار، فلچر از شفاخانه میرویس بازدید کرد و شرایط بخش نوزادان، مادران باردار و کودکان دچار سوء‌تغذیه را «فاجعه‌بار» خواند. وی با اشاره به نبود امکانات اولیه گفت: «پزشکان مجبورند تصمیم بگیرند که کدام نوزاد باید زنده بماند؛ چون برای همه جا نیست.» این وضعیت تکان‌دهنده، نماد ناکارآمدی طالبان است که نه فقط نهادهای صحی را به حال خود رها کرده‌اند، بلکه با جلوگیری از آموزش، مشارکت و اشتغال زنان، کادر درمان را عملاً فلج ساخته‌اند.
به گزارش اوچا، تنها در چهار ماه نخست سال جاری میلادی، بیش از ۱۸۰ هزار مهاجر افغانستانی به دنبال اجرای موج دوم اخراج‌ها از پاکستان، به افغانستان بازگشته‌اند. اکثر آن‌ها پس از سال‌ها زندگی در بیرون، اکنون به کشوری بازمی‌گردند که تحت حاکمیت طالبان، دیگر خانه‌ی امن و آشنایی برای‌شان نیست. در نقاط مرزی مانند تورخم و اسپین‌بولدک، ظرفیت مراکز امدادی برای رسیدگی به سیل بازگشت‌کنندگان به‌شدت محدود است بحرانی که طالبان به‌جای پاسخگویی، از آن به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده می‌کنند. فلچر در بازدید از این مناطق گفت: «برای بسیاری از بازگشت‌کنندگان، افغانستان دیگر وطن آشنا نیست. آن‌ها هیچ دارایی، پشتیبانی اجتماعی یا امنیتی ندارند.» غیبت دولت پاسخگو و گسترش فقر، بیکاری و سرکوب، نتیجه مستقیم حکمرانی طالبان است.
افغانستان که یکی از آسیب‌پذیرترین کشورها در برابر تغییرات اقلیمی است، اکنون با بحران مضاعف خشک‌سالی و کاهش بارندگی مواجه شده است. طبق اعلام فلچر، در برخی ولایات سطح آب‌های زیرزمینی تا ۳۰ متر کاهش یافته و بارندگی تا ۵۵ درصد افت داشته است. با این حال، طالبان نه برنامه‌ محیط‌زیستی دارند، نه سازوکار مقابله با فجایع طبیعی بلکه منابع را صرف تثبیت اقتدار سرکوبگرانه‌ی خود کرده‌اند. سازمان ملل در پایان این سفر اعلام کرد که ۱۶.۶ میلیون دالر بودجه اضطراری برای چهار ولایت از جمله فاریاب، سرپل، تخار و بدخشان اختصاص یافته است. با آن‌که این کمک می‌تواند بخشی از بحران را کاهش دهد، اما فقدان یک حکومت مشروع، شفاف و پاسخگو سبب شده که هیچ طرح نجاتی در درازمدت به نتیجه نرسد.
اوچا اعلام کرده است که سازمان ملل با همکاری نهادهای همکار، طرحی را آغاز کرده که کمک‌های فوری را با راه‌حل‌های بلندمدت مانند احیای معیشت، آموزش، آب و بهداشت و اسکان بازگشت‌کنندگان تلفیق می‌کند. اما سؤال اساسی این‌جاست: در غیاب مشروعیت، با حضور حکومتی که عملاً جامعه‌ی مدنی را نابود کرده، این برنامه چگونه می‌تواند موفق شود؟ تام فلچر در پایان سفرش تصریح کرد: «ما ۱۷ بحران جهانی را شناسایی کرده‌ایم و افغانستان در صدر این فهرست است. کاهش بودجه، اکنون به‌طور مستقیم جان انسان‌ها را می‌گیرد. این بحران فقط عبور از مرز نیست، بلکه درباره زندگی‌هایی‌ست که در معرض نابودی‌اند.»
او بار دیگر از جامعه جهانی خواست تا حمایت‌های سیاسی، مالی و اخلاقی خود را از مردم افغانستان افزایش دهد. اما روشن است که بدون برکناری طالبان از قدرت، نه کمک‌ها به هدف می‌رسد و نه امیدی به بهبود وضعیت انسانی وجود دارد.