انتشار کتاب «صد یاقوت هرات»؛ بازنگری تازه در هویت تاریخی خراسان

خبرگزاری راسک: انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان با نشر کتابی تازه زیر عنوان «صد یاقوت هرات»، صد شخصیت برجسته فرهنگی، سیاسی، علمی و نظامی را معرفی کرده که در شکل‌گیری هویت تاریخی و تمدنی خراسان نقش داشته‌اند. در خبرنامه رسمی این مرکز آمده است که منظور از «هرات» در این اثر تنها شهر کنونی هرات نیست، بلکه یک حوزه فرهنگی و تاریخی گسترده‌تر را شامل می‌شود که از غور تا سیستان و از طوس تا نواحی فاریاب را در بر می‌گیرد. نویسندگان کتاب می‌گویند که این تعریف بر اساس شواهد تاریخی و پیوندهای فرهنگی شکل گرفته است.
در فهرست این کتاب، نام شخصیت‌هایی چون گوهرشاد بیگم، سلطان حسین بایقرا، امیرعلی‌شیر نوایی، احمدشاه مسعود، محمد اسماعیل‌خان، رنگین دادفر سپنتا، رویا سادات، اعضای تیم دختران ربات‌ساز هرات و حمیرا نکهت دستگیرزاده دیده می‌شود. گنجاندن نام احمدشاه مسعود، فرمانده پیشین جبهه مقاومت، در میان «یاقوت‌های هرات» با واکنش‌هایی در شبکه‌های اجتماعی همراه شده است. اما داوود مرادیان، رئیس انستیتوت مطالعات استراتژیک، در پاسخ به این انتقادها گفته است: «دامن هرات تاریخی بسیار گسترده است و ما مشکل خاصی در گنجاندن مسعود در این فهرست نمی‌بینیم.» او تأکید کرده که هدف این کتاب، ایجاد یک نگاه مثبت و مستند از هویت تاریخی مشترک است و نباید قربانی محلی‌گرایی و دیدگاه‌های تنگ‌نظرانه شود.
بر اساس اطلاعات تاریخی، احمدشاه مسعود در دوران کودکی مدتی در هرات زندگی و آموزش دیده بود، که همین پیشینه، مبنای درج نام او در این اثر شده است. کتاب «صد یاقوت هرات» تلاشی است برای بازتعریف خراسان فرهنگی و نشان‌دادن یک هویت فراملی، فراتر از مرزهای سیاسی کنونی، برای مردم این سرزمین کهن.