چوپان افغانستانی ها؛ نقش ناگزیر و ناکام پاکستان

خبرگزاری راسک: در چهار دهه‌ی اخیر، پاکستان به‌گونه‌ی مستقیم و غیرمستقیم در قضایای افغانستان دخیل بوده، اما این نقش را نه مردم افغانستان انتخاب کرده‌اند و نه خود پاکستانی‌ها خواسته‌اند. این نقش‌آفرینی تحمیلی، نتیجه‌ی سیاست‌های بزرگ‌تر جهانی، به‌ویژه امریکا است که گروه طالبان را در مسیر اهداف ژئوپولیتیک خود شکل داد. اکنون، همین طالبان نه‌تنها تهدیدی برای افغانستان بلکه یک معضل امنیتی برای کل منطقه و به‌ویژه پاکستان شده‌اند. حمله‌ی خونین بر قطار جعفر اکسپرس در پاکستان نمونه‌ای از ده‌ها واقعه‌ای است که نشان می‌دهد سلاح‌های به‌جامانده‌ی ناتو از افغانستان اکنون در اختیار گروه‌های تروریستی قرار گرفته‌اند. بر بنیاد گزارش بی‌بی‌سی، حدود یک میلیون سلاح امریکایی که پس از خروج نیروهای ناتو در سال ۲۰۲۱ به‌دست طالبان افتاد، اکنون یا به فروش رسیده یا از مرزهای افغانستان قاچاق شده است. این گروه فاقد هرگونه مکانیسم برای نظارت بر این سلاح‌ها بوده و عملاً امنیت منطقه را به خطر افکنده‌اند.
طالبان امروز به لانه‌ی امن گروه‌های تروریستی چون القاعده و تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) تبدیل شده‌اند. نهادهای بین‌المللی، از جمله سازمان ملل متحد و نهاد بازرس ویژه‌ی امریکا برای بازسازی افغانستان، بارها هشدار داده‌اند که این گروه‌ها در زیر چتر طالبان رشد و تجهیز یافته‌اند. با این‌حال، کمک‌های غیرمستقیم جامعه‌ی جهانی به طالبان ادامه دارد، که این خود نشانه‌ای از تناقض در ادعای مبارزه با تروریزم است. این کمک‌ها، در واقع، دوام یک رژیم خشن و واپس‌گرا را تضمین می‌کند. سیاست‌های سرکوب‌گرانه و غیرانسانی طالبان میلیون‌ها افغانستانی را به ترک خانه‌های‌شان وادار ساخته است. اکنون، بیش از ۱.۷ میلیون مهاجر افغانستانی در پاکستان زندگی می‌کنند که اکثرشان فاقد مدارک قانونی‌اند. نخست‌وزیر پاکستان، شهباز شریف، از جامعه‌ی جهانی خواسته است که در این بحران سهم بگیرد، اما طالبان به‌جای کمک به حل بحران مهاجرت، آن را با سیاست‌های خشن‌تر خود تشدید کرده‌اند.
در حالی‌که طالبان خود عامل اصلی مهاجرت‌اند، این گروه حالا به‌گونه‌ی ریاکارانه از دفتر کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان در پاکستان انتقاد می‌کنند. این انتقاد، به‌جای آن‌که بر مبنای دلسوزی باشد، نوعی فرافکنی برای پنهان‌کردن ناکارآمدی‌های خودشان است. طالبان هیچ برنامه‌ی واقعی برای برگشت داوطلبانه و آبرومندانه‌ی مهاجرین افغانستانی ندارند و بسیاری از برگشت‌کنندگان با بازداشت، شکنجه و فشار مواجه می‌شوند. طالبان نه‌تنها برای مردم افغانستانی، بلکه برای پاکستان و امنیت کل منطقه تهدید محسوب می‌شوند. حمایتی که برخی حلقات در پاکستان از طالبان داشتند، حالا همچون بومرنگ به‌سوی خودشان برگشته است. تا زمانی‌که طالبان از صحنه‌ی سیاسی حذف نشوند و حکومت مشروع، پاسخگو و منتخب مردمی جای آن را نگیرد، ثبات در افغانستان و منطقه دست‌نیافتنی خواهد بود.