خبرگزاری راسک: خبرگزاری آسیا تایمز در گزارشی تحلیلی به قلم اندرو کوریبکو در تاریخ ۱۶ جون ۲۰۲۵ نوشت که وزارت امور خارجه هند اعلام کرده است که دهلینو در روند تصویب بیانیه مشترک سازمان همکاری شانگهای (اِسسیاو) که بهطور علنی حملات اسرائیل به ایران را محکوم کرده است، مشارکت نداشته است. این موضعگیری ناگهانی، شکافها و تردیدهای هند نسبت به سیاستهای منطقهای چین و روسیه را عیان ساخته و ابعاد ژئوپولیتیکی این سازمان منطقهای را بار دیگر در کانون توجهات قرار داده است. در ابتدا، عدم اشاره به هرگونه مخالفت یا تحفظ از سوی هند در متن بیانیه، این تصور را به وجود آورد که همه اعضای سازمان، از جمله پاکستان به عنوان رقیب منطقهای هند، بر بیانیه مذکور توافق داشتهاند. اما با اعلام رسمی وزارت امور خارجه هند، این فرضیه تضعیف شده و گمانهزنیها مبنی بر کنار گذاشته شدن هند از روند تصمیمگیری، افزایش یافته است؛ موضوعی که میتواند پیامدهای سیاسی قابلتوجهی در روابط بینالمللی و منطقهای به دنبال داشته باشد.
سازمان همکاری شانگهای که در ابتدا با هدف حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات مرزی میان جمهوری خلق چین و جمهوریهای سابق شوروی تأسیس شد، به تدریج به نهادی منطقهای بدل گردید که مقابله با سه تهدید مشترک تروریسم، جداییطلبی و افراطگرایی را مأموریت اصلی خود میداند. در سال ۲۰۱۵، هند و پاکستان نیز به این سازمان پیوستند و از آن پس علاوه بر مسائل امنیتی، توسعه پروژههای اقتصادی و اتصال منطقهای (connectivity) نیز در دستور کار اِسسیاو قرار گرفت. ایران نیز در سال ۲۰۲۳ به عضویت ناظر این سازمان درآمد. مطابق ماده ۱۶ منشور سازمان، تصمیمگیریها باید به شکل اجماعی و بدون رأیگیری انجام شود؛ به این معنا که هر گونه مخالفت یک عضو میتواند از تصویب یک تصمیم جلوگیری کند، اما ثبت نظر مخالف بدون جلوگیری از تصویب نیز ممکن است.
در بیانیه اخیر، عدم وجود هرگونه اشاره به تحفظ یا مخالفت هند، احتمال کنار گذاشته شدن هند از روند تدوین بیانیه را تقویت کرده است. این مسئله، حساسیتهای درونسازمانی و تعادل قدرت میان اعضا را به چالش کشیده است. اگر این فرضیه که هند عمداً یا سهواً از فرآیند تصمیمگیری کنار گذاشته شده باشد، صحیح باشد، احتمالاً فشارهای داخلی برای بازنگری دهلینو در مواضع خود نسبت به اِسسیاو افزایش خواهد یافت. شماری از تحلیلگران نزدیک به غرب در هند بر این باورند که این سازمان دیگر نمیتواند به منافع راهبردی هند پاسخگو باشد. با این حال، خروج هند از اِسسیاو در کوتاهمدت چندان محتمل نیست، چرا که هند عضویت خود را ابزاری مهم برای مقابله با تسلط بیچونوچرای چین بر منطقه و همچنین مهار نفوذ احتمالی روسیه در برابر پکن میداند. از منظر امنیتی، اگر چین بتواند روسیه را به طور کامل تحت نفوذ خود قرار دهد، این امکان وجود دارد که در مواقع بحرانی، از ارسال تسلیحات روسی به هند جلوگیری کند؛ سناریویی که برای امنیت ملی هند بسیار نگرانکننده خواهد بود.
در حال حاضر هیچ نشانه قطعی دال بر نفوذ کامل چین بر روسیه یا تصمیم مسکو برای محدود ساختن صادرات نظامی به هند وجود ندارد، اما همین احتمال نظری پس از این رویداد اِسسیاو به شدت مورد توجه نخبگان سیاسی و امنیتی دهلینو قرار گرفته است. این تنشها در شرایطی بروز کرده است که برخی ناظران در هند ابراز نگرانی کردهاند تصورات روسیه نسبت به هند در حال دگرگونی است. برای نمونه، روسیه اخیراً اعتبار قابلتوجهی به ادعای دونالد ترامپ مبنی بر اینکه وی شخصاً مانع از تشدید درگیری میان هند و پاکستان شده است، داده است؛ ادعایی که دهلینو مکرراً آن را رد کرده است. در روزهای آتی، انتظار میرود دیپلماتهای هندی بهطور غیررسمی و در پشتپرده از مسکو توضیح بخواهند که چگونه سازمانی که روسیه یکی از بنیانگذاران اصلی آن به شمار میرود، بیانیهای مهم درباره یک بحران بینالمللی صادر کرده اما هند را در روند تصمیمگیری خود نادیده گرفته است.
این رویداد میتواند نقطه عطفی در روابط هند با چین، روسیه و همچنین سازمانهای منطقهای به حساب آید. در صورت تداوم این روند، هند ممکن است به تدریج از عضویت فعال در اِسسیاو فاصله گرفته و یا مشارکت خود را به شکل قابلتوجهی کاهش دهد. از سوی دیگر، این شرایط میتواند هند را به سمت ائتلافهای غربمحور مانند گروه چهارگانه امنیتی (QUAD) که شامل ایالات متحده، ژاپن و استرالیا است، سوق دهد. چنین تغییری در سیاستهای دهلینو، تعادل قدرت در منطقه را متحول ساخته و احتمالاً تنشهای تازهای در روابط با چین و روسیه برخواهد انگیخت.واکنش هند به بیانیه اخیر سازمان همکاری شانگهای درباره جنگ میان اسرائیل و ایران، فراتر از یک اختلاف دیدگاهی ساده است؛ این مسئله بیانگر نوعی بازتعریف سیاستهای ژئوپولیتیکی هند در عرصه منطقهای و جهانی است که میتواند تأثیرات ژرف و بلندمدتی بر تعاملات دیپلماتیک، امنیتی و اقتصادی آن کشور داشته باشد.
یادداشت: این مقاله نخستین بار توسط اندرو کوریبکو در خبرنامه تخصصی وی منتشر شده و با کسب اجازه رسمی توسط خبرگزاری یادشده، ترجمه و بازنشر شده است.
سخنگوی طالبان به خبرنگاران زن پیشنهاد ازدواج داده است
ممنوعیتهای جدید برای شبکههای اجتماعی از سوی طالبان
پاکستان گذرگاه های مرزی خود با ایران را بست
سازمان ملل: طالبان از عدالت برای سرکوب زنان و تحکیم قدرت استفاده میکنند
